Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarına Yönelik 2005-2018 Yılları Arasındaki Makalelerin İncelenmesi
Abstract
Ülkemizde hayat bilgisi ve sosyal bilgiler ders
kitaplarıyla ilişkili olarak yazılan makalelerin özelliklerinin bir arada ele
alınması, gelecek çalışmalara ışık tutması bakımından önem taşımaktadır. Bu
çalışmanın amacı 2005 ve 2018 yılları arasında ülkemizde yazılan hayat bilgisi
ve sosyal bilgiler ders kitaplarıyla ilgili makalelerin incelenmesidir. Nitel
araştırma özelliği taşıyan bu çalışmada doküman analizi tekniği kullanılmıştır.
Tüm makalelerde, araştırmanın yapıldığı yıllar, araştırmanın yayınlandığı dergi
türü, araştırmanın amacı, yöntemi, örneklemi, veri toplama araçları ve veri
analiz teknikleri incelenmiştir. Araştırmada ulaşılan makaleler 41 adet olup,
bunların 25’si sosyal bilgiler, 12’si hayat bilgisi ve 4’ü ise hem hayat
bilgisi hem sosyal bilgiler ders kitaplarıyla ilişkilidir. 2005-2018 yılları
arasında en fazla makalenin 2012 yılında olduğu görülmüştür. Ayrıca makaleler
en fazla ulusal dergilerde yayımlanmıştır. İncelenen makalelerin amaçları
arasında en fazla sayıda olanın “ders kitaplarının belirlenen bir konu
açısından değerlendirilmesi” şeklinde olduğu tespit edilmiştir. Makalelerin
amaçları arasında en az sayıda olan ise, “eski ve yeni programın karşılaştırılması”
şeklindedir. Makalelerin 32’si nitel ve 7’si nicel araştırma özelliği taşırken,
2’si literatür inceleme şeklindedir. Makalelerin örneklemini hayat bilgisi ve
sosyal bilgiler ders kitapları ile sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Ayrıca
en fazla kullanılan veri toplama aracı doküman inceleme olarak yer almaktadır
ve veri analizi olarak içerik analizi ilk sıradadır.
Keywords
References
- Akcan, P. İ. (2005). Edinim sürecinde görünüş ilköğretim 2. sınıf hayat bilgisi kitaplarındaki eylemler durum türleri ve görünüş etkileşimi. Ankara Üniversitesi Dil Dergisi, 130, 7-17.
- Akman, Ö., & Bastık, U. (2016). Sosyal bilgiler ders kitaplarında ihtilaflı konular içerisinde yer alan 'aile' kavramının incelenmesi: bir içerik analizi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 247-263.
- Aksoy, B., & Sönmez, Ö. F. (2012). Sosyal bilgiler ders kitaplarındaki metin ve görsellerde harita becerileri. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(48), 65-79.
- Alaca, E. (2017). Sosyal bilgiler ders kitapları üzerine bir değerlendirme. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 6(18), 759-785.
- Aladağ, E., & Karaman, B. (2018). A review of social studies coursebook in terms of thinking training: “science in time” unit. European Journal of Education Studies, 4(5), 235-255.
- Alkış, S. (2005). İlköğretim birinci kademe sosyal bilgiler ders kitaplarında coğrafya konularıyla ilgili kavramların belirlenmesi (2004 programına göre). Marmara Coğrafya Dergisi, 11, 83-92.
- Alpan, G. B. (2004). Ders kitaplarındaki grafik tasarımının öğrenci başarısına ve derse ilişkin tutumlarına etkisi. Eğitim Bilimleri ve Uygulama, 3(6), 193-209.
- Aykaç, N. (2012). Sosyal bilgiler ve hayat bilgisi ders kitaplarının toplumsal cinsiyet açısından değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43, 50-61.
- Baltacı, C., & Uysal, M. T. (2012). Türkiye’de bir siyasal sosyalleşme aracı olarak ders materyali: ilköğretim sosyal bilgiler dersi üzerine bir inceleme. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(3), 177-194.
- Berkant, H. G., & Atmaca, Y. (2013). Altıncı ve yedinci sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarının insan hakları ve demokrasi kavramları açısından incelenmesi, Turkish Studies, 8(12), 179-198.