Research Article

Uzay Ekonomisinin Belirleyicileri: Kanada Üzerine Ampirik Uygulama

Volume: 20 Number: 2 December 27, 2025
TR EN

Uzay Ekonomisinin Belirleyicileri: Kanada Üzerine Ampirik Uygulama

Abstract

Kanada, 1962 yılında fırlatılan Alouette-I uydusuyla uzay çağına giriş yapmıştır. Yarım asrı aşkın bir süredir uzayda var olan Kanada, uzay endüstrisini robotik, uydu iletişimi, uydu radar görüntüleri gibi çeşitli niş alanlarda konumlandırmıştır. Bu çalışmanın amacı Kanada uzay ekonomisini incelemektir. Bu kapsamda uzay endüstrisinin belirleyicileri dikkate alınarak uzay ekonomisi üzerindeki etkileri ampirik olarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Uzay bütçesi, uzay istihdamı ve uzay ihracatı uzay ekonomisinin belirleyicileri olarak modele dahil edilmiştir. 1996-2022 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak ampirik uygulama gerçekleştirilmiştir. Model tahmininde Autoregressive Distributed Lag (ARDL) yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar uzay bütçesi, uzay ihracatı ve uzay istihdamının uzay ekonomisi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir etkisinin olduğunu göstermektedir. İhracat odaklı uzay teknolojilerinin üretilmesi uzay endüstrisinden elde edilecek gelirlerin artmasını sağlayabilir. ESA, NASA gibi önemli uzay ajansları ile iş birlikleri Kanada özel sektör firmalarının yeni teknolojilerde öncü olmasına, inovasyonun güçlenmesine ve iş birliklerinin genişletilmesine olanak sağlayabilir. Ayrıca bu tür iş birliklerinin devam etmesi sektörün sürdürülebilirliği için oldukça önemlidir.

Keywords

Uzay ekonomisi, Kanada uzay endüstrisi, uzay ihracatı, uzay istihdamı, Autoregressive Distributed Lag (ARDL)

References

  1. Abbasi, V., Thorsteinson, S., Balam, D., Rowe, J., Laurin, D., Scott, L., & Doyon, M. (2019). The NEOSSat experience: 5 years in the life of Canada’s space surveillance telescope. http://neo-sst-conference.sdo.esoc.esa.int (Erişim tarihi: 10.03.2025).
  2. Aerospace Industries Association of Canada (AIAC) (2016). The Future of Canada’s Space Sector: An Engine of Innovation For Over Fifty Years. https://s3.amazonaws.com/images.spaceref.com/docs/2017/AIAC_Innovation_White_Paper_on_Space_FINAL.pdf (Erişim tarihi: 20.04.2025).
  3. Amesse, F., Cohendet, P., Poirier, A., & Chouinard, J. M. (2002). Economic effects and spin-offs in a small space economy: The case of Canada. The Journal of Technology Transfer, 27(4), 339-348.
  4. Anema, A., Preston, N. D., Platz, M., & Unnithan, C. (2020). Shaping the future of global health: A review of canadian space technology applications in healthcare. Space Capacity Building in the XXI Century, Ferretti, Stefano (ed.) 193-205, Switzerland: Springer Nature.
  5. Bartóki-Gönczy, B., & Boldizsár N. (2023). Introductory Note to The Artemis Accords. International Legal Materials, 62, 888-898. ttps://doi.org/10.1017/ilm.2023.17.
  6. Braithwaite, Tim. (2021). Canadarm2-20 years of Canadian space robotics on the ISS. https://room.eu.com/article/canadarm2-20-years-of-canadian-space-robotics-on-the-iss, (Erişim tarihi: 5.01.2024).
  7. Bryce (2025). 2024 Global Satellite Industry Revenues. https://brycetech.com/reports, (Erişim tarihi: 16.09.2025).
  8. Bush, P. (2021). Historical Development: Anik C through F Systems (and Nimiq). Online Journal of Space Communication, 2(4), 9.
  9. CBC. 13 Ağustos 2003. Canadian satellite heads into space. https://www.cbc.ca/news/science/canadian-satellite-heads-into-space-1.361771, (Erişim tarihi: 4.01.2024).
  10. Clark, S. (2019). Three Canadian radar satellites ready for launch from California. https://spaceflightnow.com/2019/06/11/three-canadian-radar-satellites-ready-for-launch-from-california/, (7.01.2024).
APA
Olgun, M. F., & Bayraktar, Y. (2025). Uzay Ekonomisinin Belirleyicileri: Kanada Üzerine Ampirik Uygulama. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 20(2), 638-664. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1766502
AMA
1.Olgun MF, Bayraktar Y. Uzay Ekonomisinin Belirleyicileri: Kanada Üzerine Ampirik Uygulama. JSSR. 2025;20(2):638-664. doi:10.48145/gopsbad.1766502
Chicago
Olgun, Mehmet Fırat, and Yüksel Bayraktar. 2025. “Uzay Ekonomisinin Belirleyicileri: Kanada Üzerine Ampirik Uygulama”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 20 (2): 638-64. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1766502.
EndNote
Olgun MF, Bayraktar Y (December 1, 2025) Uzay Ekonomisinin Belirleyicileri: Kanada Üzerine Ampirik Uygulama. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 20 2 638–664.
IEEE
[1]M. F. Olgun and Y. Bayraktar, “Uzay Ekonomisinin Belirleyicileri: Kanada Üzerine Ampirik Uygulama”, JSSR, vol. 20, no. 2, pp. 638–664, Dec. 2025, doi: 10.48145/gopsbad.1766502.
ISNAD
Olgun, Mehmet Fırat - Bayraktar, Yüksel. “Uzay Ekonomisinin Belirleyicileri: Kanada Üzerine Ampirik Uygulama”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 20/2 (December 1, 2025): 638-664. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1766502.
JAMA
1.Olgun MF, Bayraktar Y. Uzay Ekonomisinin Belirleyicileri: Kanada Üzerine Ampirik Uygulama. JSSR. 2025;20:638–664.
MLA
Olgun, Mehmet Fırat, and Yüksel Bayraktar. “Uzay Ekonomisinin Belirleyicileri: Kanada Üzerine Ampirik Uygulama”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, vol. 20, no. 2, Dec. 2025, pp. 638-64, doi:10.48145/gopsbad.1766502.
Vancouver
1.Mehmet Fırat Olgun, Yüksel Bayraktar. Uzay Ekonomisinin Belirleyicileri: Kanada Üzerine Ampirik Uygulama. JSSR. 2025 Dec. 1;20(2):638-64. doi:10.48145/gopsbad.1766502