Research Article

Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642)

Volume: 14 Number: 27 December 10, 2020
Gazi Academic View Cover
Gazi Academic View
PDF Download

Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642)

Abstract

1475 yılında Osmanlı hakimiyetine giren Azak Kalesi, Osmanlı topraklarının kuzeydoğu sınırının en uç noktasını oluşturmuştur. Sınır bölgesinde bulunan kale ilk yıllarda ciddi saldırılara maruz kalmadığından daha çok ileri karakol noktası, askeri destek birimi ve ikmal üssü olarak kullanılmış; ilerleyen dönemlerde başlayan ciddi saldırılarla birlikte sınır kalesi olma vasfı ile ön plana çıkmaya başlamıştır. Azak, XVI. yüzyılda ve XVII. yüzyılın başlarında muhasaralara maruz kalmış ancak ilk kez 1637 yılında Don Kazakları tarafından yapılan ciddi muhasara neticesinde Osmanlı’nın elinden çıkmıştır. Don Kazaklarının Azak’ı işgal edip uzun süre ellerinde tutmaları, dönemin büyük gücü olan Osmanlı Devleti’ne karşı kazanılmış bir zafer olması bakımından Rus Tarihi’nde ayrı bir yere sahiptir ve Rusça literatürde bu konuda yapılmış çok sayıda çalışma mevcuttur. Osmanlı arşiv belgelerinde ise bu konu hakkında oldukça az belge bulunurken kronikler ve seyahatnameler arasında en ayrıntılı bilgiyi Evliyâ Çelebi vermektedir. Bunun yanında yapılan çalışma ve araştırmalarda bu dönem ihmal edilmiş, yalnız yakın zamanda Sinan Yüksel tarafından konuyu siyasi tarih açısından ele alan bir çalışma yapılmıştır. Bu bakımdan literatürdeki mevcut boşluk dolayısıyla konunun ayrıntılı olarak ele alınmasının yararlı olacağı düşünülmüştür. Bu çalışmada, Don Kazaklarının Azak kuşatması ve zaptı ile kaleye hakim oldukları süre boyunca Osmanlı askerleri ile Don Kazakları arasında yaşanan mücadeleler askeri açıdan ayrıntılı olarak ele alınıp Osmanlı Devleti’nin bu dönemde Azak’ta başarısız olmasının nedenleri üzerinde durulacaktır.

Keywords

References

  1. Arşiv Kaynakları: Başbakanlık Osmanlı Arşivi [=BOA] Mühimme Defterleri [=MD], nr.27, 58, 89.
  2. Maliyeden Müdevver Defterler [=MAD.d], nr.228, 2021, 5695, 6256
  3. Bab-ı Defteri Yeniçeri Kalemi Defterleri [=D.YNÇ.d], nr.33815
  4. Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı [=TS.MA.e], nr.262.8
  5. Yayınlanmış Eserler: ATSIZ, Buğra (haz.), Vecihi Tarihi, Post Yayın Dağıtım, İstanbul 2016.
  6. BAŞER, Alper, “Bucak Tatarları (1150-1700)”, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar 2010 (Yayımlanmamış Doktora Tezi).
  7. ÇEBOTAREV, B. V.-L. M. Kazakova, “Azov-Gorod Krepkiy”, Voprosı İstorii, Sayı:8, Moskova, Ağustos 1967, s.210-214.
  8. EVLİYÂ ÇELEBİ, Günümüz Türkçesiyle Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: İstanbul, (haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman), C.1, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2008.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Alpay Bizbirlik This is me
0000-0002-7619-4257
Türkiye

Publication Date

December 10, 2020

Submission Date

September 9, 2019

Acceptance Date

October 9, 2020

Published in Issue

Year 2020 Volume: 14 Number: 27

DOI

https://doi.org/10.19060/gav.838985

IZ

https://izlik.org/JA43XS88FE

Cite

RIS / Bibtex
APA
Karadeniz, Ü., & Bizbirlik, A. (2020). Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642). Gazi Akademik Bakış, 14(27), 221-241. https://doi.org/10.19060/gav.838985
AMA
1.Karadeniz Ü, Bizbirlik A. Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642). Gazi Akademik Bakış. 2020;14(27):221-241. doi:10.19060/gav.838985
Chicago
Karadeniz, Ümran, and Alpay Bizbirlik. 2020. “Azak Kalesi’nin İşgali Ve İstirdadı (1637-1642)”. Gazi Akademik Bakış 14 (27): 221-41. https://doi.org/10.19060/gav.838985.
EndNote
Karadeniz Ü, Bizbirlik A (December 1, 2020) Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642). Gazi Akademik Bakış 14 27 221–241.
IEEE
[1]Ü. Karadeniz and A. Bizbirlik, “Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642)”, Gazi Akademik Bakış, vol. 14, no. 27, pp. 221–241, Dec. 2020, doi: 10.19060/gav.838985.
ISNAD
Karadeniz, Ümran - Bizbirlik, Alpay. “Azak Kalesi’nin İşgali Ve İstirdadı (1637-1642)”. Gazi Akademik Bakış 14/27 (December 1, 2020): 221-241. https://doi.org/10.19060/gav.838985.
JAMA
1.Karadeniz Ü, Bizbirlik A. Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642). Gazi Akademik Bakış. 2020;14:221–241.
MLA
Karadeniz, Ümran, and Alpay Bizbirlik. “Azak Kalesi’nin İşgali Ve İstirdadı (1637-1642)”. Gazi Akademik Bakış, vol. 14, no. 27, Dec. 2020, pp. 221-4, doi:10.19060/gav.838985.
Vancouver
1.Ümran Karadeniz, Alpay Bizbirlik. Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642). Gazi Akademik Bakış. 2020 Dec. 1;14(27):221-4. doi:10.19060/gav.838985

Cited By

Kaptan-ı Derya Çatalcalı Hasan Paşa’nın Rus Çarı Mihail Feodoroviç’e Mektubu, 1627 (Transkripsiyon-Tahlil)

Rusya Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.48068/rusad.1118441

Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde 1641-1642 Azak Seferi

Asia Minor Studies

https://doi.org/10.17067/asm.1208407

ÇARLIK RUSYA'SININ DOĞU AVRUPA’DAKİ “BELGOROD SAVUNMA HATTI” İNŞASININ ÖNEMİ ve KAZAKLARIN ETKİSİ

Rusya Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.48068/rusad.1381079

XVIII. YÜZYILDA KARADENİZ’DE BİR ASKERÎ TOPLANMA ÜSSÜ OLARAK İSMAİL KALESİ

Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.31765/karen.1657356