Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

COMPARATIVE ASSESSMENT OF NUTRITIONAL, ANTIOXIDANT, AND ANTIPROLIFERATIVE ACTIVITY OF FIRIK (FREEKEH) WHEAT

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication, 04.03.2026

Zekiye Yıldız , İlkay Turhan Kara , Özlem Yalçın Çapan , Eda Köksal

https://doi.org/10.15237//gida.GD25118
https://izlik.org/JA73GG46UC

Öz

Climate change and population growth threaten agricultural yields, highlighting the need for low-input, nutrient-rich grains. Firik, obtained from immature durum wheat, offers functional and sustainable benefits, reducing pre-harvest sprouting damage. In this study, nutritional composition, phenolic content, antioxidant, and antiproliferative activity of raw and cooked firik were analyzed and compared to mature wheat. Cooked firik had slightly lower energy, ash, protein, carbohydrate, and fiber than raw firik. Firik was found to have a higher Nutrient-Rich Food index 9.3 (NRF9.3) score than bread wheat, durum wheat, and rice. The DPPH and ABTS antioxidant activity was found to be higher in raw firik than in mature wheat (P=0.027 and P=0.039, respectively). Raw and cooked firik exhibited a stronger cytotoxic response against A549 lung cancer cells compared to mature wheat (48.94%, 35.43%, and 90.32% at 500 μg/mL, respectively). This study demonstrated that firik exhibits higher antioxidant activity and stronger antiproliferative effects compared to mature wheat.

Anahtar Kelimeler

Freekeh wheat antioxidant activity cytotoxicity

Destekleyen Kurum

Istanbul Arel University

Proje Numarası

2022-ST-012

Teşekkür

This work was supported by the Istanbul Arel University (No. 2022-ST-012).

Kaynakça

  • AOAC. (1990). Official Methods of Analysis: Official Method of Analysis N° 934.06, 960.52, 960.39, 962.09, 923.08 and 985.29 (15. Baskı). Association of Official Analytical Chemists, Arlington.
  • AOAC. (1995). Official Methods of Analysis: Official Method for Moisture, Method No. 925.10. Association of Official Analytical Chemists, Washington DC.
  • AOAC. (2005). Official Methods of Analysis: Ash of Flour (Direct Method), Method 923.03 (18. Baskı). International Publisher, Gaithersburg.
  • Aune, D., Norat, T., Romundstad, P., Vatten, L. J. (2013). Whole grain and refined grain consumption and the risk of type 2 diabetes: a systematic review and dose-response meta-analysis of cohort studies. European Journal of Epidemiology, 28(11), 845-858. https://doi. org/10.1007/s10654-013-9852-5
  • Bach Knudsen, K. E. (2015). Microbial degradation of whole-grain complex carbohydrates and impact on short-chain fatty acids and health. Advances in Nutrition, 6(2), 206-213. https://doi.org/10.3945/an.114.007450
  • Barros Santos, M. C., Ribeiro da Silva Lima, L., Ramos Nascimento, F., Pimenta do Nascimento, T., Cameron, L. C., & Simões Larraz Ferreira, M. (2019). Metabolomic approach for characterization of phenolic compounds in different wheat genotypes during grain development. Food Research International, 124, 118-128. https://doi. org/10.1016/j.foodres.2018.08.034
  • Bayram, M. (2008). An Analysis of Scorched Immature Wheat: Frekeh. Cereal Foods World, 53(3), 134-138. https://doi.org/10.1094/CFW-53-3-0134
  • Biddulph, T. B., Plummer, J. A., Setter, T. L., Mares, D. J. (2007). Influence of high temperature and terminal moisture stress on dormancy in wheat (Triticum aestivum L.). Field Crops Research, 103(2), 139-153. https://doi.org/10.1016/j.fcr.2007.05.005
  • Blois, M. S. (1958). Antioxidant Determinations by the Use of a Stable Free Radical. Nature, 181(4617), 1199-1200. https://doi. org/10.1038/1811199a0
  • Boggini, G., Namoune, H., Abecassis, J., Cuq, B. (2012). Other Traditional Durum-Derived Products. Sissons, M., Abecassis, J., Marchylo, B., & Carcea, M. (Editörler), Durum Wheat (2. Baskı) içinde (s. 177-199). AACC International Press.
  • Boukid, F. (2021). Cereal-Derived Foodstuffs from North African-Mediterranean: From Tradition to Innovation. Boukid, F. (Editör), Cereal-Based Foodstuffs: The Backbone of Mediterranean Cuisine içinde (s. 117-150). Springer International Publishing.
  • Carsanba, E., Akca, I., Timur, M. (2017). Hatay Bölgesinde Üretilen Firiklerin Besinsel Özelliklerinin İncelenmesi. GIDA, 42(6), 726-730. https://doi.org/10.15237/gida.GD17064
  • Chao, S., Mitchell, J., Prakash, S., Bhandari, B., Fukai, S. (2022). Effect of Early Harvest and Variety Difference on Grain Yield and Pasting Properties of Brown Rice. Crops, 2(1), 23-39. https://doi. org/10.3390/crops2010003
  • Chatenoud, L., Tavani, A., La Vecchia, C., Jacobs, D. R., Negri, E., Levi, F., & Franceschi, S. (1998). Whole grain food intake and cancer risk. International Journal of Cancer, 77(1), 24-28. https://doi. org/10.1002/(sici)1097-0215(19980703)77:1<24::aid-ijc5>3.0.co;2-1
  • Djahida, B., Mahfoudi, R., Benalia, M., Djeridane, A., Ami, Y., & Yousfi, M. (2023). Inter- and intraspecific variability of phenolic content, antioxidant activities and α-amylase inhibitory potential of different bran and husk extracts from Algerian durum wheat (Triticum turgidum Desf.), barley (Hordeum vulgare L.) and their derived products (frik and mermez). Journal of Food Measurement and Characterization, 18, 1-17. https://doi.org/10.1007/s11694-023-02240-9
  • Drewnowski, A. (2009). Defining nutrient density: development and validation of the nutrient rich foods index. Journal of the American College of Nutrition, 28(4), 421s-426s. https://doi.org/10.1080/0731 5724.2009.10718106
  • Drezner, G., Dvojkovic, K., Horvat, D., Novoselović, D., Lalic, A. (2007). Environmental impacts on wheat agronomic and quality traits. Cereal Research Communications, 35, 357-360. https://doi.org/10.1556/CRC.35.2007.2.48
  • Gähler, A., Trufa, D. I., Chiriac, M. T., Tausche, P., Hohenberger, K., Brunst, A. K., & Finotto, S. (2022). Glucose-Restricted Diet Regulates the Tumor Immune Microenvironment and Prevents Tumor Growth in Lung Adenocarcinoma. Frontiers in Oncology, 12, 873293. https://doi.org/10.3389/fonc.2022.873293 Global Freekeh Market. (2021). Market Research Report. https://www. databridgemarketresearch.com/reports/global-freekeh-market
  • He, H. J., Li, G., Obadi, M., Ou, X. (2025). Recent Advances in Heat-Induced Wheat Protein Modifications. Food Chemistry: X, 29, 102625. https://doi.org/10.1016/j.fochx.2025.102625
  • Hildreth, A. C., Brown, G. B. (2020). Modification of Lane-Eynon Method For Sugar Determination. Journal of Association of Official Agricultural Chemists, 25(3), 775-778. https://doi.org/10.1093/jaoac/25.3.775
  • Jacobs, D. R., Marquart, L., Slavin, J., Kushi, L. H. (1998). Whole-grain intake and cancer: an expanded review and meta-analysis. Nutrition and Cancer, 30(2), 85-96. https://doi.org/10.1080/01635589809514647
  • Kim, M. J., Kim, S. S. (2016). Antioxidant and antiproliferative activities in immature and mature wheat kernels. Food Chemistry, 196, 638-645. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2015.09.095
  • Kim, M. J., Yoon, W. J., Kim, S. S. (2016). Phytochemical Compositions of Immature Wheat Bran, and Its Antioxidant Capacity, Cell Growth Inhibition, and Apoptosis Induction through Tumor Suppressor Gene. Molecules, 21(10), 1292. https://doi.org/10.3390/molecules21101292
  • Lee, S. C., Prosky, L., Vries, J. W. D. (2020). Determination of Total, Soluble, and Insoluble Dietary Fiber in Foods—Enzymatic-Gravimetric Method, MES-TRIS Buffer: Collaborative Study. Journal of AOAC INTERNATIONAL, 75(3), 395-416. https://doi. org/10.1093/jaoac/75.3.395
  • Liu, X., Huang, S., Chao, C., Yu, J., Copeland, L., Wang, S. (2021). Changes of starch during thermal processing of foods: Current status and future directions. Trends in Food Science & Technology, 119, 103524. https://doi.org/10.1016/j.tifs.2021.12.011
  • Mathankumar, M., Tamizhselvi, R., Manickam, V., Purohit, G. (2015). Assessment of Anticarcinogenic Potential of Vitex trifolia and Triticum aestivum Linn by In Vitro Rat Liver Microsomal Degranulation. Toxicology International, 22(1), 114-118. https://doi. org/10.4103/0971-6580.172269
  • Merendino, N., D’Aquino, M., Molinari, R., Gara, L. D., D’Egidio, M. G., Paradiso, A., & Tomassi, G. (2006). Chemical characterization and biological effects of immature durum wheat in rats. Journal of Cereal Science, 43(2), 129-136. https://doi.org/10.1016/j.jcs.2005.09.002
  • Merrill, A. L., Watt, B. K. (1973). Energy Value of Foods: Basis and Derivation. Agriculture Handbook No. 74, ARS USDA, Washington DC.
  • Muluh, T. A., Shu, X. S., Ying, Y. (2023). Targeting cancer metabolic vulnerabilities for advanced therapeutic efficacy. Biomedicine & Pharmacotherapy, 162, 114658. https://doi.org/10.1016/j. biopha.2023.114658
  • Musselman, L., Al-Mouslem, A. (2001). Triticum Durum in Northern Syria—Parched Corn (Frikeh) of the Bible? Economic Botany, 55, 187-189. https://doi.org/10.1007/BF02864557
  • Özberk, F., Martínez-Moreno, F., Kuzmanović, L., Ceoloni, C., Özberk, İ. (2023). Relaunching a Traditional Durum Wheat Product: New Cultivars and Introgression Lines Identified for Frike Making in Turkey. Foods, 12(16), 3037. https://doi.org/10.3390/foods12163037
  • Ozboy, O., Ozkaya, B., Ozkaya, H., Köksel, H. (2001). Effects of wheat maturation stage and cooking method on dietary fiber and phytic acid contents of firik, a wheat-based local food. Die Nahrung, 45(5), 347-349. https://doi.org/10.1002/1521-3803(20011001)45:5<347::AID-FOOD347>3.0.CO;2-T
  • Ozgen, M., Reese, R. N., Tulio, A. Z., Scheerens, J. C., Miller, A. R. (2006). Modified 2,2-azino-bis-3-ethylbenzothiazoline-6-sulfonic acid (ABTS) method to measure antioxidant capacity of Selected small fruits and comparison to ferric reducing antioxidant power (FRAP) and 2,2’-diphenyl-1-picrylhydrazyl (DPPH) methods. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 54(4), 1151-1157. https://doi. org/10.1021/jf051960d
  • Özkaya, B., Özkaya, H., Eren, N., Ünsal, A. S., Köksel, H. (1999). Effects of wheat maturation stage and cooking method on physical and chemical properties of firiks. Food Chemistry, 66(1), 97-102. https://doi. org/10.1016/S0308-8146(98)00249-0
  • Özkaya, B., Turksoy, S., Özkaya, H., Baumgartner, B., Özkeser, İ., & Köksel, H. (2018). Changes in the functional constituents and phytic acid contents of firiks produced from wheats at different maturation stages. Food Chemistry, 246, 150-155. https://doi.org/10.1016/j. foodchem.2017.11.022
  • Paradiso, A., Cecchini, C., Gara, L. D., Maria, G. D. E. (2006). Functional, antioxidant and rheological properties of meal from immature durum wheat. Journal of Cereal Science, 43(2), 216-222. https://doi.org/10.1016/j.jcs.2005.04.009
  • Pekkirişci, B., Bilgiçli, N., Cankurtaran Kömürcü, T. (2023). Determination of the physical, chemical and antinutritional properties of firik and einkorn bulgur. Cereal Chemistry, 100(5), 751-762. https://doi.org/10.1002/cche.10674
  • Ragaee, S., Seetharaman, K., Abdel-Aal el, S. M. (2014). The impact of milling and thermal processing on phenolic compounds in cereal grains. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 54(7), 837-849. https://doi.or g/10.1080/10408398.2011.610906
  • Rheeno, L., Yong-Suk, K. (2022). Comparison of Dietary Fiber and Free Sugar Content Between Raw and Cooked Cereal Grains. Journal of Food Hygiene and Safety, 37(5), 332-338. https://doi.org/10.13103/JFHS.2022.37.5.332
  • Singleton, V. L., Joseph A. Rossi, J. (1965). Colorimetry of Total Phenolics with Phosphomolybdic-Phosphotungstic Acid Reagents. American Journal of Enology and Viticulture, 16(3), 144-158. https://doi. org/10.5344/ajev.1965.16.3.144
  • Slavin, J. L., Jacobs, D., Marquart, L. (2000). Grain Processing and Nutrition. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 40(4), 309-326. https://doi.org/10.1080/10408690091189176
  • Sluik, D., Streppel, M. T., van Lee, L., Geelen, A., Feskens, E. J. (2015). Evaluation of a nutrient-rich food index score in the Netherlands. Journal of Nutritional Science, 4, e14. https://doi.org/10.1017/jns.2015.4
  • Süzer, Ö., Özkanlı, O. (2020). Bölge Mutfaklarının Kullanılan Malzemeler Bağlamında Değerlendirilmesi: Gaziantep Yemekleri Üzerine Bir İnceleme. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(2), 117-138.
  • Sznarkowska, A., Kostecka, A., Meller, K., Bielawski, K. P. (2017). Inhibition of cancer antioxidant defense by natural compounds. Oncotarget, 8(9), 15996-16016. https://doi.org/10.1832/oncotarget.13723
  • Takruri, H. R., Humeid, M. A., Umari, M. A. H. (1990). Protein quality of parched immature durum wheat (Frekeh). Journal of the Science of Food and Agriculture, 50(3), 319-327. https://doi.org/10.1002/jsfa.2740500305
  • TURKOMP. (2024). Türkiye Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı. https://turkomp.tarimorman.gov.tr/ UNDP. (2018). Freekeh in Lebanon Value Chain Assessment and Analysis. UNHCR Operational Data Portal. https://data.unhcr.org/en/documents/details/66818
  • USDA. (2024). FoodData Central. U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service. https://fdc.nal.usda.gov/
  • Warburg, O. (1956). On the origin of cancer cells. Science, 123(3191), 309-314. https://doi.org/10.1126/science.123.3191.309
  • Wu, F., Tian, F., Jin, Z., Liu, J., Jin, W., Chen, X., & Shen, W. (2021). Antioxidant capacities of heat‐treated wheat germ and extruded compounded bran. Cereal Chemistry, 98(3), 567-578. https://doi. org/10.1002/cche.10400
  • Yang, X., Yang, Y., Zhou, R., Bian, L. (2001). Determination of total, soluble and insoluble dietary fiber in foods by enzymatic-gravimetric method. Wei Sheng Yan Jiu, 30(6), 377-378.
  • Yilmaz, M. Yıldırım, A. (2020). Firik Üretim Teknikleri ve Fonksiyonel Özellikleri. Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi, 5(2), 109-121. https://doi.org/10.46578/humder.773680
  • Yilmaz, V. A. (2019). Effects of different cooking and drying methods on phenolic acids, carotenoids, and antioxidant activity of emmer (Triticum turgidum ssp. dicoccum) bulgur. Cereal Chemistry, 96(6), 1093-1102. https://doi.org/10.1002/cche.10219
  • Zeng, Z., Liu, C., Luo, S., Chen, J., Gong, E. (2016). The Profile and Bioaccessibility of Phenolic Compounds in Cereals Influenced by Improved Extrusion Cooking Treatment. PLoS One, 11(8), e0161086. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0161086
  • Zhang, C., Guo, X., Guo, R., Zhu, L., Qiu, X., Yu, X., & Feng, Z. (2023). Insights into the effects of extractable phenolic compounds and Maillard reaction products on the antioxidant activity of roasted wheat flours with different maturities. Food Chemistry: X, 17, 100548. https://doi.org/10.1016/j.fochx.2022.100548
  • Zhang, K., Zhang, Y., Xu, N., Yang, X., Zhang, G., Zhang, Y., & Liu, Q. (2020). Study of the protein, antioxidant activity, and starch during in vitro simulated digestion of green wheat and wheat cooked flours. International Journal of Food Properties, 23(1), 722-735. https://doi.org/1 0.1080/10942912.2020.1754234

FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication, 04.03.2026

Zekiye Yıldız , İlkay Turhan Kara , Özlem Yalçın Çapan , Eda Köksal

https://doi.org/10.15237//gida.GD25118
https://izlik.org/JA73GG46UC

Öz

İklim değişikliği ve nüfus artışı tarımsal verimi tehdit ederek, düşük girdi gerektiren, besin değeri yüksek tahıllara olan ihtiyacın önemini ortaya koymaktadır. Olgunlaşmamış durum buğdayından elde edilen firik, hasat öncesi filizlenmeye bağlı hasarı azaltarak fonksiyonel ve sürdürülebilir faydalar sunmaktadır. Bu çalışmada, çiğ ve pişmiş firiğin besin ögesi bileşimi, fenolik içeriği, antioksidan ve antiproliferatif aktivitesi analiz edilerek olgun buğdayla karşılaştırılmıştır. Pişmiş firik, çiğ firik ile karşılaştırıldığında nispeten daha düşük enerji, kül, protein, karbonhidrat ve lif içeriğine sahip olduğu görülmüştür. Firiğin, ekmeklik buğday, makarnalık buğday ve pirince kıyasla daha yüksek Besin Ögesinden Zengin Gıda İndeksi (NRF9.3) puanına sahip olduğu bulunmuştur. DPPH ve ABTS antioksidan aktivitesinin çiğ firikte olgun buğdaydan daha yüksek olduğu saptanmıştır (sırasıyla P=0,027 ve P=0,039). Çiğ ve pişmiş firik olgun buğdaya kıyasla A549 akciğer kanser hücresine karşı daha güçlü sitotoksik yanıt sergilemiştir (sırasıyla 500 μg/mL'de %48,94, %35,43 ve %90,32). Bu çalışma, firiğin olgun buğdaya kıyasla daha yüksek antioksidan aktivite ve güçlü antiproliferatif etki gösterdiğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Firik buğday antioksidan aktivite sitotoksisite

Destekleyen Kurum

İstanbul Arel Üniversitesi

Proje Numarası

2022-ST-012

Teşekkür

This work was supported by the Istanbul Arel University (No. 2022-ST-012).

Kaynakça

  • AOAC. (1990). Official Methods of Analysis: Official Method of Analysis N° 934.06, 960.52, 960.39, 962.09, 923.08 and 985.29 (15. Baskı). Association of Official Analytical Chemists, Arlington.
  • AOAC. (1995). Official Methods of Analysis: Official Method for Moisture, Method No. 925.10. Association of Official Analytical Chemists, Washington DC.
  • AOAC. (2005). Official Methods of Analysis: Ash of Flour (Direct Method), Method 923.03 (18. Baskı). International Publisher, Gaithersburg.
  • Aune, D., Norat, T., Romundstad, P., Vatten, L. J. (2013). Whole grain and refined grain consumption and the risk of type 2 diabetes: a systematic review and dose-response meta-analysis of cohort studies. European Journal of Epidemiology, 28(11), 845-858. https://doi. org/10.1007/s10654-013-9852-5
  • Bach Knudsen, K. E. (2015). Microbial degradation of whole-grain complex carbohydrates and impact on short-chain fatty acids and health. Advances in Nutrition, 6(2), 206-213. https://doi.org/10.3945/an.114.007450
  • Barros Santos, M. C., Ribeiro da Silva Lima, L., Ramos Nascimento, F., Pimenta do Nascimento, T., Cameron, L. C., & Simões Larraz Ferreira, M. (2019). Metabolomic approach for characterization of phenolic compounds in different wheat genotypes during grain development. Food Research International, 124, 118-128. https://doi. org/10.1016/j.foodres.2018.08.034
  • Bayram, M. (2008). An Analysis of Scorched Immature Wheat: Frekeh. Cereal Foods World, 53(3), 134-138. https://doi.org/10.1094/CFW-53-3-0134
  • Biddulph, T. B., Plummer, J. A., Setter, T. L., Mares, D. J. (2007). Influence of high temperature and terminal moisture stress on dormancy in wheat (Triticum aestivum L.). Field Crops Research, 103(2), 139-153. https://doi.org/10.1016/j.fcr.2007.05.005
  • Blois, M. S. (1958). Antioxidant Determinations by the Use of a Stable Free Radical. Nature, 181(4617), 1199-1200. https://doi. org/10.1038/1811199a0
  • Boggini, G., Namoune, H., Abecassis, J., Cuq, B. (2012). Other Traditional Durum-Derived Products. Sissons, M., Abecassis, J., Marchylo, B., & Carcea, M. (Editörler), Durum Wheat (2. Baskı) içinde (s. 177-199). AACC International Press.
  • Boukid, F. (2021). Cereal-Derived Foodstuffs from North African-Mediterranean: From Tradition to Innovation. Boukid, F. (Editör), Cereal-Based Foodstuffs: The Backbone of Mediterranean Cuisine içinde (s. 117-150). Springer International Publishing.
  • Carsanba, E., Akca, I., Timur, M. (2017). Hatay Bölgesinde Üretilen Firiklerin Besinsel Özelliklerinin İncelenmesi. GIDA, 42(6), 726-730. https://doi.org/10.15237/gida.GD17064
  • Chao, S., Mitchell, J., Prakash, S., Bhandari, B., Fukai, S. (2022). Effect of Early Harvest and Variety Difference on Grain Yield and Pasting Properties of Brown Rice. Crops, 2(1), 23-39. https://doi. org/10.3390/crops2010003
  • Chatenoud, L., Tavani, A., La Vecchia, C., Jacobs, D. R., Negri, E., Levi, F., & Franceschi, S. (1998). Whole grain food intake and cancer risk. International Journal of Cancer, 77(1), 24-28. https://doi. org/10.1002/(sici)1097-0215(19980703)77:1<24::aid-ijc5>3.0.co;2-1
  • Djahida, B., Mahfoudi, R., Benalia, M., Djeridane, A., Ami, Y., & Yousfi, M. (2023). Inter- and intraspecific variability of phenolic content, antioxidant activities and α-amylase inhibitory potential of different bran and husk extracts from Algerian durum wheat (Triticum turgidum Desf.), barley (Hordeum vulgare L.) and their derived products (frik and mermez). Journal of Food Measurement and Characterization, 18, 1-17. https://doi.org/10.1007/s11694-023-02240-9
  • Drewnowski, A. (2009). Defining nutrient density: development and validation of the nutrient rich foods index. Journal of the American College of Nutrition, 28(4), 421s-426s. https://doi.org/10.1080/0731 5724.2009.10718106
  • Drezner, G., Dvojkovic, K., Horvat, D., Novoselović, D., Lalic, A. (2007). Environmental impacts on wheat agronomic and quality traits. Cereal Research Communications, 35, 357-360. https://doi.org/10.1556/CRC.35.2007.2.48
  • Gähler, A., Trufa, D. I., Chiriac, M. T., Tausche, P., Hohenberger, K., Brunst, A. K., & Finotto, S. (2022). Glucose-Restricted Diet Regulates the Tumor Immune Microenvironment and Prevents Tumor Growth in Lung Adenocarcinoma. Frontiers in Oncology, 12, 873293. https://doi.org/10.3389/fonc.2022.873293 Global Freekeh Market. (2021). Market Research Report. https://www. databridgemarketresearch.com/reports/global-freekeh-market
  • He, H. J., Li, G., Obadi, M., Ou, X. (2025). Recent Advances in Heat-Induced Wheat Protein Modifications. Food Chemistry: X, 29, 102625. https://doi.org/10.1016/j.fochx.2025.102625
  • Hildreth, A. C., Brown, G. B. (2020). Modification of Lane-Eynon Method For Sugar Determination. Journal of Association of Official Agricultural Chemists, 25(3), 775-778. https://doi.org/10.1093/jaoac/25.3.775
  • Jacobs, D. R., Marquart, L., Slavin, J., Kushi, L. H. (1998). Whole-grain intake and cancer: an expanded review and meta-analysis. Nutrition and Cancer, 30(2), 85-96. https://doi.org/10.1080/01635589809514647
  • Kim, M. J., Kim, S. S. (2016). Antioxidant and antiproliferative activities in immature and mature wheat kernels. Food Chemistry, 196, 638-645. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2015.09.095
  • Kim, M. J., Yoon, W. J., Kim, S. S. (2016). Phytochemical Compositions of Immature Wheat Bran, and Its Antioxidant Capacity, Cell Growth Inhibition, and Apoptosis Induction through Tumor Suppressor Gene. Molecules, 21(10), 1292. https://doi.org/10.3390/molecules21101292
  • Lee, S. C., Prosky, L., Vries, J. W. D. (2020). Determination of Total, Soluble, and Insoluble Dietary Fiber in Foods—Enzymatic-Gravimetric Method, MES-TRIS Buffer: Collaborative Study. Journal of AOAC INTERNATIONAL, 75(3), 395-416. https://doi. org/10.1093/jaoac/75.3.395
  • Liu, X., Huang, S., Chao, C., Yu, J., Copeland, L., Wang, S. (2021). Changes of starch during thermal processing of foods: Current status and future directions. Trends in Food Science & Technology, 119, 103524. https://doi.org/10.1016/j.tifs.2021.12.011
  • Mathankumar, M., Tamizhselvi, R., Manickam, V., Purohit, G. (2015). Assessment of Anticarcinogenic Potential of Vitex trifolia and Triticum aestivum Linn by In Vitro Rat Liver Microsomal Degranulation. Toxicology International, 22(1), 114-118. https://doi. org/10.4103/0971-6580.172269
  • Merendino, N., D’Aquino, M., Molinari, R., Gara, L. D., D’Egidio, M. G., Paradiso, A., & Tomassi, G. (2006). Chemical characterization and biological effects of immature durum wheat in rats. Journal of Cereal Science, 43(2), 129-136. https://doi.org/10.1016/j.jcs.2005.09.002
  • Merrill, A. L., Watt, B. K. (1973). Energy Value of Foods: Basis and Derivation. Agriculture Handbook No. 74, ARS USDA, Washington DC.
  • Muluh, T. A., Shu, X. S., Ying, Y. (2023). Targeting cancer metabolic vulnerabilities for advanced therapeutic efficacy. Biomedicine & Pharmacotherapy, 162, 114658. https://doi.org/10.1016/j. biopha.2023.114658
  • Musselman, L., Al-Mouslem, A. (2001). Triticum Durum in Northern Syria—Parched Corn (Frikeh) of the Bible? Economic Botany, 55, 187-189. https://doi.org/10.1007/BF02864557
  • Özberk, F., Martínez-Moreno, F., Kuzmanović, L., Ceoloni, C., Özberk, İ. (2023). Relaunching a Traditional Durum Wheat Product: New Cultivars and Introgression Lines Identified for Frike Making in Turkey. Foods, 12(16), 3037. https://doi.org/10.3390/foods12163037
  • Ozboy, O., Ozkaya, B., Ozkaya, H., Köksel, H. (2001). Effects of wheat maturation stage and cooking method on dietary fiber and phytic acid contents of firik, a wheat-based local food. Die Nahrung, 45(5), 347-349. https://doi.org/10.1002/1521-3803(20011001)45:5<347::AID-FOOD347>3.0.CO;2-T
  • Ozgen, M., Reese, R. N., Tulio, A. Z., Scheerens, J. C., Miller, A. R. (2006). Modified 2,2-azino-bis-3-ethylbenzothiazoline-6-sulfonic acid (ABTS) method to measure antioxidant capacity of Selected small fruits and comparison to ferric reducing antioxidant power (FRAP) and 2,2’-diphenyl-1-picrylhydrazyl (DPPH) methods. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 54(4), 1151-1157. https://doi. org/10.1021/jf051960d
  • Özkaya, B., Özkaya, H., Eren, N., Ünsal, A. S., Köksel, H. (1999). Effects of wheat maturation stage and cooking method on physical and chemical properties of firiks. Food Chemistry, 66(1), 97-102. https://doi. org/10.1016/S0308-8146(98)00249-0
  • Özkaya, B., Turksoy, S., Özkaya, H., Baumgartner, B., Özkeser, İ., & Köksel, H. (2018). Changes in the functional constituents and phytic acid contents of firiks produced from wheats at different maturation stages. Food Chemistry, 246, 150-155. https://doi.org/10.1016/j. foodchem.2017.11.022
  • Paradiso, A., Cecchini, C., Gara, L. D., Maria, G. D. E. (2006). Functional, antioxidant and rheological properties of meal from immature durum wheat. Journal of Cereal Science, 43(2), 216-222. https://doi.org/10.1016/j.jcs.2005.04.009
  • Pekkirişci, B., Bilgiçli, N., Cankurtaran Kömürcü, T. (2023). Determination of the physical, chemical and antinutritional properties of firik and einkorn bulgur. Cereal Chemistry, 100(5), 751-762. https://doi.org/10.1002/cche.10674
  • Ragaee, S., Seetharaman, K., Abdel-Aal el, S. M. (2014). The impact of milling and thermal processing on phenolic compounds in cereal grains. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 54(7), 837-849. https://doi.or g/10.1080/10408398.2011.610906
  • Rheeno, L., Yong-Suk, K. (2022). Comparison of Dietary Fiber and Free Sugar Content Between Raw and Cooked Cereal Grains. Journal of Food Hygiene and Safety, 37(5), 332-338. https://doi.org/10.13103/JFHS.2022.37.5.332
  • Singleton, V. L., Joseph A. Rossi, J. (1965). Colorimetry of Total Phenolics with Phosphomolybdic-Phosphotungstic Acid Reagents. American Journal of Enology and Viticulture, 16(3), 144-158. https://doi. org/10.5344/ajev.1965.16.3.144
  • Slavin, J. L., Jacobs, D., Marquart, L. (2000). Grain Processing and Nutrition. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 40(4), 309-326. https://doi.org/10.1080/10408690091189176
  • Sluik, D., Streppel, M. T., van Lee, L., Geelen, A., Feskens, E. J. (2015). Evaluation of a nutrient-rich food index score in the Netherlands. Journal of Nutritional Science, 4, e14. https://doi.org/10.1017/jns.2015.4
  • Süzer, Ö., Özkanlı, O. (2020). Bölge Mutfaklarının Kullanılan Malzemeler Bağlamında Değerlendirilmesi: Gaziantep Yemekleri Üzerine Bir İnceleme. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(2), 117-138.
  • Sznarkowska, A., Kostecka, A., Meller, K., Bielawski, K. P. (2017). Inhibition of cancer antioxidant defense by natural compounds. Oncotarget, 8(9), 15996-16016. https://doi.org/10.1832/oncotarget.13723
  • Takruri, H. R., Humeid, M. A., Umari, M. A. H. (1990). Protein quality of parched immature durum wheat (Frekeh). Journal of the Science of Food and Agriculture, 50(3), 319-327. https://doi.org/10.1002/jsfa.2740500305
  • TURKOMP. (2024). Türkiye Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı. https://turkomp.tarimorman.gov.tr/ UNDP. (2018). Freekeh in Lebanon Value Chain Assessment and Analysis. UNHCR Operational Data Portal. https://data.unhcr.org/en/documents/details/66818
  • USDA. (2024). FoodData Central. U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service. https://fdc.nal.usda.gov/
  • Warburg, O. (1956). On the origin of cancer cells. Science, 123(3191), 309-314. https://doi.org/10.1126/science.123.3191.309
  • Wu, F., Tian, F., Jin, Z., Liu, J., Jin, W., Chen, X., & Shen, W. (2021). Antioxidant capacities of heat‐treated wheat germ and extruded compounded bran. Cereal Chemistry, 98(3), 567-578. https://doi. org/10.1002/cche.10400
  • Yang, X., Yang, Y., Zhou, R., Bian, L. (2001). Determination of total, soluble and insoluble dietary fiber in foods by enzymatic-gravimetric method. Wei Sheng Yan Jiu, 30(6), 377-378.
  • Yilmaz, M. Yıldırım, A. (2020). Firik Üretim Teknikleri ve Fonksiyonel Özellikleri. Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi, 5(2), 109-121. https://doi.org/10.46578/humder.773680
  • Yilmaz, V. A. (2019). Effects of different cooking and drying methods on phenolic acids, carotenoids, and antioxidant activity of emmer (Triticum turgidum ssp. dicoccum) bulgur. Cereal Chemistry, 96(6), 1093-1102. https://doi.org/10.1002/cche.10219
  • Zeng, Z., Liu, C., Luo, S., Chen, J., Gong, E. (2016). The Profile and Bioaccessibility of Phenolic Compounds in Cereals Influenced by Improved Extrusion Cooking Treatment. PLoS One, 11(8), e0161086. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0161086
  • Zhang, C., Guo, X., Guo, R., Zhu, L., Qiu, X., Yu, X., & Feng, Z. (2023). Insights into the effects of extractable phenolic compounds and Maillard reaction products on the antioxidant activity of roasted wheat flours with different maturities. Food Chemistry: X, 17, 100548. https://doi.org/10.1016/j.fochx.2022.100548
  • Zhang, K., Zhang, Y., Xu, N., Yang, X., Zhang, G., Zhang, Y., & Liu, Q. (2020). Study of the protein, antioxidant activity, and starch during in vitro simulated digestion of green wheat and wheat cooked flours. International Journal of Food Properties, 23(1), 722-735. https://doi.org/1 0.1080/10942912.2020.1754234
Toplam 55 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Gıda Özellikleri, Gıda Kimyası ve Gıda Sensör Bilimi
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Zekiye Yıldız 0000-0003-1798-8791

İlkay Turhan Kara 0000-0003-1521-0927

Özlem Yalçın Çapan 0000-0002-7511-3355

Eda Köksal 0000-0002-7930-9910

Proje Numarası 2022-ST-012
Gönderilme Tarihi 5 Eylül 2025
Kabul Tarihi 23 Ocak 2026
Erken Görünüm Tarihi 4 Mart 2026
Yayımlanma Tarihi 4 Mart 2026
DOI https://doi.org/10.15237//gida.GD25118
IZ https://izlik.org/JA73GG46UC
Yayımlandığı Sayı Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

Kaynak Göster

APA Yıldız, Z., Turhan Kara, İ., Yalçın Çapan, Ö., & Köksal, E. (2026). FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ. Gıda, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.15237//gida.GD25118
AMA 1.Yıldız Z, Turhan Kara İ, Yalçın Çapan Ö, Köksal E. FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ. GIDA. 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.15237//gida.GD25118
Chicago Yıldız, Zekiye, İlkay Turhan Kara, Özlem Yalçın Çapan, ve Eda Köksal. 2026. “FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ”. Gıda, sy Advanced Online Publication. https://doi.org/10.15237//gida.GD25118.
EndNote Yıldız Z, Turhan Kara İ, Yalçın Çapan Ö, Köksal E (01 Mart 2026) FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ. Gıda Advanced Online Publication
IEEE [1]Z. Yıldız, İ. Turhan Kara, Ö. Yalçın Çapan, ve E. Köksal, “FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ”, GIDA, sy Advanced Online Publication, Mar. 2026, doi: 10.15237//gida.GD25118.
ISNAD Yıldız, Zekiye - Turhan Kara, İlkay - Yalçın Çapan, Özlem - Köksal, Eda. “FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ”. Gıda. Advanced Online Publication (01 Mart 2026). https://doi.org/10.15237//gida.GD25118.
JAMA 1.Yıldız Z, Turhan Kara İ, Yalçın Çapan Ö, Köksal E. FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ. GIDA. 2026. doi:10.15237//gida.GD25118.
MLA Yıldız, Zekiye, vd. “FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ”. Gıda, sy Advanced Online Publication, Mart 2026, doi:10.15237//gida.GD25118.
Vancouver 1.Zekiye Yıldız, İlkay Turhan Kara, Özlem Yalçın Çapan, Eda Köksal. FİRİK (FREEKEH) BUĞDAYININ BESİNSEL, ANTİOKSİDAN VE ANTİPROLİFERATİF AKTİVİTESİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ. GIDA. 01 Mart 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.15237//gida.GD25118

Amaç ve Kapsam

GIDA Dergisi (ISSN: 1300-3070; e-ISSN: 1309-6273), Gıda Teknolojisi Derneği’nin açık erişimli, hakemli ve bilimsel yayın organıdır. Yayın hayatına 1976 yılında başlayan Dergi, yılda altı sayı olmak üzere Türkçe veya İngilizce olarak yayınlanmakta olup, yayımlanan tüm makaleler CC BY-NC 4.0 lisansı kapsamında sunulacaktır.

Derginin amacı; gıda bilimi ve teknolojisi alanındaki bilimsel gelişmeleri titiz bir hakemlik süreciyle değerlendirerek araştırmacılar, akademisyenler ve sektör paydaşlarının erişimine sunmaktır. Bu kapsamda; tarımsal ürünlerin değerlendirilmesi, gıda kimyası, gıda mikrobiyolojisi, gıda biyoteknolojisi, gıda üretim ve işleme teknolojileri, yan ürün ve atıkların değerlendirilmesi ve gıda güvenliği başta olmak üzere gıda ile ilgili özgün araştırma makaleleri ve derlemeler yayımlanır. 

Yayınlar en az iki hakem tarafından tek kör olarak, orijinal bilgi, fikir ve sunum açısından değerlendirilmektedir. Makaleler, gıda ile ilişkili bilim dallarında yeni araştırma bulguları içeren çalışmaları, gıda bilimi ve teknolojisindeki yeni yöntemleri bildiren ya da mevcut verileri yeniden yorumlayan çalışmaları kapsayabilir.
GIDA Dergisi Editör Kurulu, Yayın Etiği Komitesi (COPE), Çalışmaların Raporlanmasında Konsolidasyon Standartları (CONSORT) ve Epidemiyolojide Gözlemsel Çalışmaların Raporlanmasının Güçlendirilmesi (STROBE) ilkelerine uymaktadır.

Yazım Kuralları
GIDA Dergisi (ISSN: 1300-3070, e-ISSN: 1309-6273), Gıda Teknolojisi Derneği’nin süreli, hakemli, açık erişimli, bilimsel yayın organıdır. Yayın hayatına 1976 yılında başlayan dergimiz kamuya ücretsiz ve açık erişim olarak yayınlanmış olup; 2026 yılı 1. sayıdan itibaren; yayınlanan tüm makalelerde CC-BY-NC- 4.0 lisansına da yer verecektir. Şubat, Nisan, Haziran, Ağustos, Ekim ve Aralık aylarında olmak üzere yılda 6 defa Türkçe veya İngilizce yayınlanmaktadır.
Makale formatı, akademik çalışmaların yürütülmesi, raporlanması, düzenlenmesi ve yayınlanmasına İlişkin ICMJE Tavsiyelerine (http://www.icmje.org/icmje-recommendations.pdf) uygun olmalıdır. Dergi formatına uymayan ve intihal tespit programı ile yapılan incelemede, toplam benzerlik oranı %25'i geçen makaleler, değerlendirmeye alınmadan yazara düzeltilmek üzere geri gönderilecektir.
Dergiye gönderilen tüm çalışmaların özgün olması ve daha önce başka bir yerde yayınlanmamış olması gerekmektedir. Bu kuralın istisnası, bilimsel kongrelerde özet olarak sunulmuş sözlü bildiriler veya posterlerdir. Makalenizin daha önce bilimsel bir kongrede sözlü bildiri veya poster olarak sunulduğu belirtilmelidir.  Makale lisansüstü tezlerden üretilmiş ise tarihi ve tez numarası (Ulusal Tez Merkezi) belirtilmelidir. Yayımlanan çalışmaların etik, bilimsel ve yasal tüm sorumluluğu yazarlara aittir.

Genel Kurallar
Dergiye gönderilecek makale, Microsoft Word formatında, Times New Roman yazı karakterinde 12 punto, kaynakça dahil olmak üzere 2 satır aralığında, iki yana yaslanmış olarak yazılmalıdır. Ek olarak; yüklenmiş olan dokümanda çerçeve, gölgelendirme vb. uygulamalar yapılmamalıdır. 

A) ÖZGÜN ARAŞTIRMA
İlgili bir alanda özgün araştırma bulgularını bildiren özgün araştırma makaleleridir. Makale dokümanları şunları içermelidir:
o Türkçe özet ve İngilizce özet; başlıkları yapılandırılmamış olup en az 100 en fazla 150 kelime ve tek paragraf olarak yüklenmelidir.
o Anahtar kelimeler, Türkçe ve İngilizce özet metinlerinin altında ayrı ayrı listelenmeli; en az üç, en fazla yedi adet olacak şekilde ve birbirlerinden virgül ile ayrılarak yazılmalıdır.
o Ana Metin;
Türkçe makalelerde: GİRİŞ, MATERYAL VE YÖNTEM, BULGULAR VE TARTIŞMA, SONUÇ, TEŞEKKÜR (Varsa), YAZAR KATKILARI, ETİK BEYANI (Gerekli ise), ÇIKAR ÇATIŞMASI, KAYNAKLAR; İngilizce makalelerde; INTRODUCTION, MATERIAL AND METHODS, RESULTS AND DISCUSSION, CONCLUSION, ACKNOWLEDGMENTS (If necessary), AUTHOR CONTRIBUTIONS, ETHICAL STATEMENT (If necessary), CONFLICTS OF INTEREST, REFERENCES başlıkları şeklinde yapılandırılmış olmalıdır.

Çizelgeler ve Şekiller;
Sayısal değerlerin toplu olarak verildiği ifadeler çizelge ve grafikler ile fotoğraflar şekil olarak tanımlanmaktadır.
Çizelgelerde düşey çizgi ve/veya dış çerçeve kullanılmamalıdır.
Çizelgeler ve şekiller mutlaka isimlendirilmeli, metinde geçiş sırasına göre numaralandırılmalı ve metin içinde geçtiği yerlerde ilgili cümlenin sonunda belirtilmelidir. Çizelgeler (Çizelge 1., Çizelge 2., ...) ve şekiller (Şekil 1., Şekil 2.) ardışık numara ile gösterilmelidir. Çizelge başlıkları çizelgenin üstünde, şekil başlıkları ise şeklin altında yer almalıdır. Şekil ve çizelgeler metin içerisine yerleştirilmemeli, ‘Kaynaklar’ bölümünden sonra verilmelidir. Mikroskobik resimlerde büyütme oranı ve tekniği açıklanmalıdır.
Çizelge ve şekillerde verilen kısaltmalar, çizelge ve şekil açıklamalarının altında uzun olarak yer almalıdır.
Çizelgeler metnin sonunda ve tercihen her sayfada bir çizelge yer alacak şekilde verilmelidir. Çizelge isimleri çizelge üzerine, dip notlar ise çizelge altına yazılmalıdır. Çizelgeler olabildiğince dikey sayfaya hazırlanmalıdır. Türkçe araştırma makalelerinde, çizelge başlığı ve varsa tüm dip notlar ile çizelgede yer alan Türkçe kelimelerin tümünün İngilizcesi de italik olarak yazılmalıdır.
Makalede yer alan çizelgenin bir kısmı ya da tamamı daha önce başka bir yerde basılmış ise, telif sahibinden çizelgenin yeniden basılması için gereken iznin alınması ve Gıda Teknolojisi Derneği’ne iletilmesi tümüyle yazar(lar)ın sorumluluğundadır. Çizelgelerin bir bölümü kaynak verilmek koşulu ile izin alınmaya gerek olmadan makale içinde yer alabilir.
Şekiller, ‘Kaynaklar’ bölümünden sonra gelecek ‘Çizelgeler’ başlığından sonra verilmeli ve tercihen her sayfada bir şekil yer almalıdır. Şekil isimleri, şeklin altına yazılmalıdır. Şekiller hiçbir koşulda 16×18 cm'yi geçmemeli, eni 8 cm'den daha az olmamalıdır. Fotoğraflar, şekil olarak adlandırılmalı ve tercihen TIFF formatında ve en az 600 dpi olmalıdır. Türkçe araştırma makalelerinde şekil başlığı ve varsa tüm dip notlar ile şekilde yer alan Türkçe kelimelerin İngilizcesi de italik olarak yazılmalıdır. Yazar(lar) düşük kaliteli şekiller nedeni ile makale online basımının gecikeceğini bilmelidirler.
Uluslararası telif eserler yasalarına göre makalede yer alan şeklin bir kısmı ya da tamamı daha önce başka bir yerde basılmış ise, telif sahibinden şeklin yeniden basılması için gereken iznin alınması ve Gıda Teknolojisi Derneği’ne iletilmesi tümüyle yazar(lar)ın sorumluluğundadır. Bu izin belgesi sağlanmazsa Editör, makaleden şeklin çıkartılmasını isteyebilir. Bu kural, laktozun açık formülü ya da genel Maillard formülü gibi zaten evrensel olarak kullanılan formüller için geçerli değildir ancak, yazar(lar)ın bu gibi evrensel olarak bilinen formülleri şekil olarak vermesinden kaçınması beklenir.

o Kaynaklar yazılırken aşağıda yer alan yazım kurallarına uygun yazılmalıdır.
o Kaynak listesi, satır aralarında 1 satır aralığı boşluk olacak şekilde düzenlenmelidir.
o Metin içi atıflar, parantez içerisinde kaynak sırasına göre belirtilmelidir.
o Metin içinde birden fazla kaynağa atıf yapılması durumunda, kaynakların yayın yılına göre sıralanması önerilir. Kaynak numaraları (yazar-yıl sisteminde geçerli değildir) yerine, yazar(lar)ın soyadı ve yayın yılı parantez içinde belirtilir. Birden fazla kaynak aynı parantez içinde verilirken, her bir atıf noktalı virgül (;) ile ayrılmalıdır. Aynı yazara ait iki veya daha fazla çalışma aynı yıl içinde yayınlanmışsa, yayın yılına ek olarak küçük harfler (a, b, c) kullanılarak sıralanır.
• Birden fazla farklı kaynak: Türkiye’de yükseköğretim üzerine yapılan çalışmalar son yıllarda artmıştır (Aydın, 2019; Demir & Kaya, 2021; Öztürk, 2020).
• Aynı yazara ait ardışık kaynaklar: Bu konudaki temel kuramsal çerçeve daha önce detaylıca incelenmiştir (Güneş, 2015, 2018, 2022).
• Aynı yazar ve aynı yıl: Bazı araştırmacılar bu etkiyi farklı bağlamlarda da gözlemlemiştir (Yılmaz, 2020a, 2020b).

B) DERLEME
Makale dokümanları şunları içermelidir:
o Türkçe özet ve İngilizce özet; başlıkları yapılandırılmamış olup en az 100 en fazla 150 kelime olarak yüklenmelidir.
o Anahtar kelimeler, Türkçe ve İngilizce özet metinlerinin altında ayrı ayrı listelenmeli; en az üç, en fazla yedi adet olacak şekilde ve birbirlerinden virgül ile ayrılarak yazılmalıdır.

o Ana Metin;
Türkçe makalelerde: GİRİŞ, (Alt Başlıklar) SONUÇ, TEŞEKKÜR (Varsa), YAZAR KATKILAR, ÇIKAR ÇATIŞMASI, KAYNAKLAR, İngilizce makalelerde; INTRODUCTION, (Alt Başlıklar), CONCLUSION, ACKNOWLEDGMENTS (If necessary), AUTHOR CONTRIBUTIONS, CONFLICTS OF INTEREST, REFERENCES başlıkları şeklinde yapılandırılmış olmalıdır.

Çizelgeler ve Şekiller;
Çizelgeler ve şekiller mutlaka isimlendirilmeli, metinde geçiş sırasına göre numaralandırılmalı ve metin içinde geçtiği yerlerde ilgili cümlenin sonunda belirtilmelidir. Çizelgeler (Çizelge 1., Çizelge 2., ...) ve şekiller (Şekil 1., Şekil 2.) ardışık numara ile gösterilmelidir. Çizelge başlıkları tablonun üstünde, şekil başlıkları ise şeklin altında yer almalıdır. Şekil ve çizelgeler metin içerisine yerleştirilmemeli, Mikroskobik resimlerde büyütme oranı ve tekniği açıklanmalıdır.
Çizelgeler metnin sonunda ve tercihen her sayfaya 1 çizelge olarak verilmelidir. Çizelge isimleri çizelge üzerine, dip notlar ise çizelge altına yazılmalıdır. Çizelgeler olabildiğince dikey sayfaya hazırlanmalıdır. Türkçe makalelerde, çizelge başlığı ve varsa tüm dip notlar ile çizelgede yer alan Türkçe kelimelerin İngilizcesi de italik olarak yazılmalıdır. Türkçe derlemelerde buna gerek duyulmamaktadır.
Makalede yer alan çizelgenin bir kısmı ya da tamamı daha önce başka bir yerde basılmış ise, telif sahibinden çizelgenin yeniden basılması için gereken iznin alınması ve Gıda Teknolojisi Derneği’ne iletilmesi tümüyle yazar(lar)ın sorumluluğundadır.
Şekiller, ‘Kaynaklar’ bölümünden sonra gelecek ‘Çizelgeler’ başlığından sonra verilmeli ve tercihen her sayfada bir şekil yer almalıdır . Şekil isimleri, şeklin altına yazılmalıdır. Şekiller hiçbir koşulda 16×18 cm'yi geçmemeli, eni 8 cm'den daha az olmamalıdır. Fotoğraflar tercihen TIFF formatında ve en az 800 dpi olmalıdır. Türkçe makalelerde şekil başlığı ve varsa tüm dip notlar ile şekilde yer alan Türkçe kelimelerin İngilizcesi de italik olarak yazılmalıdır. Yazar(lar) düşük kaliteli şekiller nedeni ile makale online basımının gecikeceğini bilmelidirler.
Makalede yer alan şeklin bir kısmı ya da tamamı daha önce başka bir yerde basılmış ise, telif sahibinden şeklin yeniden basılması için gereken iznin alınması ve Gıda Teknolojisi Derneği’ne iletilmesi tümüyle yazar(lar)ın sorumluluğundadır. Editör, makaleden şeklin çıkartılmasını isteyebilir.
Derleme makalelerde, en az %75’i son 5 yıla ait olmak üzere en az 50 kaynak olmalıdır.

o Kaynaklar yazılırken aşağıda yer alan yazım kurallarına uygun yazılmalıdır.
o Kaynak listesi, satır aralarında 1 satır aralığı boşluk olacak şekilde düzenlenmelidir.
o Metin içi atıflar, parantez içerisinde kaynak sırasına göre belirtilmelidir.
o Metin içinde birden fazla kaynağa atıf yapılması durumunda, kaynakların yayın yılına göre sıralanması önerilir. Kaynak numaraları (yazar-yıl sisteminde geçerli değildir) yerine, yazar(lar)ın soyadı ve yayın yılı parantez içinde belirtilir. Birden fazla kaynak aynı parantez içinde verilirken, her bir atıf noktalı virgül (;) ile ayrılmalıdır. Aynı yazara ait iki veya daha fazla çalışma aynı yıl içinde yayınlanmışsa, yayın yılına ek olarak küçük harfler (a, b, c) kullanılarak sıralanır.

KAYNAKLAR
Tek Yazar: (Aktaş, 2025) / Aktaş (2025)
İki Yazar: (Eren ve Güneş, 2025) / Eren ve Güneş (2025) (Eren & Güneş, 2025)
Üç veya Daha Fazla: (Şengül vd., 2025) / Şengül vd. (2025)

NOT: Türkçe metinlerde yazarlar arasında & yerine her zaman "ve" bağlacı kullanılır. İngilizce metinlerde parantez içinde &, anlatımda and kullanılır.

Dergi Makaleleri:

Yüce, S., Tahtacı, S. ve Başyiğit Kılıç, G. (2017). Halofilik laktik asit bakterilerinin ürettiği hidrolitik enzimler. GIDA, 42(3), 242-251. https://doi.org/10.15237/gida.GD16088

Wang, X., Li, S. H. & Min, W. H. (1997). Effect of HVEF on biological reaction of Oenothera biennis L. seed during their sprouting period. Acta Biophysica Sinica, 13(4), 668-670.

Yazar sayısı 3 ile 7 arasında ise; tüm yazar soy isimleri yazılır.
Yedi yazardan fazla ise; ilk altı yazarın adı listelendikten sonra & koyup son yazarın adı eklenir.

Kitaplarda:

Tunail, N. (2009). Mikrobiyoloji. Pelin Ofset Tipo Matbaacılık.
Ashurst, P. R. (2005). Chemistry and technology of soft drinks and fruit juices (2. bs.). Blackwell Publishing.

Editörlü ve Çeviri Kitaplar
Heperkan, D. (Çev. Ed.). (2016). Temel Gıda Mikrobiyolojisi = Fundamental Food Microbiology (5th ed.; M. Özil, Trans). Nobel Akademik Yayıncılık.
Boulton, R. B., Singleton, V. L., Bisson, L. F. & Kunkee, R. E. (1998). Principles and Practices of Winemaking (R. B. Boulton, Ed.). Kluwer Academic Publishers.

Kitap Bölümü:
Erdem, B. (1999). Enterobacteriaceae/Salmonella. Ş. Ustaçelebi (Ed.), Temel ve Klinik Mikrobiyoloji içinde (ss. 489-502). Güneş Kitabevi.
Fratamico, P. M., & Crawford, C. G. (1999). Detection by commercial particle-based assays. R. K. Robinson (Ed.), Encyclopedia of Food Microbiology (Vol. 2, pp. 655-661). Academic Press.

Tezler

Kırca, A. (2001). Kan portakalı antosiyaninlerinin termal degradasyonu [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Banerjee, P. (2008). Mammalian cell based biosensor for rapid screening of pathogenic bacteria and toxins [Doktora tezi, Purdue Üniversitesi]. ProQuest Dissertations and Theses Global.

Kongre Bildirileri:
Kösem, A., Sakallı, Ş., Kaya, F. ve Kuzuimamlar, Ş. (2016, Mayıs). İş sağlığı ve iş güvenliğinin gıda sanayisindeki yeri ve uygulamaları [Bildiri sunumu]. Türkiye 12. Gıda Kongresi, Edirne, Türkiye.
Taban, B. & Aytac, S. A. (2008). Application of immunomagnetic beads and PCR assay for detection of Salmonella spp. in chicken meats. XII. International Congress of Bacteriology and Applied Microbiology Proceedings içinde (s. 253).

Patent:

Hussong, R. V., Marth, E. H. & Vakaleris, D. G. (1964). Manufacture of cottage cheese (U.S. Patent No. 3,117,870). U.S. Patent and Trademark Office.

Web Sayfası:
International Organization for Standardization. (2001, December). How conformity assessment works. https://www.iso.ch/9000

Web Sayfası ve Çevrimiçi Makaleler:
International Organization for Standardization. (2001, Aralık). How conformity assessment works. https://www.iso.ch/9000
Eyigör, A., Çarlı, K. T. ve Ünal, C. B. (2004). Kümes hayvanlarının Salmonella analizinde Real-Time PZR uygulaması. Mikrobiyoloji.org. https://www.mikrobiyoloji.org/pdf/702040702.pdf
Basrur, S. V. (2001). Genetically engineered foods. Toronto Public Health. http://www.toronto.ca/health/hphe/pdf/ge_foods.pdf

Kısaltmalar:

Gerekli kısaltmalar ilk geçtiği yerde parantez içinde açıklanmalıdır.

Birimler:
. Tüm bilimsel verilerde SI sistemi (Systeme International d' Unites) kullanılmalıdır. Birimlerin ifadesinde, örneğin mg.ml-1 değil, mg/mL kullanılmalı, ppm ve ppb yerine sırası ile örneğin mg/kg ve μg/kg kullanılması tercih edilmelidir.

Diğer Yazım Kuralları:
. Türkçe ve İngilizce tüm makalelerde (Öz ve Abstract dahil) tüm desimaller, virgül ile değil nokta ile gösterilmeli (örneğin; 9,86 değil; 9.86 olmalıdır).
. Binli sayılarda bin ayırımlarından kaçınılmalıdır (örneğin 10.000 ya da 10 000 yerine 10000 ya da 10 bin).
. Üslü sayılar örneğin 3.5x105 örneğinde olduğu gibi çarpıyı temsil eden x işaretinin öncesi ve sonrasında boşluk bırakılmadan gösterilmelidir.
. Sıcaklıklar °C ile ifade edilmelidir.
. İstatistiksel analiz sonuçlarının tartışma içinde yer alması ve olasılığın büyük harf ve italik yazılmış P ile gösterilmesi, P'den sonra boşluk bırakılmamış olması gerekir (örneğin; P<0.05).

Makale Gönderiminde Yüklenmesi Gereken Dokümanlar:
Ana metin (uyulması gereken kurallar yukarıda detaylı verilmiştir.)
Telif Hakkı Devir Formu (Tüm yazarların imzasının olması gerekmektedir.)
ICMJE Formları
Son Kontrol Listesi
Yazarlardan, makaleyi değerlendirmek üzere 3 hakemin ismi ve iletişim bilgilerini (açık posta adresleri, e-posta, telefon, faks) eklemelidirler.


YAYIN İLKELERİ
GIDA Dergisi Committee on Publication Ethics (COPE), Open Access Scholarly Publishers Association (OASPA), Budapest Open Access Initiative (BOAI) ve World Association of Medical Editors ve International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE) organizasyonlarının öngördüğü ve kabul ettiği yayın ilkelerini uygular. Ayrıca, GIDA Dergisi yer aldığı TÜBİTAK ULAKBİM çatısı altında DergiPark'ın belirlediği yayın ilkelerini de uygular.

İnsan ve Hayvan Hakları
Deneysel, klinik ve ilaç insan çalışmaları için, etik kurul onayı ve çalışma protokolünün uluslararası anlaşmalara uygunluğuna dair bir beyan gereklidir. Deneysel hayvan çalışmalarında, yazarlar uygulanan prosedürlerin hayvan haklarına uygun olduğunu (Laboratuvar hayvanlarının bakım ve kullanım kılavuzu) belirtmeli ve hayvan etiği kurulu onayı almalıdır. Etik Kurul onay belgesi, makale metniyle birlikte GIDA Dergisi online makale sistemi olan DergiPark sistemine makale ile yüklenmelidir.
Etik kurul onayı; yukarıda belirtilen uluslararası kılavuzlara uyulduğuna dair beyan ve hastadan bilgilendirilmiş onam alındığına dair kanıt, Materyal ve Metot bölümünde belirtilmelidir. Verilerin/medyanın hastanın kimliğini ortaya çıkarma ihtimali olduğu durumlarda, olgu sunumları için bu maddeler gereklidir.
On sekiz yaş altı bireyler için, her iki ebeveynin veya kişinin yasal vasisi veya gözetmeninin imzalarını içeren bir onam formu sağlanmalıdır.

Bitki Materyalleri ve Saha Çalışmaları
• Bitki materyallerinin toplanması dâhil, bitkiler üzerinde yapılan deneysel araştırmalar, kurumsal, ulusal veya uluslararası kurallara uygun olmalıdır.
• Saha çalışmaları yerel mevzuata uygun olarak yapılmalı ve uygun izinleri ve/veya lisansları belirten bir açıklama makalede yer almalıdır.

İntihal ve Diğer İhlaller
Sunulan veri ve analizlerin kalitesi, GIDA Dergisi için oldukça önem arz etmektedir. Yazarlar, editörlerden gelen inceleme talepleri üzerine veri setlerini sağlamak zorundadır. Dergi editörleri, metin içeriklerini intihal ve çoğaltma açısından ilgili yazılımı kullanarak kontrol eder. Yazarlar, makalelerini bu dergiye göndererek, makalenin daha önce yayınlanmış eserlere karşı intihal taramasından geçirilebileceğini kabul etmiş sayılır. Yayından önce intihal tespit edilirse, makale reddedilecektir. Bu bilgi, yazarların kurumlarına ve diğer ilgili kurumlara gönderilebilir. GIDA Dergisi, daha önce başka bir dergiye değerlendirme için gönderilmiş ve/veya önceden yayınlanmış makaleleri kabul etmez. Bu nedenle, yazarlar emin olmalı ve makalenin eşzamanlı olarak başka hiçbir dergiye gönderilmediğini kapak mektubunda beyan etmelidir. Bu kuralın istisnası, bilimsel kongrelerde özet olarak sunulmuş sözlü bildiriler veya posterlerdir. Makalenizin daha önce bilimsel bir kongrede sözlü bildiri veya poster olarak sunulduğu belirtilmelidir. Bu bilgi, online makale yükleme sistemindeki kapak sayfasına veya ilgili bölüme eklenmeli ve özetin yayınlandığı kongrenin adı, tarihi ve yeri gibi detaylar mutlaka belirtilmelidir. Yayımlanan çalışmaların etik, bilimsel ve yasal tüm sorumluluğu yazarlara aittir. İntihal tespit programı ile yapılan incelemede, toplam benzerlik oranı %25'i geçen makaleler, değerlendirmeye alınmadan yazara düzeltilmek üzere geri gönderilecektir. Süreçteki bir makale başka bir dergiye gönderilemez veya yayınlanamaz.

Beyan ve Çıkar Çatışmaları
Tüm finansal destek kaynakları açıklanmalıdır. Tüm yazarlar, çalışmalarını oluşturma sürecinde bir çıkar çatışması olup olmadığını açıklamalıdır. Bir çalışma için bireyler veya kurumlardan alınan her türlü finansal hibe veya diğer desteklerin, GIDA Dergisi Editör Kurulu'na açıklanması gerekir. Olası bir çıkar çatışmasını açıklamak için ICMJE Olası Çıkar Çatışması Bildirim Formu, makaleye katkıda bulunan tüm yazarlar tarafından doldurulmalı ve sunulmalıdır. Derginin Editör Kurulu, editörlerin, yazarların veya hakemlerin olası çıkar çatışması durumlarını COPE ve ICMJE kılavuzları kapsamında belirler.
Finansal veya kişisel kazanç sağlayan koşullar bir çıkar çatışmasına yol açar. Bilimsel sürecin ve yayınlanan makalelerin güvenilirliği, bilimsel çalışmaların planlanması, uygulanması, yazılması, değerlendirilmesi, düzenlenmesi ve yayınlanması sırasında çıkar çatışmalarının nesnel bir şekilde dikkate alınmasıyla doğrudan ilişkilidir.
Finansal ilişkiler, en kolay tanımlanabilen çıkar çatışmalarıdır ve derginin, yazarların ve bilimin itibarını etkilemeleri kaçınılmazdır. Bu çatışmalar bireysel ilişkiler, akademik rekabet veya entellektüel yaklaşımlardan kaynaklanabilir. Yazarlar, çalışmanın tüm verilerine erişme veya makalelerini analiz etme, yorumlama, hazırlama ve yayınlama becerilerini kısıtlayan, kazanç veya herhangi bir başka avantaj elde etme görüşünde sponsorlarla anlaşma yapmaktan mümkün olduğunca kaçınmalıdır. Makaleler hakkında nihai kararı veren editörler, karar verecekleri konuların herhangi biri ile kişisel, mesleki veya maddi bağları olmamalıdır. Yazarlar, makalelerinin bağımsız bir değerlendirme süreci ile etik ilkeler çerçevesinde değerlendirilmesini sağlamak için olası çıkar çatışmaları konusunda editör kurulunu bilgilendirmelidir.
Editörlerden herhangi biri bir makalede yazar ise, ilgili editör makale değerlendirme sürecinden çıkarılır. Bu durumda, çıkar çatışmasını önlemek için makale değerlendirme süreci çift-kör olarak yürütülür. Çift-kör değerlendirme süreci nedeniyle, Baş Editör hariç, editör kurulu üyelerinden, uluslararası danışma kurulu üyelerinden veya hakemlerden hiçbiri, makalenin yazarları veya yazarların kurumları hakkında bilgilendirilmez.
Yayın ekibimiz, tüm bu durumları göz önünde bulundurarak değerlendirme sürecinin tarafsız bir şekilde yürütülmesini sağlamak için özveriyle çalışmaktadır.

Yazarlık ve Beyanı
International Committee of Medical Journal Editors kriterlerini benimsemekteyiz (JAMA. 1997; 277:927-934). İki veya daha fazla yazarlı makaleler için, her yazar, yürütülen ve raporlanan çalışmada aktif ve yeterli şekilde yer alarak yazarlık için gerekli şartları taşımalıdır. Her bir yazarın, yazar listesine dahil edilmesi sadece şu esaslara dayanır:
(1) Çalışmanın konsepti ve tasarımına veya veri analizi ve yorumlanmasına katkı sağlamak,
(2) Makalenin taslağının hazırlanmasına veya önemli fikrî içerik açısından eleştirel olarak gözden geçirilmesine önemli katkılarda bulunmuş olmak,
(3) Makalenin gönderilen son versiyonunu onaylamak.
Yukarıdaki her üç şartın da karşılanmış olması gerekir. Bu durum gönderilen makalelere eşlik eden kapak mektubunda belirtilmelidir. Çalışmaya katkıda bulunan diğer kişiler, Teşekkür kısmında ayrıca yer almalıdır.
Dergimize gönderilen yazılarda sahtecilik (fabrikasyon), çarpıtma (falsification), intihal (yağmacılık, plagiarism), dilimleme (salamization), haksız imza hediye yazarlık (gift authorship), hayalet yazarlık (ghost authorship), bir yayının birden fazla kez yayımlanması (duplikasyon) gibi uluslararası etik ilkelere uygunluğunun sorumluluğu yazarlara aittir. Herhangi bir araştırmada yayınlanmadan önce ya da sonra böyle bir durumun tespit edilmesi halinde yazı editörler kurulu kararı ile dergiden çekilir.

Yazarlar için Yapay Zekâ (YZ) Kullanım Politikası
Yayın Etiği Komitesi'nin
GIDA Dergisi, (COPE) ilke ve önerileri doğrultusunda, akademik yazım ve araştırmalarda Yapay Zekâ (YZ) araçlarının kullanımının giderek arttığını kabul etmektedir. Ancak, şeffaflık, hesap verebilirlik ve dürüstlük sağlamak için YZ kullanımının etik yayıncılık standartlarına uygun olması gerekmektedir.
Bu nedenle yazarların aşağıdaki kurallara uyması gerekmektedir:

1. Yapay Zekâ Araçları Yazar Olarak Listelenemez
COPE'un, yapay zekâ araçlarının yazar rolünü yerine getiremeyeceği ve bu nedenle herhangi bir gönderide yazar olarak listelenemeyeceği yönündeki görüşünü takip eder. Yalnızca yazarlık kriterlerini (örneğin, önemli katkı, hesap verebilirlik ve nihai sürümün onayı) karşılayan kişiler yazar olarak adlandırılmalıdır.

2. Yapay Zekâ Kullanımının Açıklanması Zorunludur
"Bir makale taslağının yazımında, makalenin görüntülerinin veya grafik öğelerinin oluşturulmasında veya verilerin toplanması ve analizinde yapay zekâ araçlarını kullanan yazarlar, Yöntemler bölümünde ve makalenin ön yazısında yapay zekâ aracının nasıl ve hangi aracın kullanıldığını şeffaf bir şekilde açıklamalıdır." Kapak mektubunda aşağıdaki format kullanılabilir:
"Bu makale taslağının hazırlanması sırasında yazarlar [örneğin Gemini, ChatGPT, OpenAI, Grammarly, vb.]'yi [belirli bir amaç için, örneğin dil düzenleme, girişin bazı kısımlarını taslak haline getirme, literatürü özetleme, vb.] için kullanmıştır. Bu aracı kullandıktan sonra, yazarlar içeriği gerektiği gibi gözden geçirip düzenlemiş ve yayının içeriğinden tamamen sorumlu olmuşlardır."
Yapay zekânın (YZ) gizli veya etik dışı kullanımı, makalenin reddedilmesine veya yayınlanan makalenin geri çekilmesine yol açabilir.
Bu politika, COPE rehberliği ve gelişen en iyi uygulamalar doğrultusunda periyodik olarak gözden geçirilecek ve güncellenecektir.
Yapay zekâ araçlarının kullanımıyla ilgili herhangi bir sorunuz varsa, lütfen göndermeden önce editör ofisiyle iletişime geçin.

3. Bölüm Editörleri ve Hakemler İçin Rehber
1. Amaç ve Kapsam
Bu belge, Yayın Etiği Kurulu (COPE) ilkeleriyle uyumlu olarak, GIDA Dergisi'nin Bölüm Editörleri ve Hakemleri için etik ve prosedürel rehberlik sağlamaktadır.
Editöryal ve hakem değerlendirme sürecinin bütünlüğünü, gizliliğini ve adilliğini korumayı; editöryal ve değerlendirme iş akışlarında Yapay Zekâ (YZ) araçlarının uygun ve şeffaf kullanımını tanımlamayı ve akademik yayıncılıkta hesap verebilirlik, şeffaflık ve güveni teşvik etmeyi amaçlamaktadır.

2. Temel Etik İlkeler
• Bütünlük: Kararlar yalnızca çalışmanın bilimsel değerine dayanmalı, kişisel, kurumsal veya ticari çıkarlardan bağımsız olmalıdır.
• Hesap Verebilirlik: Editörler ve hakemler, yazılım veya YZ araçlarından yardım alsalar bile, karar ve yargılarından tamamen sorumlu kalırlar.
• Gizlilik: Yayımlanmamış materyaller açıklanamaz veya kişisel çıkar için kullanılamaz.
• Şeffaflık: YZ sistemlerinin kullanımı beyan edilmeli, izlenebilir olmalı ve etik açıdan kabul edilebilir amaçlarla sınırlandırılmalıdır.
• Adalet ve Tarafsızlık: Değerlendirmeler ve editöryal kararlar, yazarların cinsiyeti, milliyeti, kurumsal bağlantısı veya araştırma alanı ile ilgili önyargılardan arınmış olmalıdır.

3. Bölüm Editörlerinin Sorumlulukları
• Editöryal Denetim ve Karar Verme
• Alan Editörleri, adil ve zamanında bir hakem değerlendirme süreci sağlamaktan sorumludur. Makalelerin kabul veya reddi konusundaki nihai kararlar her zaman bir editör tarafından verilmelidir. Hiçbir AI aracı, makale sonuçlarını otonom olarak belirleyemez. Editörler, AI tarafından oluşturulan önerileri eleştirel bir şekilde değerlendirmeli ve karar sürecinin her adımında insan denetimini sağlamalıdır.
• AI Araçlarının Kullanımı
• Editörler, AI destekli araçları yalnızca hakem eşleştirme, intihal tespiti veya dil kontrolleri gibi destekleyici işlevler için kullanabilir. AI araçları, insan muhakemesi olmadan nihai editöryal kararlar vermek, karar mektupları oluşturmak veya özgünlük ve geçerliliği değerlendirmek için kullanılmamalıdır.
• Gizlilik ve Veri Koruma
Editörler, makaleleri veya hakem yorumlarını kamuya açık veya güvenli olmayan AI sistemlerine yüklememelidir.
• Hesap Verebilirlik ve Şeffaflık
Editörler, AI destekli kararların tüm sonuçlarından sorumlu kalmaya devam eder. Editöryal iş akışlarında AI kullanımı dâhili olarak beyan edilmeli ve izlenebilir olmalıdır. Editörler, AI destekli analizler de dâhil olmak üzere tüm kararlarını gerekçelendirmelidir.
• Etik Kaygıların Yönetimi
Editörler, etik sorunlar tespit edildiğinde derhal harekete geçmelidir. Etik ihlalleri öneren AI çıktıları, COPE prosedürleri izlenerek harekete geçmeden önce manuel olarak doğrulanmalıdır.

Reklam Politikası
GIDA Dergisi, Gıda Teknolojisi Derneği’nin süreli, hakemli, açık erişimli, bilimsel yayın organıdır. Dergi, akademik bağımsızlığını korumak amacıyla yayın faaliyetlerini her türlü ticari reklam veya sponsorluk anlaşmasından bağımsız olarak sürdürür.

Tüm editoryal kararlar, herhangi bir ticari veya finansal etki olmaksızın, yalnızca akademik standartlar, bilimsel değer ve titiz bir hakem değerlendirme sürecine dayanılarak verilir. Dergi, kamu yararına hizmet etme ve bilimsel bilgiyi geliştirme taahhüdü ile Gıda Teknolojisi Derneği’nin mali ve yayın politikalarına uygun şekilde faaliyet gösterir.

Bu ilkeler doğrultusunda, Dergi ticari reklamlar veya sponsorlu içerik yayınlamaz; yalnızca akademik ve bilimsel materyallerin yayılmasına odaklanmıştır. Yayın sürecinin tüm aşamalarında etik yayıncılık uygulamaları ve editoryal bağımsızlık gözetilir.

İtirazlar ve Şikâyetler
İtiraz ve şikâyet durumları, derginin Editör Kurulu tarafından COPE kılavuzları kapsamında ele alınır. İtirazlar, makalenin bilimsel içeriğine dayanmalıdır. İtiraz ve şikâyet üzerine nihai karar editörler kurulu tarafından verilir. Duruma göre, dahili olarak çözülemeyen durumları çözümlemek için bir arabulucu veya harici etik editör görevlendirilir. Yazarlar, itiraz ve şikâyetleri ile ilgili olarak baş editör ile sarenyayinevi@gmail.com e-posta adresi üzerinden iletişime geçmelidir.

Etik Dışı Yayın Davranışının Ele Alınması
Yayıncı, iddia edilen veya kanıtlanmış bilimsel suistimal, sahtecilik veya intihal durumlarında, editörlerle yakın iş birliği içinde, söz konusu makale hakkında gerekli önlemleri alacaktır. Bu, en ağır durumda etkilenen çalışmanın bir düzeltme, açıklama veya geri çekilmesinin derhal yayınlanmasını içerir. Yayıncı, editörlerle birlikte, araştırma suistimalinin meydana geldiği makalelerin yayınlanmasını tespit etmek ve önlemek için makul adımlar atacak ve hiçbir koşulda bu tür bir kötüye kullanımı teşvik etmeyecek veya bilerek olmasına izin vermeyecektir.

Yayınlanmış Çalışmalarda Tespit Edilen Hatalar
Yazarlar, yayınlanmış çalışmada önemli hatalar veya yanlışlıklar tespit edilirse, derginin editörlerini veya yayıncısını derhal bilgilendirmek ve makaleyi düzeltmek veya geri çekmek için onlarla iş birliği yapmakla yükümlüdür. Editörler veya yayıncı, bir üçüncü taraftan yayınlanmış bir çalışmanın maddi bir hata veya yanlışlık içerdiğini öğrenirse, yazarlar makaleyi derhal düzeltmeli veya geri çekme gerekçesini editörler kuruluna sunmalı ya da dergi editörlerine makalenin doğruluğunun kanıtını sağlamalıdır.

Dijital Arşivleme ve Koruma Politikası
Dijital koruma, dijital formatta bulunan bilgilerin uzun vadeli ve sürekli erişimini sağlamak için erişim ve dağıtımını garanti altına alan bir dizi süreç ve faaliyettir. Koruma politikası aşağıdaki önlemleri içerir:

Web Sitesi Arşivleme
Tüm elektronik içerik (web sitesi, makale taslağı vb.) farklı kaynaklarda saklanır. Bir sunucudaki içerik çevrimiçidir ve okuyucuların erişimine açıktır. Aynı içeriğin bir kopyası, yedek olarak saklanır. Bir sunucu arızası durumunda, diğer kaynaklar içerisinden arşiv temini yapılır. GIDA Dergisi 2016 yılı, 41. cilt, 6. sayı ile kâğıt baskılı yayıma son vermiştir. 2017 yılından itibaren dergi sadece https://dergipark.org.tr/gida elektronik ortamda yayıma devam etmiştir.

Özetleme/Dizinleme Hizmetleri
Dergimizin özetleme/dizinleme hizmetleri, makaleler hakkında temel bilgileri depolar. Ayrıca, bazı özetleme/dizinleme hizmetleri, makaleler hakkındaki meta verileri ve makalelerin elektronik versiyonlarını arşivler. Bu sayede, makalelerin kopyaları, dergilere alternatif olarak bu sistemler aracılığıyla bilim camiasına sunulur.

Yayının Durdurulması
Bu derginin yayınına son verilmesi durumunda, makaleler çevrimiçi olarak kalacak ve yukarıda açıklananlar gibi üçüncü taraflar ve arşivleme süreçleri aracılığıyla okuyucuların erişimine açık olacaktır. İçeriklere, yayın işleminin durdurulması gibi belirli durumlarda, https://dergipark.org.tr/tr/pub/gida linkinden ulaşım sağlayabileceklerdir.

Yazarların Arşivleme Politikası

Özet ve Atıf Bilgileri
Yazarlar, makalelerinin özet ve atıf bilgilerini (örneğin başlık, yazar adı, yayın tarihleri) sosyal medya platformları da dahil olmak üzere yeniden kullanabilirler; ancak GIDA Dergisi web sitesinde makaleye atıf olarak geri bağlantı verilmesi gerekmektedir.

Kabul Edilen Makale Taslağı
"Kabul edilen makale taslağı", hakemlerin önerileri doğrultusunda yapılan değişiklikler de dâhil olmak üzere, yazarın bir dergi tarafından yayınlanmak üzere kabul edilen makalesinin, düzeltme ve dizgi işlemlerinden geçmeden önceki son taslağıdır.
Açık erişimli makalelerin yazarları, makalelerini yayımlandıktan hemen sonra istedikleri yerde yayınlama ve bağlantılarını paylaşma özgürlüğüne sahiptirler. Ancak GIDA Dergisi web sitesinde makaleye atıf olarak geri bağlantı verilmesi gerekmektedir.





Gıda Teknolojisi Derneği Yönetim Kurulunun 31 Aralık 2025 tarihli kararı uyarınca, 01 Ocak 2026 tarihinden sonra yayınlanacak olan makalelerden katkı payı olarak 1500 TL + %20 KDV ödenmesi uygun görülmüştür.
GIDA Dergisi yazım kurallarına uygun olarak hazırlanmış ve yazarlara iletilen "Proof onayı Pdf dosyasında" 8 sayfayı aşan her bir fazla sayfa için ilave olarak 200 TL + %20 KDV ödenmelidir.

Atıf Dizinleri

EBSCO
CAB Direct
SciLit
TR Dizin
CAB Abstract

Diğer Dizinler

EBSCO
CAB Direct
CAB Abstract
SIS
BASE (Bielefeld Academic Search Engine)
FAO Agris
Food Science and Technology Abstracts (FSTA)

Baş Editör

Hakan Erinç
Hakan ERİNÇ

Yağ Bilimi ve Teknolojisi, Nanolifler, Emülgatörler, Kolloit sistemler, Tekstürel ve reolojik özellikler
Kolloit ve Yüzey Kimyası, Nanomalzemeler, Nanoteknoloji (Diğer), Yağ Teknolojisi

Editörler Kurulu

Eda Demirok Soncu
Eda DEMİROK SONCU
Et Teknolojisi, Gıda Ambalajlama, Saklama ve İşleme, Gıda Sürdürülebilirliği, Gıda Teknolojileri
Mehmet Torun
Mehmet TORUN
Gıda Mühendisliği, Temel Gıda İşlemleri
İbrahim Çakır
İbrahim ÇAKIR
Gıda Bilimleri, Gıda Biyoteknolojisi, Gıda Güvenliği, İzlenebilirliği, Sertifikasyonu ve Özgünlüğü, Gıda Mikrobiyolojisi, Gıda Sürdürülebilirliği, Tarımda Enzim ve Mikrobiyal Biyoteknoloji
Merve Sılanur Yılmaz
Merve Sılanur YILMAZ
Kurutma Teknolojileri, Temel Gıda İşlemleri
A. Kadir Halkman
A. Kadir HALKMAN
Bakteriyoloji, Mikoloji
Furkan Aydın
Furkan AYDIN
Moleküler Genetik, Mikrobiyal Genetik, Gıda Mühendisliği, Gıda Bilimleri
Default avatar
Ayşe AVCI
Biyoişlem, Biyoüretim ve Biyoürünler, Biyokataliz ve Enzim Teknolojisi, Endüstriyel Biyoteknolojik Tanılama, Nanobiyoteknoloji, Fermantasyon Teknolojisi, Gıda Biyoteknolojisi
Furkan Türker Sarıcaoğlu
Furkan Türker SARICAOĞLU
Gıda Mühendisliği, Et Teknolojisi, Gıda Ambalajlama, Saklama ve İşleme, Temel Gıda İşlemleri
Kevser Kahraman
Kevser KAHRAMAN
Gıda Ambalajlama, Saklama ve İşleme, Gıda Teknolojileri, Hububat Teknolojisi
Emre Yavuzer
Emre YAVUZER
Gıda Özellikleri, Mühendislik, Avlanma Sonrası Balıkçılık Teknolojileri (Ulaşım dahil), Balıkçılık Yönetimi, Sucul Kültür, Tarımsal Biyoteknoloji
İlkem Demirkesen Mert
İlkem DEMİRKESEN MERT
Gıda Mühendisliği, Fermantasyon Teknolojisi, Hububat Teknolojisi, Temel Gıda İşlemleri, Gıda Bilimleri (Diğer)
Şükran Kuleaşan
Şükran KULEAŞAN
Gıda Mühendisliği, Gıda Bilimleri, Yağ Teknolojisi
Merve Akpınar Uzun
Merve AKPINAR UZUN
Gıda Bilimleri, Gıda Kimyası ve Gıda Sensör Bilimi, Gıda Mikrobiyolojisi, Yağ Teknolojisi
Betül Oskaybaş Emlek
Betül OSKAYBAŞ EMLEK
Gıda Bilimleri, Hububat Teknolojisi
Esen Eyiler Kaya
Esen EYİLER KAYA
Gıda Bilimleri
Kutlu Çevik
Kutlu ÇEVİK
Gıda Teknolojileri, Yağ Teknolojisi

Uluslararası Yayın Kurulu

Default avatar
Zeliha YILDIRIM
Gıda Bilimleri, Gıda Ambalajlama, Saklama ve İşleme, Gıda Mikrobiyolojisi
İlyas Atalar
İlyas ATALAR
Gıda Bilimleri, Gıda Teknolojileri, Süt Teknolojisi, Temel Gıda İşlemleri
Default avatar
Kezban CANDOĞAN
Gıda Özellikleri, Gıda Bilimleri, Et Teknolojisi, Gıda Ambalajlama, Saklama ve İşleme, Gıda Teknolojileri
Default avatar
Onur GÜNEŞER
Gıda Mühendisliği
Default avatar
Hülya GÜL
Gıda Mühendisliği, Gıda Bilimleri, Hububat Teknolojisi
Default avatar
Sine ÖZMEN TOĞAY
Gıda Mikrobiyolojisi, Veteriner Gıda Hijyeni ve Teknolojisi
Sedef Nehir El
Sedef Nehir EL
Gıda Mühendisliği, Gıda Bilimleri
Default avatar
Prof. Dr. Ömer Said TOKER
Gıda Mühendisliği, Gıda Teknolojileri, Temel Gıda İşlemleri
Güzin Kaban
Güzin KABAN
Gıda Bilimleri, Et Teknolojisi, Gıda Biyoteknolojisi
Default avatar
Ahmet KÜÇÜKÇETİN
Gıda Mühendisliği, Gıda Bilimleri, Süt Teknolojisi
Müge İşleten Hoşoğlu
Müge İŞLETEN HOŞOĞLU
Fermantasyon Teknolojisi, Gıda Biyoteknolojisi, Gıda Sürdürülebilirliği
Serkan Selli
Serkan SELLİ
Gıda Biyoteknolojisi
Default avatar
Aslı YORULMAZ
Gıda Mühendisliği, Yağ Teknolojisi
Default avatar
Esra ACAR SOYKUT
Fermantasyon Teknolojisi, Gıda Biyoteknolojisi, Gıda Mikrobiyolojisi
Default avatar
Hakan KARACA
Gıda Bilimleri
Zafer Erbay
Zafer ERBAY
Gıda Ambalajlama, Saklama ve İşleme, Gıda Sürdürülebilirliği, Gıda Teknolojileri, Kurutma Teknolojileri, Süt Teknolojisi, Temel Gıda İşlemleri
Default avatar
Hüseyin ERTEN
Endüstriyel Mikrobiyoloji , Fermantasyon, Fermantasyon Teknolojisi, Gıda Biyoteknolojisi, Gıda Mikrobiyolojisi
Serap Coşansu
Serap COŞANSU
Gıda Mühendisliği, Fermantasyon Teknolojisi, Gıda Ambalajlama, Saklama ve İşleme, Gıda Güvenliği, İzlenebilirliği, Sertifikasyonu ve Özgünlüğü, Gıda Mikrobiyolojisi, Gıda Bilimleri (Diğer)
Yonca Yuceer
Yonca YUCEER
Gıda Mühendisliği, Gıda Bilimleri, Süt Teknolojisi
Default avatar
Esra ÇAPANOĞLU
Gıda Mühendisliği, Gıda Bilimleri, Gıda Kimyası ve Gıda Sensör Bilimi, Gıda Teknolojileri, Meyve-Sebze Teknolojisi, Gıda Bilimleri (Diğer)
Default avatar
Aylin ALTAN METE
Gıda Teknolojileri
Default avatar
Hasan Murat VELİOGLU
Gıda Bilimleri, Et Teknolojisi, Gıda Teknolojileri
Aziz Tekin
Aziz TEKİN
Yağ Teknolojisi
Default avatar
Hakan KULEAŞAN
Gıda Mühendisliği, Fermantasyon Teknolojisi, Gıda Mikrobiyolojisi

by-nc.png       GIDA Dergisi Creative Commons Atıf-Gayri Ticari 4.0 (CC BY-NC 4.0) Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.