Mendel Genetiği Konusunun Öğretiminde Eğitsel Oyun Temelli Uygulamanın Etkisi
Abstract
Türkiye’de genetik konuları ilk kez sekizinci sınıf fen bilimleri müfredatında öğretilmekte olup, soyut yapıları ve yeni kavramlar içermeleri nedeniyle özellikle Mendel’in bezelye seçimi, çaprazlama yöntemleri ve sonuçların yorumlanması öğrenciler için belirgin öğrenme güçlükleri oluşturmaktadır. Bu çalışmada, fen bilimleri öğretim programı kapsamında yer alan Mendel genetiği konusuna ilişkin olarak geliştirilen eğitsel oyun temelli etkinliklerin, sekizinci sınıf öğrencilerinin akademik başarıları ve kavramsal farkındalıkları üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Tek gruplu deneysel desenin benimsendiği bu araştırma, 2023-2024 eğitim-öğretim yılı içerisinde yürütülmüştür. Çalışma grubunu, Ankara ilinde çeşitli ortaokullarda öğrenim gören 15 sekizinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde araştırmacılar tarafından geliştirilen açık uçlu akademik başarı formu ön test olarak uygulanmış; ardından Mendel’in deneylerinde kullandığı bezelye çiçeğine ait kapalı çiçek modeli öğrencilere gösterilerek etkinlik öncesi bir inceleme gerçekleştirilmiştir. Daha sonra çaprazlamaların oyunlaştırıldığı “Üreyen Boncuklar” etkinliği yönergesi öğrencilere sunulmuş ve örnek bir etkinlik birlikte gerçekleştirilmiştir. Çeşitli çiçek rengi kombinasyonlarına ait tüm olası çaprazlama durumları oyun yoluyla aktarılmış; öğrenciler bu etkinliklere aktif biçimde katılım sağlamıştır. Etkinlik sonrasında, aynı başarı formu son test olarak yeniden uygulanmış ve veri çeşitliliğini artırmak amacıyla açık uçlu anket soru formu kullanılmıştır. Bulgular, eğitsel oyun temelli etkinliğin öğrencilerin Mendel genetiği konusunda yer alan terim ve kavramlarla ilgili akademik başarılarının istenilen yönde arttığını ortaya koymuştur. Öğrenciler, söz konusu etkinliğin öğrenmeyi kolaylaştırdığını, kavramların somutlaşmasına katkı sağladığını ve genel başarı düzeylerini artırdığını ifade etmiştir.
Keywords
Mendel Genetiği, Fen Eğitimi, Kalıtım Kavramları, Eğitsel Oyun Temelli Etkinlikler
References
- Bahar, M., Johnstone, A. H., & Hansell, M. H. (1999). Revisiting learning difficulties in biology. Journal of Biological Education, 33(2), 84-86.
- Bareford, C., Kessler, A., & Jensen, M. (2022). Applications of analog board game play in higher education teaching and learning: A systematic review. Georgia Southern University Press.
- Becker, E. (2014). Gene Rummy: A card game about Mendelian genetics. Advances in Biology Laboratory Education, 35(21), 1–6.
- Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri (28. Baskı). Pegem Akademi.
- Bybee, R. W., Taylor, J. A., Gardner, A., Van Scotter, P., Powell, J. C., Westbrook, A., & Landes, N. (2006). The BSCS 5E instructional model: Origins, effectiveness, and applications. Colorado Springs, CO: BSCS.
- Campbell, D. T., & Stanley, J. C. (1963). Experimental and quasi-experimental designs for research. Houghton Mifflin Company.
- Chen, C. H., Liu, J. H., & Shou, W. C. (2018). How competition in a game-based science learning environment influences students' learning achievement, flow experience, and learning behavioral patterns. Journal of Educational Technology & Society, 21(2), 164-176.
- Coşkun, H., Akarsu, B., & Kariper, A. (2012). Bilim öyküleri içeren eğitsel oyunların fen ve teknoloji dersindeki öğrencilerin akademik başarılarına etkisi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 93-109.
- Çavuş, R., & Balçın, M. D. (2017). Fen bilimleri dersinde gerçekleştirilen oyun etkinliklerine ilişkin öğrenci görüşleri: Maddenin yapısı ve özellikleri ünitesi örneği. Researcher, 5(3), 323-341.
- Çırakoğlu, B. (2002). Genetik. Bilim ve Teknik, 3(5), 16-32.