Research Article

Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi

Volume: 21 Number: 1 June 29, 2026
TR EN

Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi

Abstract

Bu çalışma, Singer-Prebisch teorisi çerçevesinde tarım ve sanayi ürünleri ticaretinin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini ampirik olarak analiz etmektedir. 2000–2022 dönemini kapsayan panel veri seti, gelişmiş ve gelişmekte olan toplam 16 ülkeyi içermektedir. Değişkenlerin durağanlık düzeyleri panel birim kök testleri ile belirlendikten sonra, veri yapısına uygun olarak Panel ARDL çerçevesinde Augmented Mean Group (AMG) yöntemi tercih edilmiştir. Analizler, dış ticaretin etkilerini daha net gözlemleyebilmek amacıyla ülke gruplarına göre ayrı ayrı gerçekleştirilmiştir. Bulgular, gelişmiş ülkelerde sanayi ürünleri ithalatının ekonomik büyümeyi pozitif etkilediğini, tarım ürünleri ticaretinin ise sınırlı bir rol oynadığını göstermektedir. Ayrıca, Brent petrol fiyatlarının büyümeyi artırıcı, buğday fiyatlarının ise olumsuz etkisi olduğu tespit edilmiştir. Gelişmekte olan ülkelerde ise emtia fiyatlarının büyüme üzerinde daha belirleyici olduğu; özellikle bakır fiyatlarının pozitif, alüminyum fiyatlarının ise negatif yönde anlamlı etkide bulunduğu ortaya konmuştur. Sonuçlar, Singer-Prebisch hipotezini büyük ölçüde desteklemekte olup, politika önerilerinin ülke ve sektör düzeyinde farklılaştırılması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Keywords

References

  1. Ağazade, S. (2020). İhracatın Çeşitlendirilmesi ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Geçiş Ekonomileri Üzerine Ampirik Bir Çalışma. Avrasya Etüdleri, 33-54.
  2. Aljarallah, R. A., & Angus, A. (2020). Dilemma of natural resource abundance: A case study of Kuwait. Sage Open, 10(1). https://doi.org/10.1177/2158244019899701
  3. Arezki, R., Hadri, K., Loungani, P., & Rao, Y. (2014). Testing the Prebisch–Singer hypothesis since 1650: Evidence from panel techniques that allow for multiple breaks. Journal of International Money and Finance, 42, 208-223. https://doi.org/10.1016/j.jimonfin.2013.08.012
  4. Bahmani-Oskooee, M., Chang, T., Elmi, Z., & Ranjbar, O. (2017). Re-testing Prebisch–Singer hypothesis: new evidence using Fourier quantile unit root test. Applied Economics, 50(4), 441-454. https://doi.org/10.1080/00036846.2017.1332751
  5. Bibi, S. (2024). Prebisch and the terms of trade. Resources Policy, 90, 104813. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2024.104813
  6. Bunzel, H., & Vogelsang, T. J. (2005). Powerful Trend Function Tests That Are Robust to Strong Serial Correlation, With an Application to the Prebisch–Singer Hypothesis. Journal of Business & Economic Statistics, 23(4), 381-394. https://doi.org/10.1198/073500104000000631
  7. Cambazoğlu, B., & Karaalp, H. S. (2012). Trends in Turkey's terms of trade from 1982 to 2011. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 58, 1228-1238.
  8. Chakraborty, S. (2012). Is Export Expansion of Manufactured Goods an Escape Route from Terms of Trade Deterioration of Developing Countries? Journal of South Asian Development, 7(2), 81-108. https://doi.org/10.1177/0973174112466361

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Regional Development and Globalisation in International Economics

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 29, 2026

Submission Date

July 26, 2025

Acceptance Date

June 10, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 21 Number: 1

APA
Sirel Öztürk, N. (2026). Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 21(1), 362-388. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1751817
AMA
1.Sirel Öztürk N. Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi. JSSR. 2026;21(1):362-388. doi:10.48145/gopsbad.1751817
Chicago
Sirel Öztürk, Nil. 2026. “Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım Ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş Ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 21 (1): 362-88. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1751817.
EndNote
Sirel Öztürk N (June 1, 2026) Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 21 1 362–388.
IEEE
[1]N. Sirel Öztürk, “Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi”, JSSR, vol. 21, no. 1, pp. 362–388, June 2026, doi: 10.48145/gopsbad.1751817.
ISNAD
Sirel Öztürk, Nil. “Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım Ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş Ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 21/1 (June 1, 2026): 362-388. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1751817.
JAMA
1.Sirel Öztürk N. Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi. JSSR. 2026;21:362–388.
MLA
Sirel Öztürk, Nil. “Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım Ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş Ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, vol. 21, no. 1, June 2026, pp. 362-88, doi:10.48145/gopsbad.1751817.
Vancouver
1.Nil Sirel Öztürk. Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi. JSSR. 2026 Jun. 1;21(1):362-88. doi:10.48145/gopsbad.1751817