Research Article

Donanım Etkisi: Eldeki Bir Kuş Daldaki İki Kuştan İyi midir?

Volume: 9 Number: 3 August 25, 2025
TR EN

Donanım Etkisi: Eldeki Bir Kuş Daldaki İki Kuştan İyi midir?

Öz

Bu çalışma donanım etkisi kavramını ve kültürel faktörlerin bu etki üzerindeki rolünü ele almaktadır. Donanım etkisi, bireylerin sahip oldukları ürünlere, sahip olmadan önce biçtiklerinden daha yüksek bir değer atfetmeleri durumudur. Buna göre bir ürünün birey tarafından algılanan değeri o insanın alıcı mı yoksa satıcı mı olduğuna bağlı olarak değişmektedir. Bu bakımdan ürünün sübjektif değerlendirmesini açıklamak için literatürde ürüne bağlılık, kayıptan kaçınma, işlem maliyeti, gelir etkisi, belirsizlik gibi farklı kavramlar kullanılmasına rağmen, bu durumun açıklanmasında en sık kullanılan kavram donanım etkisidir. Psikolojik ve ekonomik kökenleri olan bu etki, özellikle kayıptan kaçınma, duygusal bağlılık, statüko tercihi ve referans bağımlılığı gibi faktörlerle açıklanmaktadır. Literatürdeki deneysel çalışmalar, kişisel ve kültürel farklılıkların donanım etkisini nasıl şekillendirdiğini göstermektedir. Örneğin piyasa deneyimi yüksek bireylerde bu etkinin azaldığı, bireysellik-kolektivizm gibi kültürel unsurların ise bu eğilimi etkilediği gözlemlenmiştir. Bu çerçevede bu çalışma, donanım etkisi olarak nitelendirilen “bilişsel yanlılık”ın evrensel değil kültürel olarak inşa edilen bir fenomen olabileceğini öne sürmektedir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Achtypi, E., Ashby, N. J. S., Brown, G. D. A., Walasek, L., & Yechiam, E. (2021). The endowment effect and beliefs about the market. Decision, 8(1), 16-35.
  2. Apicella, C. L., Azevedo, E. M., Christakis, N. A., & Fowler, J. H. (2014). Evolutionary origins of the endowment effect: Evidence from hunter-gatherers. American Economic Review, 104(6), 1793-1805.
  3. Ariely, D. (2013). Akıldışı ama öngörülebilir: Kararlarımızı biçimlendiren gizli kuvvetler (Çev. A. H. Gül & F. Şar). İstanbul: Optimist Yayınları.
  4. Ariely, D., Huber, J., & Wertenbroch, K. (2005). When do losses loom larger than gains?. Journal of Marketing Research, 42(2), 134-138.
  5. Arlen, J., & Tontrup, S. (2015). Does the endowment effect justify legal intervention? The debiasing effect of institutions. The University of Chicago Press the journal of Legal Studies, 44(1), 143-182.
  6. Bagga, C. K., Bendle, N. & Cotte, J. (2020). Object valuation and non-ownership possession: How renting and borrowing impact willingness-to-pay. Journal of the Academy of Marketing Science, 47(1), 97-117.
  7. Bao, H. X., & Gong, C. M. (2016). Endowment effect and housing decisions. International Journal of Strategic Property Management, 20(4), 341-353.
  8. Barbosa, A. A. S., Nobre, F. C., Nobre, L. H. N. & Bento, F. J. S. (2024). Conservative bias and endowment effect in investment decision-making process: Development and validation of scale. Revista de Gestão Social e Ambiental (RGSA), 18(7), e08356.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Economic Methodology

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 25, 2025

Submission Date

March 10, 2025

Acceptance Date

May 7, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 9 Number: 3

APA
Bilir, H. (2025). Donanım Etkisi: Eldeki Bir Kuş Daldaki İki Kuştan İyi midir? Fiscaoeconomia, 9(3), 1560-1573. https://doi.org/10.25295/fsecon.1655221
download?token=eyJ1aWQiOjEwMTE3NywiYXV0aF9yb2xlcyI6WyJST0xFX1VTRVIiXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiMjAyNi0wMy0xNF8wMC0xOC01OC5wbmciLCJwYXRoIjoiNTVjMC82NjE0LzA5NGEvNjliNDdmNjNjMjdiMDUuMDA4NTE4OTUucG5nIiwiZXhwIjoxNzczNDQwMzcxLCJub25jZSI6IjMzYzNhMDczOTJhZDBiOWUxMjA4MTJlMzAwOTdlMDhjIn0.uxgvoBOu5rdPPckMLotZ4eBnzOQVB_StL3DcxMXqMSU


Fiscaoeconomia is licensed under a Creative Commons Attribution License (CC BY).