Research Article

FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ

Volume: 51 Number: 2 March 4, 2026
EN TR

FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ

Abstract

İklim değişikliği ve nüfus artışı tarımsal verimi tehdit ederek, düşük girdi gerektiren, besin değeri yüksek tahıllara olan ihtiyacın önemini ortaya koymaktadır. Olgunlaşmamış durum buğdayından elde edilen firik, hasat öncesi filizlenmeye bağlı hasarı azaltarak fonksiyonel ve sürdürülebilir faydalar sunmaktadır. Bu çalışmada, çiğ ve pişmiş firiğin besin ögesi bileşimi, fenolik içeriği, antioksidan ve antiproliferatif aktivitesi analiz edilerek olgun buğdayla karşılaştırılmıştır. Pişmiş firik, çiğ firik ile karşılaştırıldığında nispeten daha düşük enerji, kül, protein, karbonhidrat ve lif içeriğine sahip olduğu görülmüştür. Firiğin, ekmeklik buğday, makarnalık buğday ve pirince kıyasla daha yüksek Besin Ögesinden Zengin Gıda İndeksi (NRF9.3) puanına sahip olduğu bulunmuştur. DPPH ve ABTS antioksidan aktivitesinin çiğ firikte olgun buğdaydan daha yüksek olduğu saptanmıştır (sırasıyla P=0,027 ve P=0,039). Çiğ ve pişmiş firik olgun buğdaya kıyasla A549 akciğer kanser hücresine karşı daha güçlü sitotoksik yanıt sergilemiştir (sırasıyla 500 μg/mL'de %48,94, %35,43 ve %90,32). Bu çalışma, firiğin olgun buğdaya kıyasla daha yüksek antioksidan aktivite ve güçlü antiproliferatif etki gösterdiğini ortaya koymuştur.

Keywords

Supporting Institution

İstanbul Arel Üniversitesi

Project Number

2022-ST-012

Thanks

This work was supported by the Istanbul Arel University (No. 2022-ST-012).

References

  1. AOAC. (1990). Official Methods of Analysis: Official Method of Analysis N° 934.06, 960.52, 960.39, 962.09, 923.08 and 985.29 (15. Baskı). Association of Official Analytical Chemists, Arlington.
  2. AOAC. (1995). Official Methods of Analysis: Official Method for Moisture, Method No. 925.10. Association of Official Analytical Chemists, Washington DC.
  3. AOAC. (2005). Official Methods of Analysis: Ash of Flour (Direct Method), Method 923.03 (18. Baskı). International Publisher, Gaithersburg.
  4. Aune, D., Norat, T., Romundstad, P., Vatten, L. J. (2013). Whole grain and refined grain consumption and the risk of type 2 diabetes: a systematic review and dose-response meta-analysis of cohort studies. European Journal of Epidemiology, 28(11), 845-858. https://doi. org/10.1007/s10654-013-9852-5
  5. Bach Knudsen, K. E. (2015). Microbial degradation of whole-grain complex carbohydrates and impact on short-chain fatty acids and health. Advances in Nutrition, 6(2), 206-213. https://doi.org/10.3945/an.114.007450
  6. Barros Santos, M. C., Ribeiro da Silva Lima, L., Ramos Nascimento, F., Pimenta do Nascimento, T., Cameron, L. C., & Simões Larraz Ferreira, M. (2019). Metabolomic approach for characterization of phenolic compounds in different wheat genotypes during grain development. Food Research International, 124, 118-128. https://doi. org/10.1016/j.foodres.2018.08.034
  7. Bayram, M. (2008). An Analysis of Scorched Immature Wheat: Frekeh. Cereal Foods World, 53(3), 134-138. https://doi.org/10.1094/CFW-53-3-0134
  8. Biddulph, T. B., Plummer, J. A., Setter, T. L., Mares, D. J. (2007). Influence of high temperature and terminal moisture stress on dormancy in wheat (Triticum aestivum L.). Field Crops Research, 103(2), 139-153. https://doi.org/10.1016/j.fcr.2007.05.005

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Food Properties, Food Chemistry and Food Sensory Science

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

March 4, 2026

Publication Date

March 4, 2026

Submission Date

September 5, 2025

Acceptance Date

January 23, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 51 Number: 2

APA
Yıldız, Z., Turhan Kara, İ., Yalçın Çapan, Ö., & Köksal, E. (2026). FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ. Gıda, 51(2), 303-317. https://doi.org/10.15237//gida.GD25118
AMA
1.Yıldız Z, Turhan Kara İ, Yalçın Çapan Ö, Köksal E. FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ. The Journal of Food. 2026;51(2):303-317. doi:10.15237//gida.GD25118
Chicago
Yıldız, Zekiye, İlkay Turhan Kara, Özlem Yalçın Çapan, and Eda Köksal. 2026. “FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ”. Gıda 51 (2): 303-17. https://doi.org/10.15237//gida.GD25118.
EndNote
Yıldız Z, Turhan Kara İ, Yalçın Çapan Ö, Köksal E (March 1, 2026) FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ. Gıda 51 2 303–317.
IEEE
[1]Z. Yıldız, İ. Turhan Kara, Ö. Yalçın Çapan, and E. Köksal, “FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ”, The Journal of Food, vol. 51, no. 2, pp. 303–317, Mar. 2026, doi: 10.15237//gida.GD25118.
ISNAD
Yıldız, Zekiye - Turhan Kara, İlkay - Yalçın Çapan, Özlem - Köksal, Eda. “FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ”. Gıda 51/2 (March 1, 2026): 303-317. https://doi.org/10.15237//gida.GD25118.
JAMA
1.Yıldız Z, Turhan Kara İ, Yalçın Çapan Ö, Köksal E. FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ. The Journal of Food. 2026;51:303–317.
MLA
Yıldız, Zekiye, et al. “FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ”. Gıda, vol. 51, no. 2, Mar. 2026, pp. 303-17, doi:10.15237//gida.GD25118.
Vancouver
1.Zekiye Yıldız, İlkay Turhan Kara, Özlem Yalçın Çapan, Eda Köksal. FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ. The Journal of Food. 2026 Mar. 1;51(2):303-17. doi:10.15237//gida.GD25118

35997    GIDA / The Journal of FOOD is licensed under a Creative Commons Attribution-Non Commercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0).