Research Article

Gûrlu ve Racput Askeri Sistemlerinin Mukayesesine Dair Bir Değerlendirme

Volume: 20 Number: 2 December 27, 2025
TR EN

Gûrlu ve Racput Askeri Sistemlerinin Mukayesesine Dair Bir Değerlendirme

Abstract

X. yüzyılda Gazne ve Herat arasındaki dağlık Gûr bölgesinde ortaya çıkan ve oraya nispetle adlandırılan Gûrlular, Selçuklu ve Gazneli devletlerinin yıkılmaya yüz tuttuğu dönemde biraz da kuzeydeki güçlü rakipleri Hârizmşahlar sebebiyle Hindistan’a yönelmişlerdir. Bu yöneliş Gazne’de tahta çıkan sultan Mu’izzeddîn Muhammed devrinde daha belirgin hale gelmiştir. Gazneli Mahmud’un ailesinin enkazı üzerinde siyasî ve askeri hâkimiyetlerini tesis eden Gûrlular, hükümdarları Mu’izzeddîn Muhammed ve ona bağlı Türk melikleri emrinde tamamen Türkistan’daki akıncı geleneğine sahip ve Türk askeri sistemine dayanan ordularıyla Kuzeybatı ve Orta Hindistan ile Ganj havzasını fethedeceklerdir. Hindistan’da Dehli Türk Sultanlığı’nın kuruluşuyla sonuçlanacak olan Gûrlu akınları sırasında Kuzey Hindistan Gaznelilerin inkırazı sebebiyle Türk hâkimiyetinden çıkmış ve bölge yeniden Hindu racalarının baskısı altına girmişti. Özellikle kuzeyden gelen fatih kavimlere karşı topraklarını savunmada cesur ve uyuşuk Hind yerlilerine pek benzemeyip Türklerin asker millet olma özelliğine sahip savaşçı olmalarıyla temayüz eden Racputlar, Hindistan fetihlerinde Gûrluları zor durumda bırakmış hatta çoğu zaman mağlup etmişlerdir. Ne var ki Racput devletlerinin kendi aralarındaki bitmek tükenmek bilmeyen çekişmeler ve mevcut feodal bölünmüşlük Gûrlular karşısında başarısız olmalarına sebep olmuştur. Racputların askeri özellikleri ile Gûrlu askeri unsurlarını mukayese eden bu çalışma, dönemin şartları düşünüldüğünde muazzam sayılabilecek büyüklükteki Racput ordularının kendilerinden çok daha az sayıdaki Gûrlu kuvvetleri karşısında yetersiz kalmalarının sebeplerini kaynaklar ışığında tespit etmeyi amaçlamaktadır.

Keywords

Gûrlular, Racput, Pencab, Nahravala, Tarain

References

  1. Ahmad, M. Aziz, Political History and Institutions of the Early Turkish Empire of Delhi (1206-1290 AD), Lahor 1949.
  2. Al Utbî, The Kitab-ı Yamini (Historical Memories of the Amir Sabaktagin and the Sultan Mahmud of Ghazna, Early
  3. Conqueror of Hindustan and Founders of the Ghaznavids Dynasty), (nşr. J. Reynolds), London 1958.
  4. Antonova, K., - Bongard-Levin, G., - Kotovsky, G., A History of India I, Moscow 1979.
  5. Barthold, V. V., Moğol İstilasına Kadar Türkistan, (nşr. H. D. Yıldız), İstanbul 2019.
  6. Bayur, Y. H., Hindistan Tarihi I: İlk Çağlardan Gurkanlı Devleti’nin Kuruluşuna Kadar (1526), Ankara 1987.
  7. Beveridge, H., A Comprehensive History of India I, London 1862.
  8. Bingley, A. H., Rajputs, Calcutta 1889.
  9. Bosworth, C. E., “The Early İslamic History of Gûr”, Central Asiatic Journal, Vol. 6, No. 2, (June 1961), s. 116-133.
  10. Bosworth, C. E., The Ghaznavids Their Empire in Afghanistan and Eastern Iran (994-1040), Edinburg 1963.
APA
Eryılmaz, İ. (2025). Gûrlu ve Racput Askeri Sistemlerinin Mukayesesine Dair Bir Değerlendirme. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 20(2), 542-565. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1750448
AMA
1.Eryılmaz İ. Gûrlu ve Racput Askeri Sistemlerinin Mukayesesine Dair Bir Değerlendirme. JSSR. 2025;20(2):542-565. doi:10.48145/gopsbad.1750448
Chicago
Eryılmaz, İsa. 2025. “Gûrlu Ve Racput Askeri Sistemlerinin Mukayesesine Dair Bir Değerlendirme”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 20 (2): 542-65. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1750448.
EndNote
Eryılmaz İ (December 1, 2025) Gûrlu ve Racput Askeri Sistemlerinin Mukayesesine Dair Bir Değerlendirme. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 20 2 542–565.
IEEE
[1]İ. Eryılmaz, “Gûrlu ve Racput Askeri Sistemlerinin Mukayesesine Dair Bir Değerlendirme”, JSSR, vol. 20, no. 2, pp. 542–565, Dec. 2025, doi: 10.48145/gopsbad.1750448.
ISNAD
Eryılmaz, İsa. “Gûrlu Ve Racput Askeri Sistemlerinin Mukayesesine Dair Bir Değerlendirme”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 20/2 (December 1, 2025): 542-565. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1750448.
JAMA
1.Eryılmaz İ. Gûrlu ve Racput Askeri Sistemlerinin Mukayesesine Dair Bir Değerlendirme. JSSR. 2025;20:542–565.
MLA
Eryılmaz, İsa. “Gûrlu Ve Racput Askeri Sistemlerinin Mukayesesine Dair Bir Değerlendirme”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, vol. 20, no. 2, Dec. 2025, pp. 542-65, doi:10.48145/gopsbad.1750448.
Vancouver
1.İsa Eryılmaz. Gûrlu ve Racput Askeri Sistemlerinin Mukayesesine Dair Bir Değerlendirme. JSSR. 2025 Dec. 1;20(2):542-65. doi:10.48145/gopsbad.1750448