Araştırma Makalesi

Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi

Cilt: 21 Sayı: 1 29 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi

Öz

Bu çalışma, Singer-Prebisch teorisi çerçevesinde tarım ve sanayi ürünleri ticaretinin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini ampirik olarak analiz etmektedir. 2000–2022 dönemini kapsayan panel veri seti, gelişmiş ve gelişmekte olan toplam 16 ülkeyi içermektedir. Değişkenlerin durağanlık düzeyleri panel birim kök testleri ile belirlendikten sonra, veri yapısına uygun olarak Panel ARDL çerçevesinde Augmented Mean Group (AMG) yöntemi tercih edilmiştir. Analizler, dış ticaretin etkilerini daha net gözlemleyebilmek amacıyla ülke gruplarına göre ayrı ayrı gerçekleştirilmiştir. Bulgular, gelişmiş ülkelerde sanayi ürünleri ithalatının ekonomik büyümeyi pozitif etkilediğini, tarım ürünleri ticaretinin ise sınırlı bir rol oynadığını göstermektedir. Ayrıca, Brent petrol fiyatlarının büyümeyi artırıcı, buğday fiyatlarının ise olumsuz etkisi olduğu tespit edilmiştir. Gelişmekte olan ülkelerde ise emtia fiyatlarının büyüme üzerinde daha belirleyici olduğu; özellikle bakır fiyatlarının pozitif, alüminyum fiyatlarının ise negatif yönde anlamlı etkide bulunduğu ortaya konmuştur. Sonuçlar, Singer-Prebisch hipotezini büyük ölçüde desteklemekte olup, politika önerilerinin ülke ve sektör düzeyinde farklılaştırılması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ağazade, S. (2020). İhracatın Çeşitlendirilmesi ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Geçiş Ekonomileri Üzerine Ampirik Bir Çalışma. Avrasya Etüdleri, 33-54.
  2. Aljarallah, R. A., & Angus, A. (2020). Dilemma of natural resource abundance: A case study of Kuwait. Sage Open, 10(1). https://doi.org/10.1177/2158244019899701
  3. Arezki, R., Hadri, K., Loungani, P., & Rao, Y. (2014). Testing the Prebisch–Singer hypothesis since 1650: Evidence from panel techniques that allow for multiple breaks. Journal of International Money and Finance, 42, 208-223. https://doi.org/10.1016/j.jimonfin.2013.08.012
  4. Bahmani-Oskooee, M., Chang, T., Elmi, Z., & Ranjbar, O. (2017). Re-testing Prebisch–Singer hypothesis: new evidence using Fourier quantile unit root test. Applied Economics, 50(4), 441-454. https://doi.org/10.1080/00036846.2017.1332751
  5. Bibi, S. (2024). Prebisch and the terms of trade. Resources Policy, 90, 104813. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2024.104813
  6. Bunzel, H., & Vogelsang, T. J. (2005). Powerful Trend Function Tests That Are Robust to Strong Serial Correlation, With an Application to the Prebisch–Singer Hypothesis. Journal of Business & Economic Statistics, 23(4), 381-394. https://doi.org/10.1198/073500104000000631
  7. Cambazoğlu, B., & Karaalp, H. S. (2012). Trends in Turkey's terms of trade from 1982 to 2011. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 58, 1228-1238.
  8. Chakraborty, S. (2012). Is Export Expansion of Manufactured Goods an Escape Route from Terms of Trade Deterioration of Developing Countries? Journal of South Asian Development, 7(2), 81-108. https://doi.org/10.1177/0973174112466361

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası İktisatta Bölgesel Gelişme ve Küreselleşme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

26 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

10 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 21 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Sirel Öztürk, N. (2026). Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 21(1), 362-388. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1751817
AMA
1.Sirel Öztürk N. Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi. SBAD. 2026;21(1):362-388. doi:10.48145/gopsbad.1751817
Chicago
Sirel Öztürk, Nil. 2026. “Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 21 (1): 362-88. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1751817.
EndNote
Sirel Öztürk N (01 Haziran 2026) Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 21 1 362–388.
IEEE
[1]N. Sirel Öztürk, “Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi”, SBAD, c. 21, sy 1, ss. 362–388, Haz. 2026, doi: 10.48145/gopsbad.1751817.
ISNAD
Sirel Öztürk, Nil. “Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 21/1 (01 Haziran 2026): 362-388. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1751817.
JAMA
1.Sirel Öztürk N. Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi. SBAD. 2026;21:362–388.
MLA
Sirel Öztürk, Nil. “Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, c. 21, sy 1, Haziran 2026, ss. 362-88, doi:10.48145/gopsbad.1751817.
Vancouver
1.Nil Sirel Öztürk. Singer-Prebisch Teorisi Bağlamında Tarım ve Sanayi Ürünleri Ticaretinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Panel Veri Analizi. SBAD. 01 Haziran 2026;21(1):362-88. doi:10.48145/gopsbad.1751817


Creative Commons Lisansı
Bu eser Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.