Research Article

CÂMİʻU’T-TEVÂRÎH’TE SELÇUKLU DEVLET ADAMLARI HAKKINDAKİ ŞİİRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Volume: 15 Number: 1 June 24, 2020
EN TR

CÂMİʻU’T-TEVÂRÎH’TE SELÇUKLU DEVLET ADAMLARI HAKKINDAKİ ŞİİRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Gerek siyasî gerekse sosyal ve toplumsal alanlarda Ortaçağ tarihi ile ilgili araştırma yapmak isteyenler farklı türlerdeki pek çok kaynağa müracaat etmek durumundadır. Şairlerin biyografilerini ve şiirlerinden örnekleri ihtiva eden tezkireler, şiir dîvânları ve umumî ya da hususî tarihlerde yer alan kasîdeler, hicivler Ortaçağ tarihi araştırmaları açısından vazgeçilmez kaynaklar arasında yer almaktadır. Bilhassa edebî kaynaklarda, devlet adamları ve kumandanların tarihte üstlendikleri rolün dışında özel hayatlarına da yer verilmekte ve bu sayede başka hiçbir kaynaktan elde edilemeyecek zenginlikteki bilgiler gün ışığına çıkmaktadır. Ortaçağ Türk tarihi çalışmaları açısından vazgeçilmez kaynaklar arasında yer alan Reşîdüddin Fazlullāh-ı Hemedânî’nin (ö. 718/1318) Câmiʻu’t-tevârîh adlı eserinin Selçuklular tarihini ihtiva eden cildinde bu bağlamda hem Selçuklu Sultanlarının faaliyetleri tarihî kronolojiye uygun olarak aktarılmakta hem de yer yer beyitlere, şiirlere yer verilerek anlatım zenginliği sağlanmaktadır. Bu eserde yer alan şiirlerde şüphesiz siyasî tarihin yanı sıra diğer kaynaklarda çokça bahsedilmeyen dönemin sosyal, iktisadî, kültürel ve edebî hayatı hakkında da ipuçları bulunmaktadır. Bu çalışmada öncelikle Reşîdüddin’in eserinde Selçuklu sultanları haricinde dönemin siyasî hayatına tesir etmiş olan başta vezîrler olmak üzere çeşitli dîvân görevlilerinin, emîrlerin hayatları ve faaliyetleriyle ilgili bilgiler barındıran ya da bizzat bu devlet görevlileri tarafından yazılmış olan şiirlerin Farsçadan dilimize tercüme edilmesi ve tarihî açıdan değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.

Keywords

Reşîdüddin Fazlullāh,Câmiʻu’t-tevârîh,Selçuklular

References

  1. Akbaş, Gamze, Reşîdüddîn Fazlullah-ı Hemedânî’nin Câmiʻu’t-Tevârîh Adlı Eserinin Selçuklu Tarihi Açısından Değerlendirilmesi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2017.
  2. Bündârî, Zübdetü’n-Nusra ve nuhbetü’l-ʿusra, Türkçe trc. Kıvameddin Burslan, Irak ve Horasan Selçukluları Tarihi, İstanbul 1943. Derman, M. Uğur, “Tuğra”, DİA, XL, 336-339.
  3. Günaltay, M. Şemseddin, İslâm Tarihinin Kaynakları Tarih ve Müverrihler, İstanbul 1991.
  4. Hamdullah el-Müstevfî, Târîh-i Güzîde, nşr. Abdülhüseyin Nevâî, Tahran 1387.
  5. Hândmîr, Düstûrü’l-vüzerâ’, nşr. Saîd-i Nefîsî, Tahran 1317.
  6. ____________________, Habîbü’s-siyer fî ahbâri efrâdi’l-beşer, nşr. Muhammed Debîr-i Siyâkî, Tahran 1353 hş., II.
  7. Hillenbrand, C., “1092: A Murderous Year”, Budapest Studies in Arabic, sayı. 15-16, s. 281-296.
  8. Hüseynî, Sadreddîn Ali b. Nâsır, Ahbârü’d-Devleti’s-Selçukıyye, Türkçe trc. Necati Lugal, Ankara 1999. İbnü’l-Esîr, el-Kâmil fi’t-târih, Türkçe trc. Abdülkerim Özaydın, İstanbul 1987, X.
  9. İkbâl, Abbas, Vezâret der ʻAhd-i Selâtîn-i Büzürg-i Selcûkī, nşr. M. Takī Dânişpejûh, Tahran 1338 hş.
  10. Kafesoğlu, İbrahim, Büyük Selçuklu İmparatoru Melikşah, İstanbul 1973. ____________________, “Mecd-ül-Mülk”, İA, VII, 432-433.
APA
Kaya Tan, P. (2020). CÂMİʻU’T-TEVÂRÎH’TE SELÇUKLU DEVLET ADAMLARI HAKKINDAKİ ŞİİRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 15(1), 49-57. https://izlik.org/JA77WA85JE
AMA
1.Kaya Tan P. CÂMİʻU’T-TEVÂRÎH’TE SELÇUKLU DEVLET ADAMLARI HAKKINDAKİ ŞİİRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ. JSSR. 2020;15(1):49-57. https://izlik.org/JA77WA85JE
Chicago
Kaya Tan, Pınar. 2020. “CÂMİʻU’T-TEVÂRÎH’TE SELÇUKLU DEVLET ADAMLARI HAKKINDAKİ ŞİİRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 15 (1): 49-57. https://izlik.org/JA77WA85JE.
EndNote
Kaya Tan P (June 1, 2020) CÂMİʻU’T-TEVÂRÎH’TE SELÇUKLU DEVLET ADAMLARI HAKKINDAKİ ŞİİRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 15 1 49–57.
IEEE
[1]P. Kaya Tan, “CÂMİʻU’T-TEVÂRÎH’TE SELÇUKLU DEVLET ADAMLARI HAKKINDAKİ ŞİİRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ”, JSSR, vol. 15, no. 1, pp. 49–57, June 2020, [Online]. Available: https://izlik.org/JA77WA85JE
ISNAD
Kaya Tan, Pınar. “CÂMİʻU’T-TEVÂRÎH’TE SELÇUKLU DEVLET ADAMLARI HAKKINDAKİ ŞİİRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 15/1 (June 1, 2020): 49-57. https://izlik.org/JA77WA85JE.
JAMA
1.Kaya Tan P. CÂMİʻU’T-TEVÂRÎH’TE SELÇUKLU DEVLET ADAMLARI HAKKINDAKİ ŞİİRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ. JSSR. 2020;15:49–57.
MLA
Kaya Tan, Pınar. “CÂMİʻU’T-TEVÂRÎH’TE SELÇUKLU DEVLET ADAMLARI HAKKINDAKİ ŞİİRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, vol. 15, no. 1, June 2020, pp. 49-57, https://izlik.org/JA77WA85JE.
Vancouver
1.Pınar Kaya Tan. CÂMİʻU’T-TEVÂRÎH’TE SELÇUKLU DEVLET ADAMLARI HAKKINDAKİ ŞİİRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ. JSSR [Internet]. 2020 Jun. 1;15(1):49-57. Available from: https://izlik.org/JA77WA85JE