Hakkâri Sancağında Nasturi Sorununun Başlaması ve Birinci Dünya Savaşı’nda Nasturi Olayları

Kamuran Karabalık

doi:10.19060/gav.1315034

Hakkâri Sancağında Nasturi Sorununun Başlaması ve Birinci Dünya Savaşı’nda Nasturi Olayları

Abstract

XIX. yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti’nin zayıflamasıyla birlikte Hakkâri Sancağında yaşayan Nasturiler, batılı misyonerlerle tanıştıktan sonra bölgede sorun yaratmaya başladılar. Bilhassa İngiltere ve Rusya devletlerinin bağımsızlık vaatlerine karşılık Nasturiler, Osmanlı Devleti’ne karşı olan yükümlülüklerini yerine getirmediler. Birinci Dünya Savaşı yaklaşırken de batılı devletlerle ilişkilerini sürdüren Nasturiler, özellikle Rusların Güney Kafkasya’daki operasyonlarından sonra Rus koruyuculuğu altına girmek istediler. Osmanlı Devleti ise Nasturilerin devlete bağlılığını arttırmak ve batılı devletlerle ilişkilerini kesmek amacıyla vergi düzenlemesi gibi bazı önlemler aldı. Ayrıca Nasturilerin devlet aleyhinde faaliyetlerde bulunmamaları için kendilerine silah yardımı vaadinde bulunuldu. Fakat Osmanlı Devleti’nin bu çabaları sonuç vermedi. Nasturi lideri Mar Şemun, Ruslarla ittifak yaparak Birinci Dünya Savaşı’nda İtilaf devletlerini destekleme kararı aldı. Bu karardan sonra Osmanlı Devleti, Kürt aşiretlerinin de dâhil olduğu birlikleri bölgeye sevk etti. Osmanlı birliklerinin Nasturilere karşı hareketi, Nasturilerin yenilgiye uğrayarak İran topraklarına göç etmelerine sebep oldu. Bu çalışmanın amacı, Birinci Dünya Savaşı’nda İtilaf devletleri safında savaşa girerek Hakkâri Sancağında önemli bir sorun haline gelen Nasturilerin isyanını kaynaklar ışığında incelemektir.

Keywords

References

Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA); Dâhiliye Nezareti Emniyeti Umumiye Şube (DH. EUM. EMN), 83/29.
Dâhiliye Nezareti Emniyeti Umumiye 2. Şube (DH. EUM. 2. Şb), 8/63.
Dâhiliye Nezareti Kalem-i Mahsus Evrakı, (D.H. K.M.S), Dâhiliye Nezareti Şifre Kalemi (DH. ŞFR), 42/44, 423/36, 421/121, 430/20, 42/12, 46/78, 46/102, 46/195, 465/116, 474.121, 475/62, 477/25, 477/4, 478/23, 478/57, 478/73, 479/86, 480/80, 483/45, 486/88, 491/116, 493/46, 488/95, 490/24, 491/122 490/128, 491/121, 493/46.
Hariciye Nezareti, Siyasi (H.R. SYS), 81/22.
İrade, Mesail-i Mühümme (İ.MSM), 48/1229.
Yıldız, Dâhiliye Nezareti Maruzatı (Y.PRK. DH), 9/26.
Telif ve Tetkik Eserler: AKPINAR, Alişan, “Modernleşen Kürdistan’ın İlk Lideri Şeyh Ubeydullah: (Es Seyyid Ubeydullah el Nakşibendi el Halidi)”, Kürt Tarihi ve Siyasetinden Portreler, (Der: Yalçın Çakmak ve Tuncay Şur), İletişim Yayınları, İstanbul 2008, ss. 61-77.
ALBAYRAK, Kadir, Keldaniler ve Nasturiler, Vadi Yayınları, İstanbul 1997.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

History of The Republic of Turkiye, Ottoman Society, Political History (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

Kamuran Karabalık This is me
0000-0003-4703-8412
Türkiye

Early Pub Date

June 15, 2023

Publication Date

June 20, 2023

Submission Date

January 31, 2022

Acceptance Date

May 25, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 16 Number: 32

DOI

https://doi.org/10.19060/gav.1315034

IZ

https://izlik.org/JA97WN22BK

Cite

RIS / Bibtex

APA

Karabalık, K. (2023). Hakkâri Sancağında Nasturi Sorununun Başlaması ve Birinci Dünya Savaşı’nda Nasturi Olayları. Gazi Akademik Bakış, 16(32), 43-64. https://doi.org/10.19060/gav.1315034

AMA

1.Karabalık K. Hakkâri Sancağında Nasturi Sorununun Başlaması ve Birinci Dünya Savaşı’nda Nasturi Olayları. Gazi Akademik Bakış. 2023;16(32):43-64. doi:10.19060/gav.1315034

Chicago

Karabalık, Kamuran. 2023. “Hakkâri Sancağında Nasturi Sorununun Başlaması Ve Birinci Dünya Savaşı’nda Nasturi Olayları”. Gazi Akademik Bakış 16 (32): 43-64. https://doi.org/10.19060/gav.1315034.

EndNote

Karabalık K (June 1, 2023) Hakkâri Sancağında Nasturi Sorununun Başlaması ve Birinci Dünya Savaşı’nda Nasturi Olayları. Gazi Akademik Bakış 16 32 43–64.

IEEE

[1]K. Karabalık, “Hakkâri Sancağında Nasturi Sorununun Başlaması ve Birinci Dünya Savaşı’nda Nasturi Olayları”, Gazi Akademik Bakış, vol. 16, no. 32, pp. 43–64, June 2023, doi: 10.19060/gav.1315034.

ISNAD

Karabalık, Kamuran. “Hakkâri Sancağında Nasturi Sorununun Başlaması Ve Birinci Dünya Savaşı’nda Nasturi Olayları”. Gazi Akademik Bakış 16/32 (June 1, 2023): 43-64. https://doi.org/10.19060/gav.1315034.

JAMA

1.Karabalık K. Hakkâri Sancağında Nasturi Sorununun Başlaması ve Birinci Dünya Savaşı’nda Nasturi Olayları. Gazi Akademik Bakış. 2023;16:43–64.

MLA

Karabalık, Kamuran. “Hakkâri Sancağında Nasturi Sorununun Başlaması Ve Birinci Dünya Savaşı’nda Nasturi Olayları”. Gazi Akademik Bakış, vol. 16, no. 32, June 2023, pp. 43-64, doi:10.19060/gav.1315034.

Vancouver

1.Kamuran Karabalık. Hakkâri Sancağında Nasturi Sorununun Başlaması ve Birinci Dünya Savaşı’nda Nasturi Olayları. Gazi Akademik Bakış. 2023 Jun. 1;16(32):43-64. doi:10.19060/gav.1315034

Cited By

DİASPORADA YENİ KİMLİK ARAYIŞLARI: İSVEÇ’TEKİ SÜRYANİ KİMLİĞİ ÖRNEĞİ

Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute

https://doi.org/10.30794/pausbed.1631177

Nimrod Effendi and Nestorian Patriarchate: A Study of Conflict and Authority Through Ottoman Archive

Tetkik

https://doi.org/10.55709/tetkik.1681075