Yabancı Öğrencilere Türkçe Öğretiminde A1–A2 Düzeyi Ders Kitaplarında Görsel Unsurların Kullanımının Değerlendirilmesi

Türkiye'deki üniversiteler, yabancı öğrenciler için eğitim imkânları sunma konusunda önemli bir konuma gelmiştir. Bu doğrultuda, üniversiteler bünyesinde Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezleri (TÖMER) kurulmuştur. Yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan A1 ve A2 düzeylerindeki ders kitaplarının tasarım ilkeleri, tipografi, sayfa düzeni, renk ve görsel unsurları açısından uygun olup olmadığını tespit etmek amacıyla yapılan bu araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini yabancılara Türkçe öğretimine yönelik hazırlanmış tüm ders kitapları oluştururken örneklemini ise amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilen Hitit, Yedi İklim ve İstanbul setlerine ait yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan A1 ve A2 düzeylerindeki ders kitapları oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen “Görsel ve Tipografik Açıdan Değerlendirme Rubriği” kullanılmıştır. Elde edilen veriler rubrikte yer alan tasarım ilkeleri, tipografi, sayfa düzeni, renk ve görsel unsurlar gibi alt amaçlara göre analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre incelenen üç setin tasarım ilkeleri açısından gereken önemi verdiği görülmektedir. Üç set arasında tipografi, renk ve görseller boyutunda en güçlü set Yedi İklim olarak görülürken, tasarım ilkeleri açısından ise en güçlü İstanbul setinin kitaplarıdır. Hitit seti özellikle tipografi, sayfa düzeni ve renk alanlarında düşük puanlar almıştır. Yedi İklim setinin genel olarak diğer setlere göre görsel anlamda daha etkili olduğu söylenebilir. Bulgular, tasarım kalitesinin sadece görseller değil, tipografi, sayfa düzeni ve renk gibi diğer unsurlarla bütünleşik ele alınması gerektiğine işaret etmektedir. Tasarım kalitesinin artırılması için özellikle düşük puan alınan kalite, kontrast ve okunabilirlik alanlarında iyileştirmeler önerilmektedir.

Universities in Türkiye universities have become significant institutions in providing educational opportunities for international students. In this context, Turkish Teaching Application and Research Centers (TÖMER) have been established within universities. This study, employed document analysis, a qualitative research method, to examine whether the A1 and A2 level textbooks used in teaching Turkish to foreigners are appropriate in therms of design principles, typography, page layout, color, and visual elements. The population of the study consists of all textbooks prepared for teaching Turkish to foreigners, at the same time the sample comprises the A1 and A2 level textbooks from the Hitit, Yedi İklim, and İstanbul series, selected through criterion sampling, a purposeful sampling method. The data of the study were collected using the “Visual and Typographic Evaluation Rubric” developed by the researcher. The data were analyzed based on the sub-dimensions of the rubric: design principles, typography, page layout, color, and visual elements. According to the findings, all three textbook series demonstrate appropriate attention to design principles. Among the series, Yedi İklim emerged as the strongest in terms of typography, color, and visual elements, whereas İstanbul emerged to be the most successful series in terms of design principles. The Hitit series, on the other hand, received notably lower scores in typography, page layout, and color categories. Overall, the findings indicate that design quality should be considered holistically by integrating visual components, typography, page layout, and color. To improve the design quality of teaching materials, this study emphasizes the need to strengthen visual quality, contrast, and readability, particularly in areas that received lower scores in the evaluation.