Araştırma Makalesi

Dinamik eş zamanlı topla dağıt araç rotalama probleminin çözümü için matematiksel model ve sezgisel yaklaşım: Rassal iteratif yerel arama değişken komşu iniş algoritması

Cilt: 35 Sayı: 2 25 Aralık 2019
PDF İndir
TR

Dinamik eş zamanlı topla dağıt araç rotalama probleminin çözümü için matematiksel model ve sezgisel yaklaşım: Rassal iteratif yerel arama değişken komşu iniş algoritması

Öz

 Firmaların dağıtım ve toplama taleplerini karşılayacak en uygun rotaların bulunması için Araç Rotalama Problemleri (ARP) sıkça kullanılmaktadır. Gerçek hayatta, gün içerisinde gelen yeni toplama taleplerinin dolaşımda olan araçlar tarafından karşılanması taşıma maliyetlerini azaltacaktır. Bu bağlamda müşterilerden gelen yeni toplama taleplerinin dolaşımda olan araçlar tarafından karşılanabilmesi amacıyla Dinamik Eş Zamanlı Topla-Dağıt Araç Rotalama Problemi (DETD_ARP) için yeni bir matematiksel model geliştirilmiştir.  Geliştirilen matematiksel modelin etkinliğini araştırmak için literatürde yer alan test problemleri kullanılmış ve sonuçlar değerlendirilmiştir. Matematiksel model ile elde edilen sonuçlar değerlendirilmiş ve problem boyutu arttıkça çözüm süresinin üstel olarak arttığı görülmüştür. Bu çalışma kapsamında problemin kısa sürede çözebilmek için sezgisel algoritmalardan faydalanılmıştır. Rassal İteratif Yerel Arama Değişken Komşu İniş (R – İYA – DKİ) algoritması adında yeni bir algoritma geliştirilmiştir.  R – İYA – DKİ’de üst(hyper) sezgiseller kullanılarak komşuluk yapılarının uygulama sırası azalan permütasyon yöntemine göre sürekli olarak değiştirilmiştir. Geliştirilen algoritmanın etkinliğini değerlendirmek için çalışma kapsamında matematiksel model ile elde edilen sonuçlar kullanılmıştır. Sonuçlara bakıldığında geliştirilen sezgisel algoritmanın matematiksel model ile elde edilen sonuçlara yakın sonuçlar verdiği görülmüştür. Son olarak ve büyük boyutlu problemler önerilen R – İYA – DKİ algoritması ile çözülmüş ve sonuçlar paylaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Dantzig, G. B., and Ramser, J. H., The Truck Dispatching Problem. Management Science, 6(1), 80-91,1959.
  2. Clarke, G. and Wright, J. Scheduling of vehicles from a central depot to a number of delivery points. Operations Research, 12, 568–581,1964.
  3. Erol, V., Araç rotalama problemleri için popülasyon ve komşuluk tabanlı metasezgisel bir algoritmanın tasarımı ve uygulaması, Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 2006.
  4. Laporte, G., The traveling salesman problem, the vehicle routing problem, and their ımpact on combinatorial optimization, International Journal of Strategic Decision Sciences, 1(2), 82-92, 2010.
  5. Weise T., P. A., Planning and packing problems, solving real-world vehicle routing problems with evolutionary algorithms, Natural Intelligence for Scheduling, Warsaw: Springer, 2010.
  6. Göksal, F., Eşzamanlı topla-dağıt araç rotalama problemi için sezgisel yaklaşımlar: genetik algoritma ve kuş sürüsü eniyileme, Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 2010.
  7. Ropke, S., Pisinger., D., A unified heuristic for a large class of vehicle routing problems with backhauls, European Journal of Operational Research, 171(3), 750-775, 2006.
  8. Min, H., The multiple vehicle routing problem with simultaneous delivery and pickup points, Transportation Research A, 23(5), 377- 386, 1989.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

29 Kasım 2018

Kabul Tarihi

15 Mayıs 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 35 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Aydoğdu, B., & Özyörük, B. (2019). Dinamik eş zamanlı topla dağıt araç rotalama probleminin çözümü için matematiksel model ve sezgisel yaklaşım: Rassal iteratif yerel arama değişken komşu iniş algoritması. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 35(2), 563-580. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.490179
AMA
1.Aydoğdu B, Özyörük B. Dinamik eş zamanlı topla dağıt araç rotalama probleminin çözümü için matematiksel model ve sezgisel yaklaşım: Rassal iteratif yerel arama değişken komşu iniş algoritması. GUMMFD. 2019;35(2):563-580. doi:10.17341/gazimmfd.490179
Chicago
Aydoğdu, Burak, ve Bahar Özyörük. 2019. “Dinamik eş zamanlı topla dağıt araç rotalama probleminin çözümü için matematiksel model ve sezgisel yaklaşım: Rassal iteratif yerel arama değişken komşu iniş algoritması”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 35 (2): 563-80. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.490179.
EndNote
Aydoğdu B, Özyörük B (01 Aralık 2019) Dinamik eş zamanlı topla dağıt araç rotalama probleminin çözümü için matematiksel model ve sezgisel yaklaşım: Rassal iteratif yerel arama değişken komşu iniş algoritması. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 35 2 563–580.
IEEE
[1]B. Aydoğdu ve B. Özyörük, “Dinamik eş zamanlı topla dağıt araç rotalama probleminin çözümü için matematiksel model ve sezgisel yaklaşım: Rassal iteratif yerel arama değişken komşu iniş algoritması”, GUMMFD, c. 35, sy 2, ss. 563–580, Ara. 2019, doi: 10.17341/gazimmfd.490179.
ISNAD
Aydoğdu, Burak - Özyörük, Bahar. “Dinamik eş zamanlı topla dağıt araç rotalama probleminin çözümü için matematiksel model ve sezgisel yaklaşım: Rassal iteratif yerel arama değişken komşu iniş algoritması”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 35/2 (01 Aralık 2019): 563-580. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.490179.
JAMA
1.Aydoğdu B, Özyörük B. Dinamik eş zamanlı topla dağıt araç rotalama probleminin çözümü için matematiksel model ve sezgisel yaklaşım: Rassal iteratif yerel arama değişken komşu iniş algoritması. GUMMFD. 2019;35:563–580.
MLA
Aydoğdu, Burak, ve Bahar Özyörük. “Dinamik eş zamanlı topla dağıt araç rotalama probleminin çözümü için matematiksel model ve sezgisel yaklaşım: Rassal iteratif yerel arama değişken komşu iniş algoritması”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 35, sy 2, Aralık 2019, ss. 563-80, doi:10.17341/gazimmfd.490179.
Vancouver
1.Burak Aydoğdu, Bahar Özyörük. Dinamik eş zamanlı topla dağıt araç rotalama probleminin çözümü için matematiksel model ve sezgisel yaklaşım: Rassal iteratif yerel arama değişken komşu iniş algoritması. GUMMFD. 01 Aralık 2019;35(2):563-80. doi:10.17341/gazimmfd.490179

Cited By