Research Article

SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU

Volume: 50 Number: 5 October 15, 2025
EN TR

SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU

Abstract

Bu çalışmada, Türkiye’de yerli olarak tescillenmiş ve tarımsal üretimi yapılan kenevir (Cannabis sativa L.) çeşitleri Narlı, Vezir tohumlarının fonksiyonel gıda potansiyellerinin ortaya konulması amacıyla fizikokimyasal ve besinsel özellikleri kapsamlı biçimde değerlendirilmiştir. Yapılan çalışmada Narlı ve Vezir tohumlarında yağ oranı sırasıyla %36.20±0.30 ve %38.90±0.43; protein oranı %23.35±0.35 ve %23.20±0.26; kül oranı %4.22±0.08 ve %3.92±0.10 olarak belirlenmiştir. Yağ asitleri kompozisyonlarında baskın yağ asidinin linoleik asit (C18:2n-6) %58.78±0.10 - %58.78±0.1, bunu linolenik asidin (C18:3n-3) %19.57±0.08-%19.22±0.08 takip ettiği tespit edilmiştir. Her iki kenevir tohumu çeşidinin (Narlı ve Vezir) toplam çoklu doymamış yağ asitleri oranı sırasıyla (ΣPUFA) %78.35±0.18 ve %74.77±0.10; ΣPUFA/ ΣSFA 7.32±0.44 ve 6.49±0.06 düzeyinde ve C 18:2n-6/C 18:3n-3 yağ asitleri oranı 2.88-3.00 arasında olduğu belirlenmiştir. Kenevir tohumu çeşitlerinde toplam esansiyel aminoasitler (ΣEAA) Narlı 8.92±0.2g/100 g ve Vezir 9.42±0.16 g/100 g olarak belirlenmiştir. Esansiyel aminoasitlerden treonin Narlı’da 1.51±0.02 g/100 g, Vezir’de ise fenilalanin 1.68±0.03 g/100 g olarak belirlenmiştir. Narlı çeşidinde ΣEAA/ΣTAA (toplam aminoasitler) oranı 37.76±0.45, Vezir çeşidinde ΣEAA/ΣTAA 37.51±0.64 olarak hesaplanmıştır. Mineral madde değerleri sırasıyla Narlı fosfor (P) 11,38±0,02 g/kg, Vezir 8.86±0.01 g/kg, kalsiyum (Ca) 3.39±0.02 g/kg, 1.64±0.00 g/kg olduğu tespit edilmiştir. Her iki kenevir tohumunda K+ (potasyum) Narlı’da 6.82±0.11 g/kg ve Vezir’de 6.98±0.01 g/kg, Na+ (Sodyum) Narlı 0.03±0.01 g/kg ve Vezir 0.06±0.05 g/potasyum) belirlenmiştir. Çalışma kapsamına aldığımız Narlı ve Vezir kenevir çeşidi tohumlarının analizinden edilen bulgular, bütüncül olarak değerlendirildiğinde besinsel olarak gıdaların zenginleştirilmesinde, yeni fonksiyonel gıda üretiminde ve sürdürülebilir sağlıklı beslenme bakımından önemli bir potansiyele sahip olduğu görülmektedir.

Keywords

References

  1. Abedi, E., Sahari, M.A. (2014). Long-chain polyunsaturated fatty acid sources and evaluation of their nutritional and functional properties. Food Science and Nutrition, 2, 443–463.
  2. Aiello, G., Fasoli, E., Boschin, G., Lammi, C., Zanoni, C., Citterio, A., Arnoldi, A. (2016). Proteomic characterization of hempseed (Cannabis sativa L.). Journal of Proteomics, 147, 187-197.
  3. Alonso-Esteban, J.I., Torija-Isasa, E., Sánchez-Mata, M.C. (2022). Mineral elements and related antinutrients in whole and hulled hemp (Cannabis sativa L.) seeds. Journal of Food Composition and Analysis, 109(12), 104516. https://doi.org/ 10.1016/j.jfca.2022.104516
  4. Amaral, J.S., Casal, S., Pereira, J.A., Seabra, R.M., Oliveira, BPP. (2003). Journal of Agricultural and Food Chemistry 51:7698–7702.
  5. Andre, C.M., Hausman, J.F., Guerriero, G. (2016). Cannabis sativa: The plant of the thousand and one molecules. Frontiers in Plant Science, 7, 19.
  6. Anonymous. (2025). İbn-i Sina’nın Asırlık Formülünde Doğal Kolajen: Yaşlanma Düşmanı Olan O Tohum. https://www.cnnturk.com/saglik (Erişim tarihi, 23.09.2025)
  7. AOAC (1990). Official methods of analysis of the Association of Official Analytical Chemists (15th ed.). Washington, DC: Association of Official Analytical Chemists.
  8. AOAC. (2000). In: Horwitz W (ed) Official Methods of Analysis of AOAC International Vol. II, 40:1-3.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Food Technology

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 15, 2025

Submission Date

April 29, 2025

Acceptance Date

October 11, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 50 Number: 5

APA
Yıldız, M. (2025). SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU. Gıda, 50(5), 946-960. https://doi.org/10.15237/gida.GD25059
AMA
1.Yıldız M. SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU. The Journal of Food. 2025;50(5):946-960. doi:10.15237/gida.GD25059
Chicago
Yıldız, Mustafa. 2025. “SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU”. Gıda 50 (5): 946-60. https://doi.org/10.15237/gida.GD25059.
EndNote
Yıldız M (October 1, 2025) SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU. Gıda 50 5 946–960.
IEEE
[1]M. Yıldız, “SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU”, The Journal of Food, vol. 50, no. 5, pp. 946–960, Oct. 2025, doi: 10.15237/gida.GD25059.
ISNAD
Yıldız, Mustafa. “SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU”. Gıda 50/5 (October 1, 2025): 946-960. https://doi.org/10.15237/gida.GD25059.
JAMA
1.Yıldız M. SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU. The Journal of Food. 2025;50:946–960.
MLA
Yıldız, Mustafa. “SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU”. Gıda, vol. 50, no. 5, Oct. 2025, pp. 946-60, doi:10.15237/gida.GD25059.
Vancouver
1.Mustafa Yıldız. SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU. The Journal of Food. 2025 Oct. 1;50(5):946-60. doi:10.15237/gida.GD25059

35997    GIDA / The Journal of FOOD is licensed under a Creative Commons Attribution-Non Commercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0).