Araştırma Makalesi

FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ

Cilt: 51 Sayı: 2 4 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ

Öz

İklim değişikliği ve nüfus artışı tarımsal verimi tehdit ederek, düşük girdi gerektiren, besin değeri yüksek tahıllara olan ihtiyacın önemini ortaya koymaktadır. Olgunlaşmamış durum buğdayından elde edilen firik, hasat öncesi filizlenmeye bağlı hasarı azaltarak fonksiyonel ve sürdürülebilir faydalar sunmaktadır. Bu çalışmada, çiğ ve pişmiş firiğin besin ögesi bileşimi, fenolik içeriği, antioksidan ve antiproliferatif aktivitesi analiz edilerek olgun buğdayla karşılaştırılmıştır. Pişmiş firik, çiğ firik ile karşılaştırıldığında nispeten daha düşük enerji, kül, protein, karbonhidrat ve lif içeriğine sahip olduğu görülmüştür. Firiğin, ekmeklik buğday, makarnalık buğday ve pirince kıyasla daha yüksek Besin Ögesinden Zengin Gıda İndeksi (NRF9.3) puanına sahip olduğu bulunmuştur. DPPH ve ABTS antioksidan aktivitesinin çiğ firikte olgun buğdaydan daha yüksek olduğu saptanmıştır (sırasıyla P=0,027 ve P=0,039). Çiğ ve pişmiş firik olgun buğdaya kıyasla A549 akciğer kanser hücresine karşı daha güçlü sitotoksik yanıt sergilemiştir (sırasıyla 500 μg/mL'de %48,94, %35,43 ve %90,32). Bu çalışma, firiğin olgun buğdaya kıyasla daha yüksek antioksidan aktivite ve güçlü antiproliferatif etki gösterdiğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

İstanbul Arel Üniversitesi

Proje Numarası

2022-ST-012

Teşekkür

This work was supported by the Istanbul Arel University (No. 2022-ST-012).

Kaynakça

  1. AOAC. (1990). Official Methods of Analysis: Official Method of Analysis N° 934.06, 960.52, 960.39, 962.09, 923.08 and 985.29 (15. Baskı). Association of Official Analytical Chemists, Arlington.
  2. AOAC. (1995). Official Methods of Analysis: Official Method for Moisture, Method No. 925.10. Association of Official Analytical Chemists, Washington DC.
  3. AOAC. (2005). Official Methods of Analysis: Ash of Flour (Direct Method), Method 923.03 (18. Baskı). International Publisher, Gaithersburg.
  4. Aune, D., Norat, T., Romundstad, P., Vatten, L. J. (2013). Whole grain and refined grain consumption and the risk of type 2 diabetes: a systematic review and dose-response meta-analysis of cohort studies. European Journal of Epidemiology, 28(11), 845-858. https://doi. org/10.1007/s10654-013-9852-5
  5. Bach Knudsen, K. E. (2015). Microbial degradation of whole-grain complex carbohydrates and impact on short-chain fatty acids and health. Advances in Nutrition, 6(2), 206-213. https://doi.org/10.3945/an.114.007450
  6. Barros Santos, M. C., Ribeiro da Silva Lima, L., Ramos Nascimento, F., Pimenta do Nascimento, T., Cameron, L. C., & Simões Larraz Ferreira, M. (2019). Metabolomic approach for characterization of phenolic compounds in different wheat genotypes during grain development. Food Research International, 124, 118-128. https://doi. org/10.1016/j.foodres.2018.08.034
  7. Bayram, M. (2008). An Analysis of Scorched Immature Wheat: Frekeh. Cereal Foods World, 53(3), 134-138. https://doi.org/10.1094/CFW-53-3-0134
  8. Biddulph, T. B., Plummer, J. A., Setter, T. L., Mares, D. J. (2007). Influence of high temperature and terminal moisture stress on dormancy in wheat (Triticum aestivum L.). Field Crops Research, 103(2), 139-153. https://doi.org/10.1016/j.fcr.2007.05.005

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Gıda Özellikleri, Gıda Kimyası ve Gıda Sensör Bilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

4 Mart 2026

Yayımlanma Tarihi

4 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

5 Eylül 2025

Kabul Tarihi

23 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 51 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Yıldız, Z., Turhan Kara, İ., Yalçın Çapan, Ö., & Köksal, E. (2026). FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ. Gıda, 51(2), 303-317. https://doi.org/10.15237//gida.GD25118
AMA
1.Yıldız Z, Turhan Kara İ, Yalçın Çapan Ö, Köksal E. FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ. GIDA. 2026;51(2):303-317. doi:10.15237//gida.GD25118
Chicago
Yıldız, Zekiye, İlkay Turhan Kara, Özlem Yalçın Çapan, ve Eda Köksal. 2026. “FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ”. Gıda 51 (2): 303-17. https://doi.org/10.15237//gida.GD25118.
EndNote
Yıldız Z, Turhan Kara İ, Yalçın Çapan Ö, Köksal E (01 Mart 2026) FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ. Gıda 51 2 303–317.
IEEE
[1]Z. Yıldız, İ. Turhan Kara, Ö. Yalçın Çapan, ve E. Köksal, “FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ”, GIDA, c. 51, sy 2, ss. 303–317, Mar. 2026, doi: 10.15237//gida.GD25118.
ISNAD
Yıldız, Zekiye - Turhan Kara, İlkay - Yalçın Çapan, Özlem - Köksal, Eda. “FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ”. Gıda 51/2 (01 Mart 2026): 303-317. https://doi.org/10.15237//gida.GD25118.
JAMA
1.Yıldız Z, Turhan Kara İ, Yalçın Çapan Ö, Köksal E. FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ. GIDA. 2026;51:303–317.
MLA
Yıldız, Zekiye, vd. “FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ”. Gıda, c. 51, sy 2, Mart 2026, ss. 303-17, doi:10.15237//gida.GD25118.
Vancouver
1.Zekiye Yıldız, İlkay Turhan Kara, Özlem Yalçın Çapan, Eda Köksal. FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ. GIDA. 01 Mart 2026;51(2):303-17. doi:10.15237//gida.GD25118

by-nc.png       GIDA Dergisi Creative Commons Atıf-Gayri Ticari 4.0 (CC BY-NC 4.0) Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.