Yamadağı Volkanizmasının Kangal-Divriği (Sivas) Arasında Kalan Kuzey Kesimlerinin Petrolojisi

Ahmet Mavi; Taner Ekici

doi:10.35234/fumbd.1171572

Yamadağı Volkanizmasının Kangal-Divriği (Sivas) Arasında Kalan Kuzey Kesimlerinin Petrolojisi

Öz

Orta Anadolu’da Torid Tektonik Kuşağı üzerindeki Anatolid levhası üzerinde yeralan Yamadağı Volkanitleri, Malatya ilinin kuzey-kuzeybatısından Sivas ilinin güneydoğusu arasında oldukça geniş bir alanda yüzlekler sunmaktadır. Üst Miyosen-Pliyosen yaşlı Yamadağı Volkanitleri en altta andezitik ve bazaltik aglomera seviyeleri ile başlamakta üzerine çoğunlukla bazalt, trakibazalt ve daha az oranda da andezit ve dasit’lerden oluşan bir istifle gelmektedir. Yamadağı Volkanitlerinin alt seviyelerini oluşturan aglomeralar çoğunlukla bazaltik ve nadiren de andezitiktir. Andezitik aglomeralar açık mor renkli bazaltik aglomeralar ise siyah-mor renkli olarak gözlenmektedir. Aglomeratik seviyeler geçişli olup bunların üzerine de bazalt ve andezitlerden oluşan lav akıntıları gelmektedir. Yamadağı Volkanitleri içerisinde gözlenen andezitik kayaçlar grimsi mor renkli olup orta-ince tane boyutludur. Bazaltlar ise siyah ve siyahımsı mor renklerde ve ince tanelidirler. Yamadağı Volkanitleri içerisinde gözlenen dasitik kayaçlar ise grimsi beyaz renki olup, orta ince tanelidirler. Jeokimyasal olarak Yamadağı Volkanitlerinden trakibazaltların alkalin; bazalt, bazaltik andezit ve dasit’lerin ise subalkalin alanda yerleştikleri görülmektedir. Subalkali kayaçların toleyitik-kalkalkalin alt gruplarını belirlemeye yönelik AFM üçgen diyagramında ise kalkalkalin karakter gösterdikleri görülmektedir. Yamadağ Volkanitlerinde fraksiyonel kristalleşme etkilerinin yanı sıra dasitik kayaçlardan bazaltik kayaçlara doğru kısmi ergime miktarlarında artış olduğu ve hafif nadir toprak elementlerin ağır nadir toprak elementlere göre daha fazla zenginleşmiş olması kabuksal malzeme etkisinin de önemli olduğunu göstermektedir. Yamadağı volkanizmasının Üst Kretase-Eosen döneminde Neotetis okyanusunun kapanmasını izleyen evrede Neotetisin yitimi sonucu litosferik dilimden açığa çıkan akışkanlar tarafından metasomatizmaya uğratılmış bir manto kaynağından itibaren Üst Miyosen-Pliyosen yaş aralığında oluşmuş olabileceği öne sürülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyon Başkanlığı

Proje Numarası

M-2021-812

Kaynakça

Ketin, İ., (1966). Anadolu’nun tektonik birlikleri, MTA Dergisi, 66, 20-34, Ankara.
Ekici,T., (2003). Arguvan-Arapkir (Malatya) arasında Malatya fay hattı boyunca gözlenen neojen volkaniklerinin petrolojisi. Çukurova Üniversitesi (Doktora Tezi)
Ekici, T., Alpaslan, M., Parlak, O., Temel, A., (2007). Geochemistry of the Pliocene basalts erupted along the Malatya-Ovacık fault zone (MOFZ), eastern Anatolia, Turkey: Implications for source characteristics and partial melting processes. Chemi der Erde Geochemistry 67 (2007) 201-212.
Ekici, T., Alpaslan, M., Parlak, O., Uçurum, A., (2009). Geochemistry of the Miocene Collision-related Yamadağo (Eastern Anatolia) Calc-alkaline Volcanics, Turkey. Turkish Journal of earth Sciences, Vol. 18, 2009, pp. 511-528.
Kürüm, S., Önal, A., Boztuğ, D., Arslan, M., Spell, R. (2004). 40Ar/39Ar age determination and geochemistry of the widespread Yamadağ volcanics in the Arapkir, N Malatya region, Eastern Anatolia, Turkey. Proceedings 5th International Symposium on Eastern Mediterranean Geology, Thessaloniki, Greece.
Okan, AI, Tüysüz, O., (1999). Tethyan sutures of northern Turkey. Geology Society of London, Spec. Publ. 156, 475-515. https://doi.org/10.1144/GSL.SP.1999.156.01.22
Moorhouse, W.W. (1969). The study of rocks in thin section. Harper and Row, New York, 514 pp.
Erkan, Y. (2011). Kayaç Oluşturan Önemli Minerallerin Mikroskopta İncelenmesi, TMMOB Jeol. Müh. Odası, 5. Baskı. Sayfa, 436. ISBN: 975-395-137-X.

MacKenzie, W.S. and Guilford, C. (1980). Atlas of rock forming minerals in thin section. John Wiley and Soons, Inc, New York.
Yardley, B.W.D., MacKenzie W.S. ve Guilford, C. (1990). Atlas of metamorphic rocks and their textures. John Wiley and Soons, Inc, New York.
Streckeisen, A., (1979). Classification and Nomenclature of Volcanic Rocks, Lamprophyres, Carbonatites and Melilitic Rocks . Geology, 7, 331-335.
Hibbard, M.J., (1991). TExtural anatomy of twelve magma mixed granitoid systems: in Didier, J and Barbarin, B. (eds), Enclaves abd Granite Petrology, Development in Petrology, Elsevier, 431-444.
Hibbard, M.J., (1995). Petrography to Petrogenesis. Prentice Hall: Englewood Cliffs.
Yılmaz, S. ve Boztuğ, D., (1994). Granitoyid Petrojenezinde Magma Mingling/Mixing Kavramı, Türkiye’den Bazı Örnekler, Jeoloji Mühendisliği Dergisi, 44-45, 1-20.
Le Maitre, R.W., Bateman, P., Dudek, A., Keller, J., Lameyre Le Bas, M.J., Sabine, P.A., Schmid, R., Sorensan, H., Streckeisen, A., Wolley, A.R., and Zonettin, B. (1989). A classification of igneous rocks and glossory of terms. Blackwell, Oxford.
Irvine, T.N and Barager, W.R.A., (1971). Major and trace element abudances in volcanic rocksand orogenic areas. Bull. Geol. Soc. A., 83- 29-40.
Pearce, J.A., (1983). The role of subcontinental lithosphere in magma genesis destructive plate margins. In: Hawkesworth, C.J., Nory, M.J (eds), Continental Basalt and Mantle Xenoliths. Shiva, Nantwich, pp. 230-249.
Wilson, M. (1989). Igneous petrogenesis: London, Chapman and Hall, 466 p.
Rudnick, R. L., Fountain, D. M. (1995). and Composition of the Continental Crust: A Lower Crustal Perspective. Review of Geophysics, 33(3): 267–309.
Sun, S. S., and McDonough, W. F. (1989). Chemical and isotopic systematics of oceanic basalts: implications for mantle composition and processes. In: Saunders A.D. and Norry M.J. (Eds), Magmatism in ocean basin. Geol. Soc. London. Spec. Publ. No: 42, pp. 313-345

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ahmet Mavi
0000-0001-5593-8475
Türkiye

Taner Ekici ^*
0000-0002-7420-3877
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Mart 2023

Gönderilme Tarihi

6 Eylül 2022

Kabul Tarihi

26 Kasım 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 35 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.35234/fumbd.1171572

IZ

https://izlik.org/JA76FM45GY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Mavi, A., & Ekici, T. (2023). Yamadağı Volkanizmasının Kangal-Divriği (Sivas) Arasında Kalan Kuzey Kesimlerinin Petrolojisi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 35(1), 135-150. https://doi.org/10.35234/fumbd.1171572

AMA

1.Mavi A, Ekici T. Yamadağı Volkanizmasının Kangal-Divriği (Sivas) Arasında Kalan Kuzey Kesimlerinin Petrolojisi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2023;35(1):135-150. doi:10.35234/fumbd.1171572

Chicago

Mavi, Ahmet, ve Taner Ekici. 2023. “Yamadağı Volkanizmasının Kangal-Divriği (Sivas) Arasında Kalan Kuzey Kesimlerinin Petrolojisi”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 35 (1): 135-50. https://doi.org/10.35234/fumbd.1171572.

EndNote

Mavi A, Ekici T (01 Mart 2023) Yamadağı Volkanizmasının Kangal-Divriği (Sivas) Arasında Kalan Kuzey Kesimlerinin Petrolojisi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 35 1 135–150.

IEEE

[1]A. Mavi ve T. Ekici, “Yamadağı Volkanizmasının Kangal-Divriği (Sivas) Arasında Kalan Kuzey Kesimlerinin Petrolojisi”, Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 35, sy 1, ss. 135–150, Mar. 2023, doi: 10.35234/fumbd.1171572.

ISNAD

Mavi, Ahmet - Ekici, Taner. “Yamadağı Volkanizmasının Kangal-Divriği (Sivas) Arasında Kalan Kuzey Kesimlerinin Petrolojisi”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 35/1 (01 Mart 2023): 135-150. https://doi.org/10.35234/fumbd.1171572.

JAMA

1.Mavi A, Ekici T. Yamadağı Volkanizmasının Kangal-Divriği (Sivas) Arasında Kalan Kuzey Kesimlerinin Petrolojisi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2023;35:135–150.

MLA

Mavi, Ahmet, ve Taner Ekici. “Yamadağı Volkanizmasının Kangal-Divriği (Sivas) Arasında Kalan Kuzey Kesimlerinin Petrolojisi”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 35, sy 1, Mart 2023, ss. 135-50, doi:10.35234/fumbd.1171572.

Vancouver

1.Ahmet Mavi, Taner Ekici. Yamadağı Volkanizmasının Kangal-Divriği (Sivas) Arasında Kalan Kuzey Kesimlerinin Petrolojisi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 01 Mart 2023;35(1):135-50. doi:10.35234/fumbd.1171572