Araştırma Makalesi

SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU

Cilt: 50 Sayı: 5 15 Ekim 2025
PDF İndir
EN TR

SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU

Öz

Bu çalışmada, Türkiye’de yerli olarak tescillenmiş ve tarımsal üretimi yapılan kenevir (Cannabis sativa L.) çeşitleri Narlı, Vezir tohumlarının fonksiyonel gıda potansiyellerinin ortaya konulması amacıyla fizikokimyasal ve besinsel özellikleri kapsamlı biçimde değerlendirilmiştir. Yapılan çalışmada Narlı ve Vezir tohumlarında yağ oranı sırasıyla %36.20±0.30 ve %38.90±0.43; protein oranı %23.35±0.35 ve %23.20±0.26; kül oranı %4.22±0.08 ve %3.92±0.10 olarak belirlenmiştir. Yağ asitleri kompozisyonlarında baskın yağ asidinin linoleik asit (C18:2n-6) %58.78±0.10 - %58.78±0.1, bunu linolenik asidin (C18:3n-3) %19.57±0.08-%19.22±0.08 takip ettiği tespit edilmiştir. Her iki kenevir tohumu çeşidinin (Narlı ve Vezir) toplam çoklu doymamış yağ asitleri oranı sırasıyla (ΣPUFA) %78.35±0.18 ve %74.77±0.10; ΣPUFA/ ΣSFA 7.32±0.44 ve 6.49±0.06 düzeyinde ve C 18:2n-6/C 18:3n-3 yağ asitleri oranı 2.88-3.00 arasında olduğu belirlenmiştir. Kenevir tohumu çeşitlerinde toplam esansiyel aminoasitler (ΣEAA) Narlı 8.92±0.2g/100 g ve Vezir 9.42±0.16 g/100 g olarak belirlenmiştir. Esansiyel aminoasitlerden treonin Narlı’da 1.51±0.02 g/100 g, Vezir’de ise fenilalanin 1.68±0.03 g/100 g olarak belirlenmiştir. Narlı çeşidinde ΣEAA/ΣTAA (toplam aminoasitler) oranı 37.76±0.45, Vezir çeşidinde ΣEAA/ΣTAA 37.51±0.64 olarak hesaplanmıştır. Mineral madde değerleri sırasıyla Narlı fosfor (P) 11,38±0,02 g/kg, Vezir 8.86±0.01 g/kg, kalsiyum (Ca) 3.39±0.02 g/kg, 1.64±0.00 g/kg olduğu tespit edilmiştir. Her iki kenevir tohumunda K+ (potasyum) Narlı’da 6.82±0.11 g/kg ve Vezir’de 6.98±0.01 g/kg, Na+ (Sodyum) Narlı 0.03±0.01 g/kg ve Vezir 0.06±0.05 g/potasyum) belirlenmiştir. Çalışma kapsamına aldığımız Narlı ve Vezir kenevir çeşidi tohumlarının analizinden edilen bulgular, bütüncül olarak değerlendirildiğinde besinsel olarak gıdaların zenginleştirilmesinde, yeni fonksiyonel gıda üretiminde ve sürdürülebilir sağlıklı beslenme bakımından önemli bir potansiyele sahip olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abedi, E., Sahari, M.A. (2014). Long-chain polyunsaturated fatty acid sources and evaluation of their nutritional and functional properties. Food Science and Nutrition, 2, 443–463.
  2. Aiello, G., Fasoli, E., Boschin, G., Lammi, C., Zanoni, C., Citterio, A., Arnoldi, A. (2016). Proteomic characterization of hempseed (Cannabis sativa L.). Journal of Proteomics, 147, 187-197.
  3. Alonso-Esteban, J.I., Torija-Isasa, E., Sánchez-Mata, M.C. (2022). Mineral elements and related antinutrients in whole and hulled hemp (Cannabis sativa L.) seeds. Journal of Food Composition and Analysis, 109(12), 104516. https://doi.org/ 10.1016/j.jfca.2022.104516
  4. Amaral, J.S., Casal, S., Pereira, J.A., Seabra, R.M., Oliveira, BPP. (2003). Journal of Agricultural and Food Chemistry 51:7698–7702.
  5. Andre, C.M., Hausman, J.F., Guerriero, G. (2016). Cannabis sativa: The plant of the thousand and one molecules. Frontiers in Plant Science, 7, 19.
  6. Anonymous. (2025). İbn-i Sina’nın Asırlık Formülünde Doğal Kolajen: Yaşlanma Düşmanı Olan O Tohum. https://www.cnnturk.com/saglik (Erişim tarihi, 23.09.2025)
  7. AOAC (1990). Official methods of analysis of the Association of Official Analytical Chemists (15th ed.). Washington, DC: Association of Official Analytical Chemists.
  8. AOAC. (2000). In: Horwitz W (ed) Official Methods of Analysis of AOAC International Vol. II, 40:1-3.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Gıda Teknolojileri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

29 Nisan 2025

Kabul Tarihi

11 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 50 Sayı: 5

Kaynak Göster

APA
Yıldız, M. (2025). SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU. Gıda, 50(5), 946-960. https://doi.org/10.15237/gida.GD25059
AMA
1.Yıldız M. SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU. GIDA. 2025;50(5):946-960. doi:10.15237/gida.GD25059
Chicago
Yıldız, Mustafa. 2025. “SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU”. Gıda 50 (5): 946-60. https://doi.org/10.15237/gida.GD25059.
EndNote
Yıldız M (01 Ekim 2025) SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU. Gıda 50 5 946–960.
IEEE
[1]M. Yıldız, “SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU”, GIDA, c. 50, sy 5, ss. 946–960, Eki. 2025, doi: 10.15237/gida.GD25059.
ISNAD
Yıldız, Mustafa. “SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU”. Gıda 50/5 (01 Ekim 2025): 946-960. https://doi.org/10.15237/gida.GD25059.
JAMA
1.Yıldız M. SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU. GIDA. 2025;50:946–960.
MLA
Yıldız, Mustafa. “SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU”. Gıda, c. 50, sy 5, Ekim 2025, ss. 946-60, doi:10.15237/gida.GD25059.
Vancouver
1.Mustafa Yıldız. SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU. GIDA. 01 Ekim 2025;50(5):946-60. doi:10.15237/gida.GD25059

by-nc.png       GIDA Dergisi Creative Commons Atıf-Gayri Ticari 4.0 (CC BY-NC 4.0) Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.