Research Article

Çok Yüksek İnsani Gelişim Düzeyine Sahip Ülkelerde Kadınların Sosyoekonomik Durumu: Kümeleme Analizi

Volume: 9 Number: Toplumsal Cinsiyet Özel Sayısı September 27, 2025
EN TR

Çok Yüksek İnsani Gelişim Düzeyine Sahip Ülkelerde Kadınların Sosyoekonomik Durumu: Kümeleme Analizi

Abstract

İnsani gelişme, insan merkezli bir kalkınma yaklaşımıdır. İnsani gelişme ekonomik büyüme yerine, kalkınmanın insani ihtiyaçlara cevap verebilmesi ve insanın kapasitesini geliştirebilmesine odaklanmaktır. Birleşmiş Milletler (BM), İnsani Gelişme Endeksi (İGE) ile her yıl ülkeleri karşılaştırmaktadır. Sağlıklı Yaşam Endeksi, Eğitim Endeksi ve Yaşam Standardı Endeksinin geometrik ortalamaları alınarak hazırlanan İGE hem ülkelerin hem de bireylerin refah standardı hakkında bilgi vermektedir. İGE’ye göre ülkeler, dört kategoriye ayrılmaktadır. Toplumsal cinsiyet de insani gelişmenin bir parçasıdır. Kadınların toplumsal, ekonomik ve siyasal yaşam içindeki yeri ve bu alanlardaki temsiliyeti, ülkelerin insani gelişim düzeyinde belirleyicidir. Ülkeler açısından toplumsal cinsiyet karşılaştırmaları uluslararası kuruluşlar aracılığıyla yapılmakta ve raporlanmaktadır. Bu çalışmada çok yüksek insani gelişmeye sahip ülkeler, toplumsal cinsiyet verileri açısından karşılaştırılmaktadır. Çalışmanın veri seti Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından oluşturulan İGE 2023 raporunun verileri ve Dünya Bankası’nın toplumsal cinsiyet verilerinden oluşmaktadır. Dünya Bankası verilerinden 13 değişkenin seçildiği çalışmada, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin en fazla belirginleştiği başlıklar tercih edilmiştir. Çalışma veri madenciliği yöntemiyle yapılmıştır. Çalışmada analizler için İGE Raporu’nda çok yüksek insani gelişme kategorisinde yer alan 69 ülke dikkate alınmıştır. 69 ülkeden 10 ülkenin verilerine ulaşılamadığından 59 ülkenin verileri ile analiz gerçekleştirilmiştir. Veriler canopy, hiyerarşik ve K-means algoritmalarına göre değerlendirilmiş ve en yüksek Silhouette skoruna göre algoritma tercih edilmiştir. Canopy kümeleme algoritmasına göre yapılan analizde, ülkeler 4 kümeye ayrılmıştır.

Keywords

References

  1. Abdulhafedh, A. (2021). Incorporating k-means, hierarchical clustering and PCA in customer segmentation. Journal of City and Development, 3(1), 12-30.
  2. Aggarwal, C. C. (2018). An introduction to cluster analysis. Data clustering (1-28). chapman and hall/crc.
  3. Altaş, D., & Arikan, G. (2017). The analysis of human development index with cluster analysis techniques. SSRJ| Social Sciences Research Journal, 6(03), 126-138.
  4. Anand, S., & Sen, A. (1994). Human Development Index: Methodology and Measurement, New York.
  5. Aselnino, P., & Wijayanto, A. W. (2024). Analisis Perbandingan Metode Hierarchical dan Non-Hierarchical dalam Pembentukan Cluster Provinsi di Indonesia Berdasarkan Indikator Women Empowerment. Indonesian Journal of Applied Statistics, 6(1), 57-68. https://doi.org/10.13057/ijas.v6i1.68876
  6. Barnat, N., MacFeely, S., & Peltola, A. (2019). Comparing global gender inequality indices: how well do they measure the economic dimension?.
  7. Baru, S. (1998). Mahbub ul Haq and human development: a tribute. Economic and Political Weekly, 2275-2279.
  8. Berik, G. (2022). Towards improved measures of gender inequality: An evaluation of the UNDP gender inequality index and a proposal. United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women (UN Women), 41.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Gender, Policy and Administration

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 27, 2025

Submission Date

May 13, 2025

Acceptance Date

August 15, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 9 Number: Toplumsal Cinsiyet Özel Sayısı

APA
Sabancılar Eren, S. (2025). Çok Yüksek İnsani Gelişim Düzeyine Sahip Ülkelerde Kadınların Sosyoekonomik Durumu: Kümeleme Analizi. Fiscaoeconomia, 9(Toplumsal Cinsiyet Özel Sayısı), 321-342. https://doi.org/10.25295/fsecon.1698230
AMA
1.Sabancılar Eren S. Çok Yüksek İnsani Gelişim Düzeyine Sahip Ülkelerde Kadınların Sosyoekonomik Durumu: Kümeleme Analizi. FSECON. 2025;9(Toplumsal Cinsiyet Özel Sayısı):321-342. doi:10.25295/fsecon.1698230
Chicago
Sabancılar Eren, Sıla. 2025. “Çok Yüksek İnsani Gelişim Düzeyine Sahip Ülkelerde Kadınların Sosyoekonomik Durumu: Kümeleme Analizi”. Fiscaoeconomia 9 (Toplumsal Cinsiyet Özel Sayısı): 321-42. https://doi.org/10.25295/fsecon.1698230.
EndNote
Sabancılar Eren S (September 1, 2025) Çok Yüksek İnsani Gelişim Düzeyine Sahip Ülkelerde Kadınların Sosyoekonomik Durumu: Kümeleme Analizi. Fiscaoeconomia 9 Toplumsal Cinsiyet Özel Sayısı 321–342.
IEEE
[1]S. Sabancılar Eren, “Çok Yüksek İnsani Gelişim Düzeyine Sahip Ülkelerde Kadınların Sosyoekonomik Durumu: Kümeleme Analizi”, FSECON, vol. 9, no. Toplumsal Cinsiyet Özel Sayısı, pp. 321–342, Sept. 2025, doi: 10.25295/fsecon.1698230.
ISNAD
Sabancılar Eren, Sıla. “Çok Yüksek İnsani Gelişim Düzeyine Sahip Ülkelerde Kadınların Sosyoekonomik Durumu: Kümeleme Analizi”. Fiscaoeconomia 9/Toplumsal Cinsiyet Özel Sayısı (September 1, 2025): 321-342. https://doi.org/10.25295/fsecon.1698230.
JAMA
1.Sabancılar Eren S. Çok Yüksek İnsani Gelişim Düzeyine Sahip Ülkelerde Kadınların Sosyoekonomik Durumu: Kümeleme Analizi. FSECON. 2025;9:321–342.
MLA
Sabancılar Eren, Sıla. “Çok Yüksek İnsani Gelişim Düzeyine Sahip Ülkelerde Kadınların Sosyoekonomik Durumu: Kümeleme Analizi”. Fiscaoeconomia, vol. 9, no. Toplumsal Cinsiyet Özel Sayısı, Sept. 2025, pp. 321-42, doi:10.25295/fsecon.1698230.
Vancouver
1.Sıla Sabancılar Eren. Çok Yüksek İnsani Gelişim Düzeyine Sahip Ülkelerde Kadınların Sosyoekonomik Durumu: Kümeleme Analizi. FSECON. 2025 Sep. 1;9(Toplumsal Cinsiyet Özel Sayısı):321-42. doi:10.25295/fsecon.1698230
download?token=eyJ1aWQiOjEwMTE3NywiYXV0aF9yb2xlcyI6WyJST0xFX1VTRVIiXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiMjAyNi0wMy0xNF8wMC0xOC01OC5wbmciLCJwYXRoIjoiNTVjMC82NjE0LzA5NGEvNjliNDdmNjNjMjdiMDUuMDA4NTE4OTUucG5nIiwiZXhwIjoxNzczNDQwMzcxLCJub25jZSI6IjMzYzNhMDczOTJhZDBiOWUxMjA4MTJlMzAwOTdlMDhjIn0.uxgvoBOu5rdPPckMLotZ4eBnzOQVB_StL3DcxMXqMSU


Fiscaoeconomia is licensed under a Creative Commons Attribution License (CC BY).