EN
TR
Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi
Öz
Sürdürülebilir tedarikçi seçimi süreçlerinde, döngüsel ekonomi ilkelerinin sistematik biçimde entegre edilmediği ve bütünleşik yöntemsel modellere sınırlı düzeyde yer verildiği gözlemlenmektedir. Bu çalışma, bu boşluğu gidermeyi hedefleyerek tekstil endüstrisinde sürdürülebilir tedarikçi seçimini döngüsel ekonomi perspektifiyle ele almakta ve karar destek sürecine alternatifler sunmaktadır. Bu amaçla, En İyi-En Kötü Yöntem (BWM) ve MARCOS yöntemini birleştiren hibrit birçok kriterli karar verme (ÇKKV) modeli geliştirilmiştir. Model, Türkiye’de faaliyet gösteren orta ölçekli bir tekstil firmasında uygulanmış, maliyet odaklı, dengeli ve döngüsel ekonomi odaklı olmak üzere üç senaryo çerçevesinde analiz gerçekleştirilmiştir. Matematiksel programlama uygulaması sayesinde operasyonel sınırlamalar dikkate alınarak gerçekçi ve uygulanabilir kararlar elde edilmiştir. Bulgular, döngüsel ekonomi kriter ağırlığının %4,5’ten %39,7’ye çıkarılmasının toplam maliyette yalnızca %7,77’lik bir artışa yol açtığını, ancak %12,2 kapasite kullanım iyileştirmesi ve %25 tedarikçi sayısı optimizasyonu sağladığını göstermektedir. Çalışmada uygulanan sistematik senaryo farklılaştırması, işletmelerin sürdürülebilirlik geçişinde izleyebileceği pratik bir yol haritası sunmaktadır. İlk aşamada dengeli bir yaklaşım benimsemek, orta vadede kısıtlamaları artırmak ve uzun vadede tam döngüsel yapıya geçmek, stratejik geçiş için önerilmektedir. Geliştirilen esnek ve ölçeklenebilir hibrit model, benzer tedarik yapısına ve malzeme akışına sahip imalat sektörlerine de uyarlanabilecek bir çerçeve sunmaktadır, ancak modelin sektörler arası geçerliliği, çok firmalı ve karşılaştırmalı uygulamalarla doğrulanmayı gerektirmektedir.
Anahtar Kelimeler
- Sürdürülebilir tedarikçi seçimi
- En İyi En Kötü Yöntem
- MARCOS
- Tekstil Tedarik Zinciri
- Senaryo Analizi
Destekleyen Kurum
Destekleyen kurum bulunmamaktadır.
Kaynakça
- Aissaoui, N., Haouari, M., & Hassini, E. (2007). Supplier selection and order lot sizing modeling: A review. Computers & Operations Research, 34(12), 3516-3540.
- Alavi, B., Tavana, M., & Mina, H. (2021). A dynamic decision support system for sustainable supplier selection in circular economy. Sustainable Production and Consumption, 27, 905-920.
- Alves, G. A., Tavares, R., Amorim, P., & Camargo, V. C. B. (2025). A systematic review of mathematical programming models and solution approaches for the textile supply chain. Computers & Industrial Engineering, 110937.
- Avrupa Birliği. (2023). Regulation (EU) 2023/956 establishing a Carbon Border Adjustment Mechanism. Official Journal of the European Union. Erişim tarihi: 02 Mayıs 2025 https://www.ab.gov.tr/53747_en.html
- Avrupa Komisyonu. (2022). EU strategy for sustainable and circular textiles. European Commission, Environment. Erişim tarihi: 01 Haziran 2025, https://environment.ec.europa.eu/strategy/textiles-strategy_en
- Awasthi, A., Chauhan, S. S., & Goyal, S. K. (2010). A fuzzy multicriteria approach for evaluating environmental performance of suppliers. International Journal of Production Economics, 126(2), 370-378.
- Azadnia, A. H., Saman, M. Z. M., & Wong, K. Y. (2015). Sustainable supplier selection and order lot-sizing: An integrated multi-objective decision-making process. International Journal of Production Research, 53(2), 383-408.
- Beamon, B. M. (1998). Supply chain design and analysis: Models and methods. International Journal of Production Economics, 55(3), 281-294.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sürdürülebilir Operasyon Yönetimi, Üretim ve Operasyon Yönetimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
29 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
25 Temmuz 2025
Kabul Tarihi
10 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 21 Sayı: 1
APA
Özdamar, B., & Yildiz, Ç. (2026). Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 21(1), 324-361. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1750519
AMA
1.Özdamar B, Yildiz Ç. Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi. SBAD. 2026;21(1):324-361. doi:10.48145/gopsbad.1750519
Chicago
Özdamar, Burçin, ve Çağdaş Yildiz. 2026. “Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 21 (1): 324-61. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1750519.
EndNote
Özdamar B, Yildiz Ç (01 Haziran 2026) Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 21 1 324–361.
IEEE
[1]B. Özdamar ve Ç. Yildiz, “Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi”, SBAD, c. 21, sy 1, ss. 324–361, Haz. 2026, doi: 10.48145/gopsbad.1750519.
ISNAD
Özdamar, Burçin - Yildiz, Çağdaş. “Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 21/1 (01 Haziran 2026): 324-361. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1750519.
JAMA
1.Özdamar B, Yildiz Ç. Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi. SBAD. 2026;21:324–361.
MLA
Özdamar, Burçin, ve Çağdaş Yildiz. “Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, c. 21, sy 1, Haziran 2026, ss. 324-61, doi:10.48145/gopsbad.1750519.
Vancouver
1.Burçin Özdamar, Çağdaş Yildiz. Hibrit BWM-MARCOS Yaklaşımı ile Döngüsel Ekonomi Odaklı Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi: Tekstil Endüstrisinde Çok Senaryolu Optimizasyon Analizi. SBAD. 01 Haziran 2026;21(1):324-61. doi:10.48145/gopsbad.1750519
