EN
TR
Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi
Abstract
Sürdürülebilir tedarikçi seçimi süreçlerinde, döngüsel ekonomi ilkelerinin sistematik biçimde entegre edilmediği ve bütünleşik yöntemsel modellere sınırlı düzeyde yer verildiği gözlemlenmektedir. Bu çalışma, bu boşluğu gidermeyi hedefleyerek tekstil endüstrisinde sürdürülebilir tedarikçi seçimini döngüsel ekonomi perspektifiyle ele almakta ve karar destek sürecine alternatifler sunmaktadır. Bu amaçla, En İyi-En Kötü Yöntem (BWM) ve MARCOS yöntemini birleştiren hibrit birçok kriterli karar verme (ÇKKV) modeli geliştirilmiştir. Model, Türkiye’de faaliyet gösteren orta ölçekli bir tekstil firmasında uygulanmış, maliyet odaklı, dengeli ve döngüsel ekonomi odaklı olmak üzere üç senaryo çerçevesinde analiz gerçekleştirilmiştir. Matematiksel programlama uygulaması sayesinde operasyonel sınırlamalar dikkate alınarak gerçekçi ve uygulanabilir kararlar elde edilmiştir. Bulgular, döngüsel ekonomi kriter ağırlığının %4,5’ten %39,7’ye çıkarılmasının toplam maliyette yalnızca %7,77’lik bir artışa yol açtığını, ancak %12,2 kapasite kullanım iyileştirmesi ve %25 tedarikçi sayısı optimizasyonu sağladığını göstermektedir. Çalışmada uygulanan sistematik senaryo farklılaştırması, işletmelerin sürdürülebilirlik geçişinde izleyebileceği pratik bir yol haritası sunmaktadır. İlk aşamada dengeli bir yaklaşım benimsemek, orta vadede kısıtlamaları artırmak ve uzun vadede tam döngüsel yapıya geçmek, stratejik geçiş için önerilmektedir. Geliştirilen esnek ve ölçeklenebilir hibrit model, benzer tedarik yapısına ve malzeme akışına sahip imalat sektörlerine de uyarlanabilecek bir çerçeve sunmaktadır, ancak modelin sektörler arası geçerliliği, çok firmalı ve karşılaştırmalı uygulamalarla doğrulanmayı gerektirmektedir.
Keywords
- Sürdürülebilir tedarikçi seçimi
- En İyi En Kötü Yöntem
- MARCOS
- Tekstil Tedarik Zinciri
- Senaryo Analizi
Supporting Institution
Destekleyen kurum bulunmamaktadır.
References
- Aissaoui, N., Haouari, M., & Hassini, E. (2007). Supplier selection and order lot sizing modeling: A review. Computers & Operations Research, 34(12), 3516-3540.
- Alavi, B., Tavana, M., & Mina, H. (2021). A dynamic decision support system for sustainable supplier selection in circular economy. Sustainable Production and Consumption, 27, 905-920.
- Alves, G. A., Tavares, R., Amorim, P., & Camargo, V. C. B. (2025). A systematic review of mathematical programming models and solution approaches for the textile supply chain. Computers & Industrial Engineering, 110937.
- Avrupa Birliği. (2023). Regulation (EU) 2023/956 establishing a Carbon Border Adjustment Mechanism. Official Journal of the European Union. Erişim tarihi: 02 Mayıs 2025 https://www.ab.gov.tr/53747_en.html
- Avrupa Komisyonu. (2022). EU strategy for sustainable and circular textiles. European Commission, Environment. Erişim tarihi: 01 Haziran 2025, https://environment.ec.europa.eu/strategy/textiles-strategy_en
- Awasthi, A., Chauhan, S. S., & Goyal, S. K. (2010). A fuzzy multicriteria approach for evaluating environmental performance of suppliers. International Journal of Production Economics, 126(2), 370-378.
- Azadnia, A. H., Saman, M. Z. M., & Wong, K. Y. (2015). Sustainable supplier selection and order lot-sizing: An integrated multi-objective decision-making process. International Journal of Production Research, 53(2), 383-408.
- Beamon, B. M. (1998). Supply chain design and analysis: Models and methods. International Journal of Production Economics, 55(3), 281-294.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Sustainable Operation Management, Production and Operations Management
Journal Section
Research Article
Publication Date
June 29, 2026
Submission Date
July 25, 2025
Acceptance Date
June 10, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 21 Number: 1
APA
Özdamar, B., & Yildiz, Ç. (2026). Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 21(1), 324-361. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1750519
AMA
1.Özdamar B, Yildiz Ç. Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi. JSSR. 2026;21(1):324-361. doi:10.48145/gopsbad.1750519
Chicago
Özdamar, Burçin, and Çağdaş Yildiz. 2026. “Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı Ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 21 (1): 324-61. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1750519.
EndNote
Özdamar B, Yildiz Ç (June 1, 2026) Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 21 1 324–361.
IEEE
[1]B. Özdamar and Ç. Yildiz, “Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi”, JSSR, vol. 21, no. 1, pp. 324–361, June 2026, doi: 10.48145/gopsbad.1750519.
ISNAD
Özdamar, Burçin - Yildiz, Çağdaş. “Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı Ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 21/1 (June 1, 2026): 324-361. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1750519.
JAMA
1.Özdamar B, Yildiz Ç. Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi. JSSR. 2026;21:324–361.
MLA
Özdamar, Burçin, and Çağdaş Yildiz. “Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı Ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, vol. 21, no. 1, June 2026, pp. 324-61, doi:10.48145/gopsbad.1750519.
Vancouver
1.Burçin Özdamar, Çağdaş Yildiz. Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi. JSSR. 2026 Jun. 1;21(1):324-61. doi:10.48145/gopsbad.1750519