Research Article

Enflasyon ve Dezenflasyon Sürecinde Fisher Etkisinin Geçerliliği: Türkiye İçin Fourier Eşbütünleşme Testinden Kanıtlar

Volume: 9 Number: 4 November 27, 2025
EN TR

Enflasyon ve Dezenflasyon Sürecinde Fisher Etkisinin Geçerliliği: Türkiye İçin Fourier Eşbütünleşme Testinden Kanıtlar

Abstract

Bu çalışma Türkiye ekonomisinde Fisher etkisinin geçerliliğini araştırmaktadır. Enflasyon beklentilerinin nominal faiz oranları ile birlikte hareket etmesine dayanan teori enflasyon hedeflemesi stratejisinde para politikası geri bildirimlerini izlemek için politika aracı olarak kullanılmaktadır. Bu doğrultuda son yıllarda yaşanan enflasyonist baskılar ve dezenflasyon süreci için Fisher etkisinin geçerli olduğu noktalar (Fisher etkisi bulmacası) politika etkinliği ve sonraki politikalar için geribildirim sunacaktır. Enflasyon ve nominal faiz oranı arasındaki ilişki Fourier fonksiyonlu eşbütünleşme testi ile dezenflasyon sürecinin dikkate alındığı (2006Q1:2024Q4) ve dezenflasyon sürecinin dikkate alınmadığı enflasyonist dönem (2006Q1:2022Q3) olarak iki model halinde tahmin edilmiş ve Fisher etkisinin geçerliliği desteklenmiştir. Dezenflasyonist sürecin dikkate alındığı dönemde (Model 1) Fisher etkisi katsayısı 0,29 olarak hesaplanırken, enflasyonist sürecin dikkate alındığı dönem için (Model 2) Fisher etkisi katsayısı 1,14 olarak hesaplanmıştır. Dezenflasyon sürecinde enflasyon beklentilerinin nominal faizler üzerindeki belirleyiciliği hala geçerli olsa da oldukça sınırlanmıştır. Diğer yandan enflasyonist dönemde nominal faizler enflasyon beklentileri tarafından belirlenmiştir. Enflasyon ve dezenflasyon süreçlerinde Fisher etkisinin farklı katsayılarda gerçekleştiği ve Fisher etkisi bulmacası olarak tanımlanan bu yapıya ait ampirik bulgular dezenflasyon süreci ve enflasyon hedeflemesi stratejisi anlamında politika yapıcılar açısından önemli bilgiler sağlamaktadır. Bu bağlamda Türkiye ekonomisinde dezenflasyon sürecinde politika etkinliği için parasal sıkılaşma kadar enflasyon beklentilerindeki ataletin kırılmasının önemli olduğu bulgular ile desteklenmiştir. Bu nedenle Merkez Bankası politikalarının kararlılığı enflasyon hedeflemesi stratejisi başarısında kilit rol oynamaktadır. Enflasyon ve dezenflasyon sürecinin dikkate alındığı modellerden elde edilen katsayılar Fisher etkisi bulmacası bağlamında çalışmanın ampirik literatüre yeni katkısıdır.

Keywords

References

  1. Ahmad, S. (2010). The long‐run Fisher effect in developing economies. Studies in Economics and Finance, 27(4), 268-275. https://doi.org/10.1108/10867371011085129
  2. Alper, F. Ö. (2017). Türkiye’deki enflasyon ve nominal faiz oranı ilişkisinin analizi: Bayer-Hanck eşbütünleşme testi. 3. International Congress on Political, Economic and Social Studies (ICPESS).
  3. Alvarez, F., Lucas Jr, R. E., & Weber, W. E. (2001). Interest rates and inflation. American Economic Review, 91(2), 219-225. DOI: 10.1257/aer.91.2.219
  4. Anari, A., & Kolari, J. (2016). Dynamics of interest and inflation rates. Journal of Empirical Finance, 39, 129-144. https://doi.org/10.1016/j.jempfin.2016.08.008
  5. Banerjee, P., Arčabić, V., & Lee, H. (2017). Fourier ADL cointegration test to approximate smooth breaks with new evidence from crude oil market. Economic Modelling, 67, 114-124. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2016.11.004
  6. Barsky, R. B. (1987). The Fisher hypothesis and the forecastability and persistence of inflation. Journal of monetary Economics, 19(1), 3-24. https://doi.org/10.1016/0304-3932(87)90026-2
  7. Becker, R., Enders, W., & Lee, J. (2006). A stationarity test in the presence of an unknown number of smooth breaks. Journal of Time Series Analysis, 27(3), 381-409. https://doi.org/10.1111/j.1467-9892.2006.00478.x
  8. Bolatoğlu, N. (2006). Türkiye’de enflasyon ve nominal faiz oranları arasındaki uzun dönemli ilişki: Fisher etkisi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(2), 1-15.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Monetary Policy

Journal Section

Research Article

Publication Date

November 27, 2025

Submission Date

May 27, 2025

Acceptance Date

September 15, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 9 Number: 4

APA
Yıldırım, K. (2025). Enflasyon ve Dezenflasyon Sürecinde Fisher Etkisinin Geçerliliği: Türkiye İçin Fourier Eşbütünleşme Testinden Kanıtlar. Fiscaoeconomia, 9(4), 2341-2357. https://doi.org/10.25295/fsecon.1707747
AMA
1.Yıldırım K. Enflasyon ve Dezenflasyon Sürecinde Fisher Etkisinin Geçerliliği: Türkiye İçin Fourier Eşbütünleşme Testinden Kanıtlar. FSECON. 2025;9(4):2341-2357. doi:10.25295/fsecon.1707747
Chicago
Yıldırım, Koray. 2025. “Enflasyon Ve Dezenflasyon Sürecinde Fisher Etkisinin Geçerliliği: Türkiye İçin Fourier Eşbütünleşme Testinden Kanıtlar”. Fiscaoeconomia 9 (4): 2341-57. https://doi.org/10.25295/fsecon.1707747.
EndNote
Yıldırım K (November 1, 2025) Enflasyon ve Dezenflasyon Sürecinde Fisher Etkisinin Geçerliliği: Türkiye İçin Fourier Eşbütünleşme Testinden Kanıtlar. Fiscaoeconomia 9 4 2341–2357.
IEEE
[1]K. Yıldırım, “Enflasyon ve Dezenflasyon Sürecinde Fisher Etkisinin Geçerliliği: Türkiye İçin Fourier Eşbütünleşme Testinden Kanıtlar”, FSECON, vol. 9, no. 4, pp. 2341–2357, Nov. 2025, doi: 10.25295/fsecon.1707747.
ISNAD
Yıldırım, Koray. “Enflasyon Ve Dezenflasyon Sürecinde Fisher Etkisinin Geçerliliği: Türkiye İçin Fourier Eşbütünleşme Testinden Kanıtlar”. Fiscaoeconomia 9/4 (November 1, 2025): 2341-2357. https://doi.org/10.25295/fsecon.1707747.
JAMA
1.Yıldırım K. Enflasyon ve Dezenflasyon Sürecinde Fisher Etkisinin Geçerliliği: Türkiye İçin Fourier Eşbütünleşme Testinden Kanıtlar. FSECON. 2025;9:2341–2357.
MLA
Yıldırım, Koray. “Enflasyon Ve Dezenflasyon Sürecinde Fisher Etkisinin Geçerliliği: Türkiye İçin Fourier Eşbütünleşme Testinden Kanıtlar”. Fiscaoeconomia, vol. 9, no. 4, Nov. 2025, pp. 2341-57, doi:10.25295/fsecon.1707747.
Vancouver
1.Koray Yıldırım. Enflasyon ve Dezenflasyon Sürecinde Fisher Etkisinin Geçerliliği: Türkiye İçin Fourier Eşbütünleşme Testinden Kanıtlar. FSECON. 2025 Nov. 1;9(4):2341-57. doi:10.25295/fsecon.1707747
download?token=eyJ1aWQiOjEwMTE3NywiYXV0aF9yb2xlcyI6WyJST0xFX1VTRVIiXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiMjAyNi0wMy0xNF8wMC0xOC01OC5wbmciLCJwYXRoIjoiNTVjMC82NjE0LzA5NGEvNjliNDdmNjNjMjdiMDUuMDA4NTE4OTUucG5nIiwiZXhwIjoxNzczNDQwMzcxLCJub25jZSI6IjMzYzNhMDczOTJhZDBiOWUxMjA4MTJlMzAwOTdlMDhjIn0.uxgvoBOu5rdPPckMLotZ4eBnzOQVB_StL3DcxMXqMSU


Fiscaoeconomia is licensed under a Creative Commons Attribution License (CC BY).