Hitit Hukukunda Cinsel Suçlar

Abstract

Hukuk, toplumsal düzeni devlet gücüyle sağlayan müeyyideler bütünüdür. Hitit hukuku, kısas odaklı Mezopotamya sisteminden farklı olarak tazmin ve onarıcı adaleti esas alarak suçluyu sistemin içinde tutmayı amaçlar. I. Hattuşili döneminde sistemli hale getirilen bu yasalar, “eskiden böyleydi, şimdi şöyledir” ifadesiyle toplumsal ihtiyaçlara göre sürekli güncellenmiştir. Kralın baş yargıç olduğu sistemde, yerel geleneklere geniş alan tanınmıştır. Cinsel suçlar; “hurkel” ve “wastul” kavramları çerçevesinde düzenlenmiş olup zoofili vakalarında ceza, hayvanın türüne ve Hitit temizlik kültündeki yerine göre değişkenlik gösterir. Örneğin öküz veya koyunla ilişki ölümle cezalandırılabilirken at veya katırla ilişki suç sayılmamış ancak failin dini saflığını yitirdiği kabul edilmiştir. Nekrofili ise bir hak ihlali görülmediğinden suç sayılmamıştır. Ensest ilişkiler, cezası ölüm olan büyük tabulardır; ancak evlilik yoluyla kurulan akrabalıklarda ceza, bağı kuran kişinin hayatta olma durumuna göre esneklik gösterir. Zina ve tecavüz ayrımında ise mekan belirleyicidir: Issız bir yerde “dağda” gerçekleşen eylem tecavüz sayılıp erkek cezalandırılırken yerleşim yeri olan “evde” gerçekleşen eylem, kadının yardım istememesi rıza sayılarak zina kabul edilmiş ve kadına ölüm cezası verilmiştir. Hitit hukuku, merkezi otorite ile yerel gelenekleri harmanlayan esnek ve korumacı bir yapı sergiler.

Keywords

• Hitit Hukuku
• Cinsel Suçlar
• Zoofili
• Ensest
• Zina

References

1. ALP, Sedat, “Hitit Kanunları Hakkında,” Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi Cilt:5, Sayı: 5, 1947, s. 465-482.
2. ALP, Sedat, Hitit Çağında Anadolu, Tübitak Yayınları, Ankara 2011.
3. ARCHI, Alfonso, “La formazione del diritto nell’Anatolia ittita,”, A. Théodoridès, der., La formazione del diritto nel Vicino Oriente antico, Edizioni Scientifiche Italiene, Rome 1988, s. 61-75.
4. AYAZ, Sema, “Hitit Toplumunda Tanrıları Teskin Üzerine Bir İnceleme”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Sayı:9, s.83-94.
5. AYDIN, Murat “Hitit Kanunlarında Ceza Tadilleri”. Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri, Cilt:18, Sayı:5, 2024, s. 289-302.
6. BECKMAN, Gary, Hittite Diplomatic Texts, Scholars Press, Atlanta 1999.
7. BRYCE, Trevor, Hitit Dünyasında Yaşam ve Toplum, Dost kitabevi, Ankara 2003.
8. CEYLAN, Zeynep Şeyma, “Yargıtay Kararları Işığında Zina Sebebiyle Boşanmada Manevi Tazminat İstemi”, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt:17, Sayı:1,2022, s.49-95.

9. DİNÇOL, Ali, “Hitit Yasalarının Ana Çizgileri ve Eski Önasya Hukuku ile Etkileşimi”, Anadolu Araştırmaları, Sayı:16,1990, s.83-100
10. DİNÇOL, Ali, “Hititler”, Anadolu Uygarlıkları Ansiklopedisi, Cilt 1, İstanbul, 1982.