Câriye Kökenli Bir Selçuklu Hâtunu: Sultan Melikşah’ın Eşlerinden Tâceddîn Seferiyye Hâtun

Züriye Oruç

doi:10.19060/gav.1131119

Câriye Kökenli Bir Selçuklu Hâtunu: Sultan Melikşah’ın Eşlerinden Tâceddîn Seferiyye Hâtun

Abstract

Tâceddîn Seferiyye Hâtun Büyük Selçuklu Devleti’nin son iki hükümdarı Muhammed Tapar ve Sencer’in anneleri ve Sultan Melikşah’ın câriye kökenli eşidir. Melikşah’a evlat vererek ümmüveled statüsüne yükselmiştir. Sultan Berkyaruk’un vefatından sonra sırasıyla her iki oğlunun da saltanatını görme saadetine kavuşan Kıpçak asıllı bu Selçuklu hâtunu, aynı zamanda döneminin en güçlü kadınlarından biridir. Melikşah’ın diğer eşleri gibi kendisine bağlı bir divâna ve hazineye sahiptir. Ayrıca devlet yönetiminde etkisi ve oğulları nazarında büyük bir itibarı vardır. Oğullarına verdiği tavsiye ve uyarılarla birbirleri ile iyi geçinmelerini sağlamış ve torunu Mahmud b. Muhammed Tapar’ın Irak bölgesine hükümdar olarak gönderilmesine etki etmiştir. Hayırsever ve oldukça eli açık bir kadın olduğu kaydedilen hâtun Merv ve Nişâbur’da pek çok imâret yaptırmıştır. Seferiyye Hâtun, oğlu Sultan Sencer’in saltanatının başlarında ölmüştür. Şair Mu’izzî’nin adına methiyeler düzdüğü ve yere göğe sığdıramadığı, kaynaklarda karakterinden ve dindarlığından övgüyle bahsedilen hâtunun hayatını konu alan bugüne kadar müstakil bir çalışma yapılmamıştır. Bu çalışmada Seferiyye Hâtun ile ilgili kaynaklarda var olan bilgiler ele alınarak değerlendirilmiştir.

Keywords

References

AHMED B. MAHMUD, Selçuk-Nâme, (haz. Erdoğan Merçil), Cilt: I-II, Tercüman 1001 Temel Eser, İstanbul 1977.
ANADOLU SELÇUKLULARI DEVLETİ TARİHİ III, (haz. Feridun Nafiz Uzluk), Ankara 1952.
AYAN, Ergin, Ortaçağ Türk Devletlerinde Hanedan Evlilikleri, Gece Kitaplığı Yayınları, Ankara 2017.
AYDIN, M. Âkif-M. Hamîdullah, “Köle”, DİA, Cilt: XXVI, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul 2002, s. 237-246.
CUNBUR, Müjgan, “Selçuklu Dönemi Kadın Hayratı”, Erdem, Cilt: IX, Sayı: XXVI, (Aydın Sayılı Özel Sayısı-II), Ankara 1996, s. 585- 619.
DEVLETŞAH, Şair Tezkireleri, (çev. Necati Lugal), Pinhan Yayınları, İstanbul 2011.
DİLÇİN, Cem, Yeni Tarama Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2009.
EL-BUNDÂRÎ, Irak ve Horasan Selçukluları Tarihi, (çev. Kıvameddin Burslan), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 1999.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Züriye Oruç This is me
0000-0003-4840-7953
Türkiye

Publication Date

June 15, 2022

Submission Date

March 22, 2021

Acceptance Date

May 23, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 15 Number: 30

DOI

https://doi.org/10.19060/gav.1131119

IZ

https://izlik.org/JA56PJ73UY

Cite

RIS / Bibtex

APA

Oruç, Z. (2022). Câriye Kökenli Bir Selçuklu Hâtunu: Sultan Melikşah’ın Eşlerinden Tâceddîn Seferiyye Hâtun. Gazi Akademik Bakış, 15(30), 137-155. https://doi.org/10.19060/gav.1131119

AMA

1.Oruç Z. Câriye Kökenli Bir Selçuklu Hâtunu: Sultan Melikşah’ın Eşlerinden Tâceddîn Seferiyye Hâtun. Gazi Akademik Bakış. 2022;15(30):137-155. doi:10.19060/gav.1131119

Chicago

Oruç, Züriye. 2022. “Câriye Kökenli Bir Selçuklu Hâtunu: Sultan Melikşah’ın Eşlerinden Tâceddîn Seferiyye Hâtun”. Gazi Akademik Bakış 15 (30): 137-55. https://doi.org/10.19060/gav.1131119.

EndNote

Oruç Z (June 1, 2022) Câriye Kökenli Bir Selçuklu Hâtunu: Sultan Melikşah’ın Eşlerinden Tâceddîn Seferiyye Hâtun. Gazi Akademik Bakış 15 30 137–155.

IEEE

[1]Z. Oruç, “Câriye Kökenli Bir Selçuklu Hâtunu: Sultan Melikşah’ın Eşlerinden Tâceddîn Seferiyye Hâtun”, Gazi Akademik Bakış, vol. 15, no. 30, pp. 137–155, June 2022, doi: 10.19060/gav.1131119.

ISNAD

Oruç, Züriye. “Câriye Kökenli Bir Selçuklu Hâtunu: Sultan Melikşah’ın Eşlerinden Tâceddîn Seferiyye Hâtun”. Gazi Akademik Bakış 15/30 (June 1, 2022): 137-155. https://doi.org/10.19060/gav.1131119.

JAMA

1.Oruç Z. Câriye Kökenli Bir Selçuklu Hâtunu: Sultan Melikşah’ın Eşlerinden Tâceddîn Seferiyye Hâtun. Gazi Akademik Bakış. 2022;15:137–155.

MLA

Oruç, Züriye. “Câriye Kökenli Bir Selçuklu Hâtunu: Sultan Melikşah’ın Eşlerinden Tâceddîn Seferiyye Hâtun”. Gazi Akademik Bakış, vol. 15, no. 30, June 2022, pp. 137-55, doi:10.19060/gav.1131119.

Vancouver

1.Züriye Oruç. Câriye Kökenli Bir Selçuklu Hâtunu: Sultan Melikşah’ın Eşlerinden Tâceddîn Seferiyye Hâtun. Gazi Akademik Bakış. 2022 Jun. 1;15(30):137-55. doi:10.19060/gav.1131119