Review

GASTRONOMİ ALANINDA TEMEL BAZI BESİNLERDE MİKROPLASTİK TEHLİKESİ VE GIDA GÜVENLİĞİ

Volume: 50 Number: 4 August 10, 2025
TR EN

GASTRONOMİ ALANINDA TEMEL BAZI BESİNLERDE MİKROPLASTİK TEHLİKESİ VE GIDA GÜVENLİĞİ

Abstract

Son yıllarda tüm dünyada meydana gelen ekonomik sıkıntıların artması, özellikle besin ürünlerinin hazırlanması, dağıtımı ve tüketimi aşamalarında plastik kullanımının da hızla yaygınlaşmasına sebep olmuştur. Diğer taraftan pandemi döneminde yoğun şekilde maske kullanımı, denizlerdeki ve doğal çevredeki plastik atıkların sayısındaki kontrolsüz artışı tetiklemiştir. Özellikle boyutları gözle fark edilemeyecek kadar küçük (<5 mm çap) olan plastik parçacıklar mikroplastik (MP) olarak isimlendirilir. MP’ler ise nispeten daha büyük yapıdaki plastiklere göre ekosistem ve canlılar için daha ciddi sağlık sorunları yaratmaktadır. Özellikle solunum sistemi yoluyla ve yemeklerin hazırlanmasında kullanılan temel besinlerle taşınan plastikler, canlı organizmalarda farklı sağlık sorunlarının oluşmasında etkilidir. Gastronomi alanında yemek üretiminde kullanılan su, şeker, bal, tuz ve deniz ürünleri gibi birçok besin maddesinde MP’lere rastlanılmaktadır. Yemek üretim sektöründe sadece ürün üretim aşamasında değil, üretim sonrası paketleme, dağıtım ve tüketim aşamalarında da ciddi bir plastik kullanımı söz konusudur. Plastiğin, kullanım kolaylığı ve ekonomik sebeplerle tercih edilmesi anlaşılır bir gerekçe olsa da meydana gelen çevre ve halk sağlığı sorunları beraberinde gıda güvenliği tartışmalarını zorunlu hale getirmektedir. Gastronomi ekosistemi açısından bakıldığında, özellikle plastik damacana içindeki sularda, deniz ürünlerinde, ballarda, plastik ambalaj içindeki şeker ve tuzlarda farklı oranlarda MP varlığı tespit edilmiştir. Bu çalışmada gastronomi alanında tüketilen bazı besinlerdeki MP varlığı ele alınarak, Türkiye’deki durum paylaşılmıştır.

Keywords

Project Number

proje yapılmadı

References

  1. Anonim, (2024). https://plastixmold.com/ gidaya-uygun-plastik-hammadde-cesitleri/(Erişim Tarihi: 20.12.2024).
  2. Anonim, (2025a). https://geridonusumekonomisi.com.tr/avrupa-atik-ihracatinda-yeni-yol-haritasi.html (Erişim Tarihi: 10.01.2025).
  3. Anonim, (2025b). https://www.greenpeace.org/ turkey/blog/dunyanin-bunalimi-plastik-atik-ithalati (Erişim Tarihi: 15.01.2025).
  4. Anonim, (2025c). https://storage.googleapis.com/planet4-turkey-stateless/2019/09/c19ddece-c19ddece-plastik-atik-ithalat-raporu-gpea-plastic-waste-trade-research-briefing.pdf (Erişim Tarihi: 18.01.2025).
  5. Anonim, (2025d). https://tr.euronews.com/ 2023/08/01/geri-donusum-orani-atik-aritmada-turkiyede-ve-avrupada-durum-ne (Erişim Tarihi: 20.01.2025).
  6. Akçay S, Törnük F, Yetim H. Mikroplastikler: Gıdalarda bulunuşu ve sağlık üzerine etkileri. EJOSAT 2020; (20),530-538.
  7. Andrady AL. (2011). Microplastics in the Marine Environment. Mar Pollut Bull. 62: 1596-1605.
  8. Aslan R. (2018). Mikroplastikler: Hayatı Kuşatan Yeni Tehlike. Göller Bölgesi Aylık Hakemli Ekonomi ve Kültür Dergisi. 6(66): 61-67.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Food Properties, Food Packaging, Preservation and Processing, Veterinary Food Hygiene and Technology

Journal Section

Review

Publication Date

August 10, 2025

Submission Date

February 11, 2025

Acceptance Date

June 25, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 50 Number: 4

APA
Yiğit, Y. (2025). GASTRONOMİ ALANINDA TEMEL BAZI BESİNLERDE MİKROPLASTİK TEHLİKESİ VE GIDA GÜVENLİĞİ. Gıda, 50(4), 556-576. https://doi.org/10.15237/gida.GD25028
AMA
1.Yiğit Y. GASTRONOMİ ALANINDA TEMEL BAZI BESİNLERDE MİKROPLASTİK TEHLİKESİ VE GIDA GÜVENLİĞİ. The Journal of Food. 2025;50(4):556-576. doi:10.15237/gida.GD25028
Chicago
Yiğit, Yusuf. 2025. “GASTRONOMİ ALANINDA TEMEL BAZI BESİNLERDE MİKROPLASTİK TEHLİKESİ VE GIDA GÜVENLİĞİ”. Gıda 50 (4): 556-76. https://doi.org/10.15237/gida.GD25028.
EndNote
Yiğit Y (August 1, 2025) GASTRONOMİ ALANINDA TEMEL BAZI BESİNLERDE MİKROPLASTİK TEHLİKESİ VE GIDA GÜVENLİĞİ. Gıda 50 4 556–576.
IEEE
[1]Y. Yiğit, “GASTRONOMİ ALANINDA TEMEL BAZI BESİNLERDE MİKROPLASTİK TEHLİKESİ VE GIDA GÜVENLİĞİ”, The Journal of Food, vol. 50, no. 4, pp. 556–576, Aug. 2025, doi: 10.15237/gida.GD25028.
ISNAD
Yiğit, Yusuf. “GASTRONOMİ ALANINDA TEMEL BAZI BESİNLERDE MİKROPLASTİK TEHLİKESİ VE GIDA GÜVENLİĞİ”. Gıda 50/4 (August 1, 2025): 556-576. https://doi.org/10.15237/gida.GD25028.
JAMA
1.Yiğit Y. GASTRONOMİ ALANINDA TEMEL BAZI BESİNLERDE MİKROPLASTİK TEHLİKESİ VE GIDA GÜVENLİĞİ. The Journal of Food. 2025;50:556–576.
MLA
Yiğit, Yusuf. “GASTRONOMİ ALANINDA TEMEL BAZI BESİNLERDE MİKROPLASTİK TEHLİKESİ VE GIDA GÜVENLİĞİ”. Gıda, vol. 50, no. 4, Aug. 2025, pp. 556-7, doi:10.15237/gida.GD25028.
Vancouver
1.Yusuf Yiğit. GASTRONOMİ ALANINDA TEMEL BAZI BESİNLERDE MİKROPLASTİK TEHLİKESİ VE GIDA GÜVENLİĞİ. The Journal of Food. 2025 Aug. 1;50(4):556-7. doi:10.15237/gida.GD25028

35997    GIDA / The Journal of FOOD is licensed under a Creative Commons Attribution-Non Commercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0).