Maide 5/69 Ayetindeki Ma'atuf İle Ma'atufun Aleyh'in Bir Birine Uyuşmadığı Şüphesine Edebi Tefsirlerden Cevap

چکیده: این مقاله در «آیۀ 69/مائده» در مورد شبهه عدم تطابق رفع «الصابئون» با نصب ما قبل آن و چگونگی عطف آن بر ما قبل بحث کرده. سپس با مراجعه به تفاسیر ادبی واعراب القرآنهای مشهور برای رفع شبه مذکور جوابهائی ارائه شده است. در این مورد نه نظریه وجود دارد، نظریه اول: «الصابئون» مبتدا است و خبر آن به خاطر دلالت خبر جمله اوّل (خبر إنّ) محذوف است و این جمله در نیت متأخر است. این قول جمهور، اهل بصره، الخلیل، سیبویه و أتباع انهاست. بر این نظریه نقد شده که: این قول اقتضا می کند، کلام خداوند به همین ترتیب که نازل شده صحیح نیست، بلکه این صحت زمانیکه این نظم و ترتیب به هم بخورد، حاصل می شود. نظریه دوم: «إنّ» بمعنای نعم که حرف جواب است، باشد. بر این قول اشکال گرفته شده که این قول ضعیف است، زیرا ثابت شدن «إنّ» بمعنای نعم بین نحویین اختلاف وجود دارد و نیز خودش بدون اینکه برای کلام سابق جواب باشد، در ابتداء کلام نمی آید. نظریه سوم: «الصابئون» بر ضمیر مستتر در «هادوا» عطف شده باشد. این قول کسائی است. نقد این نظریه این است: اگر «الصابئون» بر ضمیر در «هادوا» عطف شده باشد، لازم می آید که «الصابئون» جزء یهودیها باشد، و این معنا با آیه سازگار نیست. و شش نظریه دیگر را با دلایل و نقدهای آن در مقاله بیان خواهیم کرد. در پایان بر آساس تطابق هر نظریه با قواعد نحوی بین نظریات ترجیح بندی و از اقوا به اضعف ترتیب بندی انجام شده است.

Özet: bu makalede Maide 5/69 ayetindeki "es-Sâbiûn"un raf'ısının onun öncekisinin nasb'ıyla uyuşmadığı ve onun nasıl öncekisine atfedildiği hakkındaki şüphe konusunda inceleme yapılmıştır, sonra edebi tefsirlere ve mâruf İ'rabul' Kuran kitaplarına müracat ederek mezkur şüpheyi gidermek amacıyla çeşitli cevaplar gösterilmiştir, bu hakta 9 görüş vardır, bunlardan birinci görüş: "es-Sâbiûn" mübtada'dır, onun haberi birinci cümlenin haberi, yani "inne"nin haberi delalet etmesiyle mahzuftur, bu cümle niyette muahherdir. Bu cumhurların, basralıların, Halil, Sibveyh ve bunlara tâbi olanların görüşüdür. Bu görüş eleştiri yapılmış, şöyle ki, bu görüşe göre Allah'ın kelamı nazıl olan tertible doğru değil, belki de bu doğruluk kurandaki nazm ve tertip bozulduğunda elde edilecektir, demek oluyor. İkinci görüş şudur ki, "inne" cevap harfi olan "evet" anlamındadır, bu görüş de eleştirilmiştir ki, bu görüş zayıftır, çünkü "inne"nin evet anlamında gelmesi nahiv alimlerinin arasında tartışmalı bir meseledir, eğer bu mesele arap dili kurallarında ispat edildiği takdirde, önünde gelmiş olan bir cümle gerekiyor ki, evet anlamındaki "inne" onun için cevap olmalıdır, çünkü evet anlamındaki "inne" kendisinden önce gelen bir cümleye cevap olmadan kelamın başında gelmez. Üçüncü görüş ise "es-Sâbiûn" "hâdu" daki müstetir zamire atfedilmiştir, bu Kesai'nin görüşüdür. Bu görüşte şöyle eleştirilmiştir: eğer "es-Sâbiûn" "hadu" daki müstetir zamire atıf edilmişse, bu halde Sâbîler yahudilerin cümlesinden olması gerekiyor. bu mâna bu ayetle uyuşmayacaktır. Bunlardan başka altı görüşü ve onların delilleri ve eleştirilerine makalede tek tek değineceğiz. Makalenin sonunda her görüşün arap dil bilgilerine uyuşup uyuşmadığına göre bu dokuz görüş arasında derecelendirme ve güçlüden zayıfa göre sıralama yapılmıştır.

Abstract: This article discusses in "Verse 69/Ma'idah" about the doubt of the incompatibility of the removal of "Al-Sabeon" with the nasb of the previous one and how it affects the previous one. Then, by referring to the famous literary interpretations of the Qur'an, mentiones the answers to solve the providede illusion. In this case, there are nine theories, the first theory: "Al-Sabeon" is the mubteda, and its haber is omitted because of the implication of the haber of the first sentence (haber of inne), and this sentence is a later in intention. This is the capital theory of the Basra, Halil, Sibeweyeh and their citizens. It has been criticized on this theory that: This promise requires that God's word is not correct in the same way it was revealed, but this correctness is achieved when this order and order collide. The second theory: "Inne" means yes, which is the letter of the answer. It has been objected to this statement that this statement is weak, because there is a difference between the two grammars in establishing "Inne" as the meaning of "yes" and also it does not appear at the beginning of the word without being an answer to the previous word. The third theory: "Al-Sabeon" is inflected on the implicit pronoun in "Haduuv". This is someone's promise. The criticism of this theory is this: If "Al-Sabeon" is inflected on the pronoun in "Haduuv", then it is necessary that "Al-Sabeon" belongs to the Jews, and this meaning is not compatible with the verse. And we will state six other theories with their reasons and criticisms in the article. In the end, based on the compatibility of each theory with syntactic rules, the theories have been prioritized and arranged from the strongest to the weakest.