Research Article

Küresel Performans Göstergelerinin Toplulaştırma Teknikleri ile Entegrasyonu

Volume: 9 Number: 4 November 27, 2025
EN TR

Küresel Performans Göstergelerinin Toplulaştırma Teknikleri ile Entegrasyonu

Öz

Ülke performansını tek bir indeks kullanarak değerlendirmek, bu indekslerin genellikle belirli bir alanda uzmanlaşmış olması nedeniyle yetersiz kalmaktadır. Bu çalışmada, İnsani Gelişme İndeksi (İGE), Çevresel Performans İndeksi (ÇPE), Küresel İnovasyon İndeksi (KİE), Dünya Mutluluk Raporu (DMR) ve Dünya Adalet Projesi Hukukun Üstünlüğü İndeksi (DAP HÜE) gibi farklı indekslerin bir arada kullanılarak ülke performanslarının daha kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca, bu indekslerin sonuçlarını toplulaştırmak için kullanılan Borda, Copeland, Dodgson ve RAT tekniklerinin sonuçları karşılaştırılmıştır. Çalışma, RAT tekniğinin diğer tekniklere göre daha kesin ve tutarlı sonuçlar verdiğini göstermektedir. RAT tekniği, tüm ülkeleri tam olarak sıralayabilmiş ve aynı sıraya birden fazla alternatif atamamıştır. Buna karşılık, Borda, Copeland ve Dodgson teknikleri bazı durumlarda aynı sıraya birden fazla ülke atayarak tam sıralama yapmada zorluk yaşamıştır. Bununla beraber kullanılan tekniklerle elde edilen sıralamalar arasında yüksek düzeyde tutarlılık olduğu belirlenmiştir. Ülke performansları dikkate alındığında, Danimarka, Finlandiya ve İsveç gibi ülkeler yüksek performans sergilerken, Romanya, Macaristan, Bulgaristan ve Karadağ daha düşük performans göstermektedir. Türkiye ise genel olarak alt sıralarda yer almakta ve çeşitli alanlarda iyileştirmelere ihtiyaç duymaktadır. Çalışma, politika reformları, eğitim ve sağlık yatırımları, çevresel sürdürülebilirlik ve yenilikçilik alanlarında yapılacak iyileştirmelerin önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Adler, N., Yazhemsky, E., & Tarverdyan, R. (2010). A framework to measure the relative socio-economic performance of developing countries. Socio-Economic Planning Sciences, 44(2), 73-88. https://doi.org/10.1016/j.seps.2009.08.001
  2. Akdemir, D. M., & Şimşek, O. (2023). A financial performance evaluation via hybrid MCDM methods: A case of Amazon. com Inc. Istanbul Business Research, 52(1), 199-232. https://doi.org/10.26650/ibr.2023.52.994729
  3. Alao, M. A., Popoola, O. M., & Ayodele, T. R. (2022). Sustainable prime movers selection for biogas-based combined heat and power for a community microgrid: A hybrid fuzzy multi criteria decision-making approach with consolidated ranking strategies. Energy Conversion and Management: X, 16, 100281. https://doi.org/10.1016/j.ecmx.2022.100281
  4. Almutairi, K., Mostafaeipour, A., Jahanshahi, E., Jooyandeh, E., Himri, Y., Jahangiri, M., Issakhov, A., Chowdhury, S., Dehshiri, S. J. H., Dehshiri, S. S. H., & Techato, K. (2021). Ranking locations for hydrogen production using hybrid wind-solar: A case study. Sustainability, 13(8), 4524. https://doi.org/10.3390/su13084524
  5. Amin, M. M., Sutrisman, A., & Dwitayanti, Y. (2023). Group decision support system model to determine supervisor lecturers for student creativity programs. Bulletin of Electrical Engineering and Informatics, 12(4), 2484-2494. https://doi.org/10.11591/eei.v12i4.4784
  6. Arfanuzzaman, M. (2016). Impact of CO2 emission, per capita income and HDI on Environmental Performance Index: Empirical evidence from Bangladesh. International Journal of Green Economics, 10(3-4), 213-225. https://doi.org/10.1504/IJGE.2016.081900
  7. Arrow, K. J. (2012). Social choice and individual values (Vol. 12). Yale university press.
  8. Aytekin, A., & Orakçı, E. (2020). Spor kulüplerinin performanslarının çok kriterli karar verme ve toplulaştırma teknikleriyle incelenmesi. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 5(2), 435-470. https://doi.org/10.30784/epfad.752483

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Econometric and Statistical Methods , European Union Economy

Journal Section

Research Article

Publication Date

November 27, 2025

Submission Date

September 18, 2024

Acceptance Date

August 12, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 9 Number: 4

APA
Orakçı, E. (2025). Küresel Performans Göstergelerinin Toplulaştırma Teknikleri ile Entegrasyonu. Fiscaoeconomia, 9(4), 2126-2154. https://doi.org/10.25295/fsecon.1543664
download?token=eyJ1aWQiOjEwMTE3NywiYXV0aF9yb2xlcyI6WyJST0xFX1VTRVIiXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiMjAyNi0wMy0xNF8wMC0xOC01OC5wbmciLCJwYXRoIjoiNTVjMC82NjE0LzA5NGEvNjliNDdmNjNjMjdiMDUuMDA4NTE4OTUucG5nIiwiZXhwIjoxNzczNDQwMzcxLCJub25jZSI6IjMzYzNhMDczOTJhZDBiOWUxMjA4MTJlMzAwOTdlMDhjIn0.uxgvoBOu5rdPPckMLotZ4eBnzOQVB_StL3DcxMXqMSU


Fiscaoeconomia is licensed under a Creative Commons Attribution License (CC BY).