Ortaokul Türkçe Ders Kitaplarında Karikatür Okuryazarlığının Değerlendirilmesi
Abstract
Bu çalışmada ortaokul Türkçe ders kitaplarında (5.-8. sınıflar) kullanılan karikatür
oranlarının ve türlerinin saptanması, karikatürlerin hangi becerileri geliştirmeye
yönelik olduğunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma olarak desenlenmiş
olan bu çalışmada verilarin çözümlenmesi için doküman incelemesi yöntemi
kullanılmıştır. İnceleme kapsamına Talim Terbiye Kurulunca belirlenen ve MEB
tarafından yayımlanmış Türkiye’deki ortaokullarda okutulan 4 Türkçe ders kitabı
alınmıştır. Çalışmada ilk olarak ders kitaplarının önemine değinilmiş ardından
okuryazarlık türlerine, görsel okuryazarlığa, karikatürün Türkçe eğitimdeki yerine ve
karikatür türlerine yer verilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde ortaokul Türkçe ders
kitapları (5.-8. sınıflar) temalar altında incelenmiş, kitaplardaki karikatür kullanım
oranına bakılmış, kullanılan karikatürün türü ve karikatürün kullanım amacı
belirlenmiştir. Araştırma sonucunda karikatür kullanımının en çok 5. sınıf ders
kitabında olduğu görülmüştür. Araştırmada ortaya konulan bulgular ışığında
kitaplarda kullanılan karikatür türlerinin artırılması ve öğrencilerin karikatür
okuryazarlığı süreçlerini içselleştirmeleri önerilmiştir.
Keywords
References
- Ada, S. (2020). 4. sınıf sosyal bilgiler dersi üretim, dağıtım ve tüketim öğrenme alanında kavram karikatürü kullanımının ders başarısına etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Düzce Üniversitesi.
- Akbaba, B. (2012). Sosyal Bilgiler Öğretiminde Görsel Materyallerin Kullanımı. M. Safran (Ed.), Sosyal bilgiler öğretimi içinde (ss. 284-319). Pegem Yayıncılık.
- Akkaya, A. (2011). Karikatürlerle dilbilgisi öğretimi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Selçuk Üniversitesi.
- Akyol, H. (2008). Yeni programa Uygun Türkçe öğretim yöntemleri. Kök Yayıncılık.
- Baş, T. ve Akturan, U. (2008). Nitel araştırma yöntemleri Nvio 7.0 ile nitel veri analizi. (1. Basım ). Seçkin.
- Bayülgen, N. (2011). Yazı çalışmalarında karikatür, motivasyon ve yaratıcılık. Araştırma Temelli Etkinlik Dergisi (ATED), 1(1), 39-55.
- Büyüköztürk, Ş., Çakmak, K. E., Akgün, E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. (18. Basım). Pegem.
- Çetinkaya, G. (2017). Okuryazarlık gelişimi kuramları. Ülper, H. (Ed.), Okumaya genel bir bakış içinde (ss. 97-122). Pegem Akademi.
- Efe, H. (2005). Karikatür ve eğitim. Etki Yayıncılık.
- Erim, H. B. (2019). 6.sınıf din kültürü ve ahlak bilgisi dersinde İslam'ın sakınılmasını istediği bazı davranışlar ünitesinin öğretiminde kavram karikatürü destekli probleme dayalı öğrenme yönteminin etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.