Amerika Birleşik Devletleri’nin NSC-68 Çerçevesinde Uyguladığı Soğuk Savaş Stratejisi ve Türkiye’ye Yansımaları

Serpil Güdül

doi:10.19060/gav.1035521

Amerika Birleşik Devletleri’nin NSC-68 Çerçevesinde Uyguladığı Soğuk Savaş Stratejisi ve Türkiye’ye Yansımaları

Abstract

İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra dünya güç dengesinde oluşan boşluğu kapatmaya yönelik olarak Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB)’nin Orta ve Doğu Avrupa’da ve kısmen Balkanlarda nüfuz edinmesi ve nükleer kapasitesini geliştirmesi Amerika Birleşik Devletleri (ABD)’ne karşı önemli bir tehdit oluşturmuştur. Bu tehlikeye karşı 1950’de Amerikan Ulusal Güvenlik Konseyi tarafından 68 numaralı rapor (NSC-68) hazırlanıp uygulamaya konmuştur. Çalışmada, Soğuk Savaş stratejisinin en önemli bir belgelerinden biri olan NSC-68’in analizinin yanı sıra bu rapor doğrultusunda ABD’nin SSCB’ye karşı uyguladığı Soğuk Savaş stratejisi ve Türkiye ile ilişkileri konu edilmektedir. Zira bu rapor, ABD’nin uyguladığı Soğuk Savaş stratejisine rehberlik niteliği taşımaktadır. NSC-68’nin ön¬gördüğü üzere ABD, realist politika çerçevesinde hareket ederek nükleer silahlanmaya ağırlık vermiş ve müttefiklerin askeri açıdan kapasitelerinin güçlenmesini hedeflemiştir. Böylece SSCB’nin dünyaya hâkim olma yönünde uyguladığı stratejisini engellemeyi amaçlamıştır. ABD, Türkiye ile müttefiklik ilişkilerini de bu doğrultuda düzenlemiştir. Türkiye ile ikili anlaşmalar yapmak suretiyle birçok konuda askeri ve ekonomik işbirliği içine girmiştir. Bu işbirliği, SSCB’nin Akdeniz’e ve dolayısıyla sıcak deniz¬lere inerek hakimiyet kurma çabalarının engellenmesinde büyük rol oynamıştır.

Keywords

References

ANDERSON, Perry, Amerikan Dış Politikası ve Düşünürleri, Çev. Barış Baysal, NotaBene Yayınları, Ankara, 2015. ARIBOĞAN, Ülke, AYMAN, Gülden, DEDEOĞLU, Beril, Faruk Sönmezoğlu, der., Uluslararası İlişkiler Sözlüğü, Der Yayınları, İstanbul, 1996.
ARMAOĞLU, Fahir, 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi (1914-1995), Alkım Yayınevi, İstanbul, 1995.
ARMAOĞLU, Fahir, Belgelerle Türk-ABD Münasebetleri, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1991.
ARMAOĞLU, Fahir, Türk-Amerikan İlişkileri 1919-1997, Kronik Kitap, 1. Baskı, İstanbul, Aralık 2017.
BOLL, Michael M, National Security Planning: Roosevelt Through Reagan, University Press of Kentucky 1988.
BOSTANOĞLU, Burcu, Türkiye-ABD İlişkilerinin Politikası, İmge Kitabevi, Ankara, Aralık 1999.
CARDWELL, Curt, NSC 68 and the Political Economy of the Early Cold War, Cambridge University Press, New York, 2011.
CHOMSKY, Noam, Dünya Düzeni: Eskisi Yenisi, Metis Yayınları, İstanbul, Nisan 2000.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Serpil Güdül This is me
0000-0003-1124-7968
Türkiye

Publication Date

December 11, 2021

Submission Date

May 31, 2021

Acceptance Date

November 19, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 15 Number: 29

DOI

https://doi.org/10.19060/gav.1035521

IZ

https://izlik.org/JA65WR26KJ

Cite

RIS / Bibtex

APA

Güdül, S. (2021). Amerika Birleşik Devletleri’nin NSC-68 Çerçevesinde Uyguladığı Soğuk Savaş Stratejisi ve Türkiye’ye Yansımaları. Gazi Akademik Bakış, 15(29), 291-310. https://doi.org/10.19060/gav.1035521

AMA

1.Güdül S. Amerika Birleşik Devletleri’nin NSC-68 Çerçevesinde Uyguladığı Soğuk Savaş Stratejisi ve Türkiye’ye Yansımaları. Gazi Akademik Bakış. 2021;15(29):291-310. doi:10.19060/gav.1035521

Chicago

Güdül, Serpil. 2021. “Amerika Birleşik Devletleri’nin NSC-68 Çerçevesinde Uyguladığı Soğuk Savaş Stratejisi Ve Türkiye’ye Yansımaları”. Gazi Akademik Bakış 15 (29): 291-310. https://doi.org/10.19060/gav.1035521.

EndNote

Güdül S (December 1, 2021) Amerika Birleşik Devletleri’nin NSC-68 Çerçevesinde Uyguladığı Soğuk Savaş Stratejisi ve Türkiye’ye Yansımaları. Gazi Akademik Bakış 15 29 291–310.

IEEE

[1]S. Güdül, “Amerika Birleşik Devletleri’nin NSC-68 Çerçevesinde Uyguladığı Soğuk Savaş Stratejisi ve Türkiye’ye Yansımaları”, Gazi Akademik Bakış, vol. 15, no. 29, pp. 291–310, Dec. 2021, doi: 10.19060/gav.1035521.

ISNAD

Güdül, Serpil. “Amerika Birleşik Devletleri’nin NSC-68 Çerçevesinde Uyguladığı Soğuk Savaş Stratejisi Ve Türkiye’ye Yansımaları”. Gazi Akademik Bakış 15/29 (December 1, 2021): 291-310. https://doi.org/10.19060/gav.1035521.

JAMA

1.Güdül S. Amerika Birleşik Devletleri’nin NSC-68 Çerçevesinde Uyguladığı Soğuk Savaş Stratejisi ve Türkiye’ye Yansımaları. Gazi Akademik Bakış. 2021;15:291–310.

MLA

Güdül, Serpil. “Amerika Birleşik Devletleri’nin NSC-68 Çerçevesinde Uyguladığı Soğuk Savaş Stratejisi Ve Türkiye’ye Yansımaları”. Gazi Akademik Bakış, vol. 15, no. 29, Dec. 2021, pp. 291-10, doi:10.19060/gav.1035521.

Vancouver

1.Serpil Güdül. Amerika Birleşik Devletleri’nin NSC-68 Çerçevesinde Uyguladığı Soğuk Savaş Stratejisi ve Türkiye’ye Yansımaları. Gazi Akademik Bakış. 2021 Dec. 1;15(29):291-310. doi:10.19060/gav.1035521