Karaman Müzesi'nden birkaç Isauria ve Lykaonia yazıtı

Öz

Bu makalede Karaman Müzesi'ne civar köylerden getirilmiş, altı mezar yazıtı ve bir sınır yazıtı tanıtılmaktadır. Yazıtlarda yeni yerel şahıs isimleri belgelenmektedir; bunlar: Sis (nr. 1), Mamoas, Kibadas veya Kibas (nr. 2); Inne (nr. 3), Vitres ve Kilamosis (nr. 5). Bir numaralı yazıtta geçen Pigramos ismi şimdiye kadar Lykia bölgesi yazıtlarından bilinmekteydi ve bu yazıtla birlikte ilk kez Lykia dışında belgelenmektedir. Üçüncü yazıtın ait olduğu stel üzerindeki atlı figürü ve onun altında yazılı olan Cassius şahıs adı dikkat çekici olup, Konya Müzesi'nde korunan oldukça benzer bir stel ile karşılaştırılmakta ve bu iki stelin aynı usta tarafından yapılmış olabileceği önerilmektedir. Dört numaralı yazıtta Paulos adında bir imparatorluk muhafızı (skholarios) belgelenmektedir. Altı numarada yer alan sınır yazıtı ise tetrarkhi döneminden olup, bu yazıtta geçen Takseasou, büyük olasılıkla yeni bir yer adının genetivus formudur. Bu yeni yazıtlara ilaveten makalede corrigenda et addenda alt başlığı altında Karaman Müzesi'nden yayınlanmış iki yazıt yeni okumalarlarla birlikte değerlendirilmektedir. Yedi numarada yer alan diğer yazıtta ise, ilk edisyonunda Ilathyia diye hatalı okunmuş olan şahıs ismi Flavia olarak düzeltilmektedir. Sekiz numara ile verilen son yazıttan tabularius olduğu anlaşılan M. Ulpius adlı şahsın aynı zamanda bir imparator azatlısı olması gerektiği ortaya konulmakta ve yazıtın buluntu yeri olan Sudurağı köyünde bir imparatorluk malikanesinin olabileceği önerilmektedir. Yazıtları çevirisi:

1. Pigramos oğlu Sis oğlu Pigramos oğlu Nestor, (bu steli) hatıralarından dolayı kendi oğlu Sis ve kızı Kamata için dikti.

2. Mamoas kızı [.]as,  (bu steli) kendisi ve annesi ve Kibadas ve Inna ve (kendi) kızları ve Serapion ve Serapion için onurları güzel hatıraları vesilesiyle dikti. (Steli) […]meites yaptı.

3.  Ön yüzde: Cassius, […]kaios, Nenis kısı Tatas, Capiton. Yan yüzde: Inne, Appas.

4. En bahtsız muhafız (scholarius), hizmetkar Paulos burada yatıyor.

5. Kendilerinin olan bu heroon'u, Smerdis oğlu Vitres ve Kilamosis kızı Nannis [ve] Ne[. . . .] yaptırdı.

6: Sebastus'lar Diocletianus and Maximianus ve Caesar'lar Constantius and Maximianus'un (ortak imparatorluğu) zamanında; Aur(elia) Theophila'nın arazi sınırları Takseasos/n'dan buraya kadardır.

7. Atheni-? oğlu [Aur](elius) Nestorianos, (bu steli) kendi karısı Theophilos kızı, Î‘ιμθε[.]ος? diye de bilinen Aur(relia) Tattis, eşine sadık Flavia ve onun kocası için hatıralarından dolayı (dikti).

8. İmparator azatlısı, tabularius (muhasebeci) M. Ulpius ÎšÎŸÎ¥-, (bu steli) hatırası vesilesiyle karısı Nikaretos kızı [...]atis?, için (dikti).

Anahtar Kelimeler

• Yerel Anadolu şahıs adları,scholarius,diakonos,tabularius,imparator azatlısı,imparatorluk malikânesi,Isauria,Lykaonia,Karaman

Some Isaurian and Lycaonian inscriptions in the museum of Karaman

Abstract

Five funerary inscriptions and an inscribed boundary stone, which were brought from surrounding villages to the Karaman Museum, are introduced. In these inscriptions some new indigenous personal names are documented: Sis (No. 1), Mamoas and Kibadas or Kibas (No. 2), Inne (No. 3), Vitres and Kilamosis (No. 5). In the first inscription Pigramos, which was only known from the Lycian inscriptions, is attested for the first time outside Lycia. A figure of a horseman on the altar (No. 3), represented by the name Cassius, also appears on a very similar tomb stone preserved in the Konya Museum. It is possible that both of these stones were been produced by the same stone-cutter, with the name Cassius on both stones representing the same person, probably a nobleman or a stone-cutter. The fourth inscription documents a scholarios (imperial guard) named Paulos. In the boundary inscription (No. 6) a new place name is recorded as Takseasou in the genitive case. In addition to these, two published inscriptions from the museum are republished with new readings under the heading corrigenda et addenda. In the first (No. 7), a personal name misread as Ilathyia is corrected to Flavia. In the second (No. 8), a certain freedman of the Emperor by the name of M. Ulpius is recorded as tabularius. He was probably an accountant on an imperial estate given the provenance of the inscription (Sudurağı).

Keywords

• Anatolian personal names,scholarius,diaconos,tabularius,libertus Augusti,imperial estate,Isauria,Lycaonia,Karaman

References

1. M. H. Ballance, The Site of Derbe: A New Inscription, AS 7, 1957, 147-151.
2. M. H. Ballance, Derbe and Faustinopolis, AnatStud. 14, 1964, 139-145.
3. K. Belke – M. Restle, Tabula Imperii Byzantini 4: Galatien und Lykaonien, Vienna1984 (Denkschriften ÖAW, phil.-hist. Kl. 172).
4. W. H. Buckler – D. M. Robinson, Sardis, vol. VII, Greek and Latin Inscriptions, part I, Leyden 1932 (Publication of the American Society for the Excavation of Sardis).
5. H. S. Cronin, First Report of a Journey in Pisidia, Lycaonia, and Pamphylia, JHS 22, 1902, 94-125.
6. T. Drew-Bear, Nouvelles inscriptions de Phrygie, Zutphen 1978.
7. H. Engelmann – A. B. Üner, Inschriften aus dem Museum von Karaman (Lycaonia), in: Anzeiger der phil.-hist. Kl. 129, 1992, 1–24.
8. C. Fellows, An Account of Discoveries in Lycia being a Journal kept during a Second Excursion in Asia Minor, London 1841.

9. F. Hild – H. Hellenkemper, Tabula Imperii Byzantini 5: Kilikien und Isaurien, Vienna1990 (Denkschriften ÖAW, phil.-hist. Kl. 215).
10. A. H. M. Jones, The Later Roman Empire 284-602, vol. 1, Baltimore 1964.
11. U. Kahrstedt, s.v. Smerdis, RE III A1, 1927, 710-711.
12. H. Kalkan – S. Şahin, Epigraphische Mitteilungen aus İstanbul II. Kreuzförmige Grabstelen aus Konstantinupolis, EA 24, 1995, 137-148.
13. G. Mendel, Le Musée de Konia, BCH 26, 1902, 209-246.
14. P. Paris – G. A. Radet, Inscriptions de Pisidie, de Lycaonie et d'Isaurie, BCH 10, 1886, 500-514.
15. W. M. Ramsay, Topography and Epigraphy of Nova Isaura, JHS 25, 1905, 163–180.
16. W. M. Ramsay, Studies in the History and Art of the Eastern Provinces of the Roman Empire, Aberdeen 1906.
17. E. Ruge, s.v. Derbe, RE V1, 237.
18. G. Seure, Inscriptions de Thrace, BCH 24, 1990, 147-169.
19. T. A. B. Spratt – E. Forbes, Travels in Lycia, Milyas, and the Cibyratis, London 1847.
20. J. R. S. Sterrett, The Wolfe Expedition to Asia Minor, Boston 1888.
21. J. Taylor, St Paul and the Roman Empire: Acts of the Apostles 13-14, in: ANRW II, 26.2, 1189-1231.
22. P. R. C. Weaver, Familia Caesaris. A Social Study of the Emperor's Freedmen and Slaves, Cambridge 1972.
23. L. Zgusta, Kleinasiatische Personennamen, Prag 1964.
24. L. Zgusta, Kleinasiatische Ortsnamen, Heidelberg 1984.