Research Article

KANT’TA DOĞA YASALARININ A PRİORİLİĞİ ÜZERİNE

Number: 33 May 21, 2022
EN TR

KANT’TA DOĞA YASALARININ A PRİORİLİĞİ ÜZERİNE

Öz

Duyulardan gelen bilginin yanıltıcı olabileceği ve kişiden kişiye değişebileceği, düşünce tarihi boyunca söylenegelmiştir. Buna karşılık tüm nesnelerin tabî olduğu yasalar konusunda böylesi bir rölativizm yok gibidir. ‘Atılan her taş yere düşer’ ya da ‘Her değişimin bir nedeni vardır’ önermeleri hangi özne referans alınırsa alınsın doğru gibi gelir. Fakat Hume, nesneler arasında olduğu varsayılan zorunlu ilişkilerin de aslında sürekli öyle algılanmaktan kaynaklanan bir alışkanlığın ifadeleri olduğunu iddia eder. Kant ise onun söylediklerine değer vermekle birlikte matematik ve doğa bilimlerinin nesneler arasında gördüğü birtakım zorunlu ilişkilerin Hume’un iddialarını geçersiz kıldığını söyler. O, zorunlu ilişkileri anlatan yasaların nesnelerden kaynaklanmadığı noktasında Hume’a katılır ancak yasaların tamamen reddi noktasında ondan ayrılır. Peki, ama yasaların kaynağı nesneler dünyası değilse neresidir? Kant, Transandantal Dedüksiyonda “nesnenin aprori bilgisi”nin nasıl mümkün olduğunu göstermeye çalışırken dolaylı olarak doğa bilimlerinde gözlenen yasaların kaynağını da araştırır. Fakat bunu yaparken doğa değil, bugün daha çok bilişsel psikolojinin çalışma alanı içinde bulunan algı, bellek, düşünme gibi birçok kavram ve yeti üzerinde durur. Çünkü onun bu konudaki temel iddiası doğa yasalarının insan aklı ve onun bilişsel yetilerinden kaynaklandığı yönündedir. Çalışmamız Transandantal Dedüksiyonda ileri sürülen bu iddianın Kant tarafından nasıl izah edildiğini göstermeyi hedefler.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Çıvgın, Ayşegül. “Descartes, Hume ve Kant Örnekleri Üzerinden Bilginin Tesisinde Hayal Gücünün İşlevi” Doktora Tezi, Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe Anabilim Dalı, 2014.
  2. Dağtaşoğlu, Ahmet Emre. “Kant Felsefesinde Estetik Yargının Epistemolojik Boyutlar”, Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe Anabilim Dalı, 2013.
  3. Dicker, Georges. Kant's Theory of Knowledge-An Analytical Introduction, New York: Oxford University Press, 2004.
  4. Hartnack, Justus. Kant’s Theory of Knowledge, trn. M. Holmes Harsthorne, New York: Hackett Publishing Company, 2001.
  5. Heimsoeth, Heinz. Immanuel Kant’ın Felsefesi, çev. Takiyettin Mengüşoğlu, İstanbul: Remzi Kitabevi, 1986.
  6. Hume, David (2009). İnsan Doğası Üzerine Bir İnceleme, çev. Ergün Baylan, Ankara: BilgeSu Yayıncılık, 2009.
  7. Jacobi, Jolande. C. G. Jung Psikolojisi, çev. Mehmet Arap, İstanbul: İlhan Yayınları, 2002.
  8. Kitcher, Patricia. Critique of Pure Reason Introduction. Trn. Werner S. Pluhar, Indianapolis: Hackett Publishing Company, 1996.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Philosophy

Journal Section

Research Article

Publication Date

May 21, 2022

Submission Date

February 1, 2022

Acceptance Date

April 26, 2022

Published in Issue

Year 2022 Number: 33

Chicago
Kına, Fatih. 2022. “KANT’TA DOĞA YASALARININ A PRİORİLİĞİ ÜZERİNE”. FLSF Felsefe Ve Sosyal Bilimler Dergisi, nos. 33: 227-44. https://doi.org/10.53844/flsf.1066337.

Starting from 2024, our journal will be published in 3 issues as two regular and one special issues. These issues will be published In May (regular issue), September (special issue) and December (regular issue).

Only articles within the scope of the file will be included in our special issue. 

Thank you for your attention.