FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ
Öz
İklim değişikliği ve nüfus artışı tarımsal verimi tehdit ederek, düşük girdi gerektiren, besin değeri yüksek tahıllara olan ihtiyacın önemini ortaya koymaktadır. Olgunlaşmamış durum buğdayından elde edilen firik, hasat öncesi filizlenmeye bağlı hasarı azaltarak fonksiyonel ve sürdürülebilir faydalar sunmaktadır. Bu çalışmada, çiğ ve pişmiş firiğin besin ögesi bileşimi, fenolik içeriği, antioksidan ve antiproliferatif aktivitesi analiz edilerek olgun buğdayla karşılaştırılmıştır. Pişmiş firik, çiğ firik ile karşılaştırıldığında nispeten daha düşük enerji, kül, protein, karbonhidrat ve lif içeriğine sahip olduğu görülmüştür. Firiğin, ekmeklik buğday, makarnalık buğday ve pirince kıyasla daha yüksek Besin Ögesinden Zengin Gıda İndeksi (NRF9.3) puanına sahip olduğu bulunmuştur. DPPH ve ABTS antioksidan aktivitesinin çiğ firikte olgun buğdaydan daha yüksek olduğu saptanmıştır (sırasıyla P=0,027 ve P=0,039). Çiğ ve pişmiş firik olgun buğdaya kıyasla A549 akciğer kanser hücresine karşı daha güçlü sitotoksik yanıt sergilemiştir (sırasıyla 500 μg/mL'de %48,94, %35,43 ve %90,32). Bu çalışma, firiğin olgun buğdaya kıyasla daha yüksek antioksidan aktivite ve güçlü antiproliferatif etki gösterdiğini ortaya koymuştur.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Proje Numarası
Teşekkür
Kaynakça
- AOAC. (1990). Official Methods of Analysis: Official Method of Analysis N° 934.06, 960.52, 960.39, 962.09, 923.08 and 985.29 (15. Baskı). Association of Official Analytical Chemists, Arlington.
- AOAC. (1995). Official Methods of Analysis: Official Method for Moisture, Method No. 925.10. Association of Official Analytical Chemists, Washington DC.
- AOAC. (2005). Official Methods of Analysis: Ash of Flour (Direct Method), Method 923.03 (18. Baskı). International Publisher, Gaithersburg.
- Aune, D., Norat, T., Romundstad, P., Vatten, L. J. (2013). Whole grain and refined grain consumption and the risk of type 2 diabetes: a systematic review and dose-response meta-analysis of cohort studies. European Journal of Epidemiology, 28(11), 845-858. https://doi. org/10.1007/s10654-013-9852-5
- Bach Knudsen, K. E. (2015). Microbial degradation of whole-grain complex carbohydrates and impact on short-chain fatty acids and health. Advances in Nutrition, 6(2), 206-213. https://doi.org/10.3945/an.114.007450
- Barros Santos, M. C., Ribeiro da Silva Lima, L., Ramos Nascimento, F., Pimenta do Nascimento, T., Cameron, L. C., & Simões Larraz Ferreira, M. (2019). Metabolomic approach for characterization of phenolic compounds in different wheat genotypes during grain development. Food Research International, 124, 118-128. https://doi. org/10.1016/j.foodres.2018.08.034
- Bayram, M. (2008). An Analysis of Scorched Immature Wheat: Frekeh. Cereal Foods World, 53(3), 134-138. https://doi.org/10.1094/CFW-53-3-0134
- Biddulph, T. B., Plummer, J. A., Setter, T. L., Mares, D. J. (2007). Influence of high temperature and terminal moisture stress on dormancy in wheat (Triticum aestivum L.). Field Crops Research, 103(2), 139-153. https://doi.org/10.1016/j.fcr.2007.05.005
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Gıda Özellikleri, Gıda Kimyası ve Gıda Sensör Bilimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Zekiye Yıldız
*
0000-0003-1798-8791
Türkiye
İlkay Turhan Kara
0000-0003-1521-0927
Türkiye
Eda Köksal
0000-0002-7930-9910
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
4 Mart 2026
Yayımlanma Tarihi
4 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
5 Eylül 2025
Kabul Tarihi
23 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 51 Sayı: 2
GIDA Dergisi Creative Commons Atıf-Gayri Ticari 4.0 (CC BY-NC 4.0) Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.