Öğrenci Siber Sağlık Ölçekleri Geliştirme Çalışması
Abstract
Bu çalışma ile siber sağlık çatı kavramı kapsamında ortaokul
öğrencilerine yönelik internet bağımlılığı, siber zorbalık, çevrimiçi nezaket,
çevrimiçi mahremiyet, çevrimiçi uygunsuz içerik, telif hakkı ve çevrimiçi
güvenlik ölçeklerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, ölçek geliştirme
çalışması olup, iki aşamadan oluşmaktadır. Başlangıçta 16 uzmanın görüşüne
sunularak kapsam geçerliliği incelenmiş, sonrasında 528 kişiden oluşan 6-7-8.
sınıf öğrencilerinin katılımı ile elde edilen verilerden ölçeklerin yapı
geçerliliği ve güvenirlikleri test edilmiştir. Ölçekler için oluşturulan soru
havuzları düzenlenerek 16 uzmanın görüşüne sunulmuştur. Uzmanlardan gelen
dönütlerin Lawshe tekniği ile analizleri yapılmış, uzmanların sözel dönütleri
de göz önüne alınarak ölçekler ön uygulamaya hazırlanmıştır. Sonrasında Aksaray
ilinde dört ortaokulda toplam 528 öğrencinin katılımı ile ön uygulama
gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler ile ölçeklerin yapı geçerliliklerini
test etmek için açımlayıcı faktör analizi ve bu analize bağlı olarak varimax
döndürme yönteminden ve doğrulayıcı faktör analizinden yararlanılmıştır. Ayrıca
ölçeklerin güvenirliklerinin test edilmesinde iç tutarlılık güvenirlik
katsayısı Cronbach Alfa, madde toplam korelasyonu ve alt-üst %27’lik grup ortalamaları
arasındaki farklara başvurulmuştur. Analizler sonrasında birtakım maddeler
çıkarılarak, birtakım maddeler düzenlenerek ölçeklere geçerli ve güvenilir bir
yapıda son hali verilmiştir. Geliştirilen
ölçekler ile ortaokul öğrencilerinin siber sağlık farkındalıklarının
belirlenmesi ve bu doğrultuda bilinçlendirme çalışmaları yapılarak, geleceğin
bilinçli kullanıcıları yetiştirilmesi hedeflenmektedir.
Keywords
Siber Sağlık,İnternet Bağımlılığı,Siber Zorbalık,Çevrimiçi Nezaket,Çevrimiçi Mahremiyet
References
- Arısoy, Ö. (2009). İnternet bağımlılığı ve tedavisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 1, 55-67.
- Ayas, T. ve Horzum, M. B. (2010). Sanal zorba / kurban ölçek geliştirme çalışması. Akademik Bakış Dergisi, 19, 1-17.
- Avrupa Çevrimiçi Çocuklar (2012). Basın duyurusu ve raporlar (EU Kids Online III Türkiye). http://eukidsonline.metu.edu.tr adresinden erişilmiştir.
- Belsey, B. (2007). Cyber bullying: An emerging threat to the ‘always on’ generation. http://www.cyberbullying.ca/pdf/Cyberbullying_Article_by_Bill_Belsey.pdf adresinden erişilmiştir.
- Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Yayıncılık.
- Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Özkahveci, Ö. ve Demirel, F. (2004). Güdülenme ve öğrenme stratejileri ölçeğinin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 4(2), 207-239.
- Carter, J. L. (2012). The effects of a cyberbully prevention program on middle school students’ online behaviors and self-esteem (Unpublished Doctoral Dissetation). Texas Woman’s University, ABD. CERIAS (2014). About cerias. http://www.cerias.purdue.edu adresinden erişilmiştir.
- Childnet (2013). What we do. http://www.childnet.com adresinden erişilmiştir.
- ConnectSafely. (2015). A parents guide to cybersecurity. http://www.connectsafely.org/wp-content/uploads/securityguide.pdf adresinden erişilmiştir.
- Cyber Smart (2014). Role of the office. http://www.cybersmart.gov.au adresinden erişilmiştir.