Özetleme Stratejilerinin Kullanımı ile Özetleme Özyeterlik Algısı Arasındaki İlişki: Ortaokul Öğrencileri Üzerine Bir İnceleme

Merve Al; Gökhan Çetinkaya

TR EN

Özetleme Stratejilerinin Kullanımı ile Özetleme Özyeterlik Algısı Arasındaki İlişki: Ortaokul Öğrencileri Üzerine Bir İnceleme

Abstract

Araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin özetleme özyeterlik algıları ile özetleme stratejilerini kullanma sıklıkları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışmada ilişkisel tarama modelinden yararlanılmıştır. Çalışma toplam 300 ortaokul öğrencisi ile yürütülmüştür. Veriler “Özetleme Özyeterlik Algısı Ölçeği” ve “Özetleme Stratejileri Sormacası” ile toplanmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre öğrencilerin kaynak metni okuma anlama, taslak özet oluşturma ve taslak özet metni gözden geçirme ve düzeltme stratejilerini kullanma durumları “yüksek” düzeydedir. Sınıf düzeyinin okuma anlama stratejilerini kullanma sıklığı üzerinde orta düzeyde etkili olduğu görülmüştür. Öğrencilerin okuma anlama strateji puanları arasında beşinci sınıftaki öğrencilerden yana anlamlı fark bulunmuştur. Katılımcıların, özetleme amaçlı okuma, özet yazma ve özetleme özyeterlik düzeylerinin yüksek olduğu saptanmıştır. Çalışmada sınıf düzeyinin özetleme özyeterlikleri üzerinde düşük düzeyde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak, öğrencilerin özyeterlik algısı ile özetleme stratejilerini kullanma sıklıkları arasında yüksek düzeyde, poizitf yönde ve anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır.

Keywords

özetleme stratejileri, özyeterlik, özetleme amaçlı okuma

Ethical Statement

Bu araştırma, Pamukkale Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’nun 24.07.2023 tarih ve 14 nolu toplantısında alınan 2 nolu karar ve 68282350/14 sayılı izin oluru ile yürütülmüştür.

References

Altun, H., & Çetinkaya, G. (2023). L1 and L2 summarizing strategies used by EFL learners. Journal of Language Education and Research, 9(1), 189-202. https://doi.org/10.31464/jlere.1262566
Anderson, N. J. (2003). Metacognitive reading strategies increase L2 performance. The Language Teacher, 27, 20-22.
Anderson, V., & Hidi, S. (1989). Teaching student to summarize. Educational Leadership, 46(4), 26-28.
Atmaca, Ç., Çetinkaya, G., & Polat, B. (2024). Pre-service Turkish and English teachers’ achievement levels, perceptions of self-efficacy and attitudes in relation to summarizing skills. Bartın University Journal of Faculty of Education, 13(1), 162-180. https://doi.org/10.14686/buefad.1267032
Bahçıvan, H. K., & Çetinkaya, G. (2021). Ortaokul öğrencilerinin özetleme başarıları ile özetlemeye yönelik tutumları ve özyeterlik algıları arasındaki ilişki. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 137-162. http://doi.org/10.33400/kuje.907447.
Bandura, A. (1993). Perceived self-efficacy in cognitive development and functioning. Educational Psychologist, 28(2), 117-148. https://doi.org/10.1207/s15326985ep2802_3
Bandura, A. (1995). Exercise of personal and collective efficacy in changing societies. In: A. Bandura, (Ed.), Self-efficacy in changing societies (pp. 1-45). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511527692
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman & Company.
Brown, A. L., & Day, J. D. (1983). Macrorules for summarizing texts: The development of expertise. Journal of verbal learning and verbal behavior, 22(1), 1-14. https://doi.org/10.1016/S0022-5371(83)80002-4
Çelik, Ö., & Doğan, Y. (2024). Öz düzenlemeli strateji gelişimi öğretim modelinin Türkçe öğretmeni adaylarının hikâye edici metinleri özetleme becerilerine etkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 12(1), 184-210. https://doi.org/10.16916/aded.1373869

Çetinkaya, G., & Dikici, A. (2023). Özetleme özyeterlik algısı ölçeğinin geliştirilmesi. Diyalektolog-Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 32, 13-33. http://dx.doi.org/10.29228/diyalektolog.68896
Çetinkaya, G. & Polat Demir, B. (2017). Özetlemeye yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi: güvenirlik ve geçerlik., H. Ülper (Ed.). 9. uluslararası Türkçenin eğitim-öğretimi kurultayı bildirileri (ss. 207-208). Pegem Akademi.
Çetinkaya, G., Şentürk, R., & Dikici, A. (2020). Özetleme stratejilerinin kullanımı ile özetleme başarımı arasındaki. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 6(2), 583-600. https://doi.org/10.31464/jlere.763574
Dilidüzgün, Ş. (2013). Ortaokul Türkçe derslerinde oku(ma)dan özet yaz(ma)ya. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 46(2), 47-68. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000001294
Eroğlu, E. (2023). Özetleme stratejileri öğretiminin ortaokul öğrencilerinin öyküleyici metinleri özetleme becerilerini geliştirmeye ve özetleme stratejilerini kullanmalarına etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bartın Üniversitesi.
Eyüp, B., Stebler, M. Z., & Uzuner, Yurt, S. (2012). Türkçe öğretmeni adaylarının özetleme stratejilerini kullanmadaki eğilimleri. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 1(1), 22-30.
George, D., & Mallery, P. (2016). IBM SPSS statistics 23 step by step: A simple guide and reference (14th ed.). Routledge.
Gustanti, Y. & Ayu, M. (2021). The correlation between cognitive reading strategies and students’ English proficiency test. Journal of English Language Teaching and Learning, 2(2), 95-100. https://doi.org/10.33365/jeltl.v2i2.1452
Hamzadayı, E. & Demir, B. (2022). Ortaokul öğrencilerinin özetleme özyeterliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Filoloji Bengü, 2(1), 25-39. https://doi.org/10.29228/filolojibengu.13
Karadağ, Ö. (2019). Türkçe ders kitaplarında yer alan özetleme etkinlikleri üzerine bir değerlendirme. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 7(2), 469-485. https://doi.org/10.16916/aded.449294
Kaya, K. & Kurudayıoğlu, M. (2021). Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarının özetleme öğretimi açısından incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(2), 1143-1159. https://doi.org/10.37217/tebd.996050.
Kırmızı Susar, F., & Akkaya, N. (2011). İlköğretimde özetleme stratejilerinin kullanımına ilişkin nitel bir araştırma. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41, 267-277.
Kintsch, W., & van Dijk, T. A. (1978). Toward a model of text comprehension and production. Psychological Rewiew, 85(5), 363-394. https://doi.org/10.1037/0033-295X.85.5.363
Kintsch, W., & van Dijk, T. A. (1983). Strategies of discourse comprehension. Academic Press.
Kudret Bahap, Z., & Baydık, B. (2016). Başarılı ve başarısız dördüncü sınıf okuyucularının okuduğunu anlama ve özetleme becerileri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 17(3), 317-346. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.268558
Linnenbrink, E. A., & Pintrich, P. R. (2003). The role of self-efficacy beliefs in student engagement and learning in the classroom. Reading & Writing Quarterly: Overcoming Learning Difficulties, 19(2), 119-137. https://doi.org/10.1080/10573560308223
Mills, N., Pajares, F., & Herron, C. (2006). A reevaluation of the role of anxiety: Self‐efficacy, anxiety and their relation to reading and listening proficiency. Foreign Language Annals, 39(2), 276‐295. https://doi.org/10.1111/j.1944-9720.2006.tb02266.x
Mizumoto, A. (2012). Exploring the effects of self-efficacy on vocabulary learning strategies. Studies in Self-Access Learning Journal, 3(4), 423-437. https://doi.org/10.37237/030407
Muhid,A., Amalia, E. R., Hilaliyah, H., Budiana, N., & Wajdi, M. B. N. (2020). The effect of metacognitive strategies implementation on students’ reading comprehension achievement. International Journal of Instruction, 13(2), 847-862. https://doi.org/10.29333/iji.2020.13257a
Pajares, F., & Schunk, D. (2001). Self-beliefs and school success: Self-efficacy, self-concept, and school achievement. In R. J. Riding, & S. G. Rayner (Eds.), Self perception (pp. 239-265). Ablex Publishing.
Qanwal, S., & Karim, S. (2014). Identifying correlation between reading strategies instruction and L2 text comprehension. Journal of Language Teaching and Research, 5(5), 1019-1032. https://doi.org/10.4304/jltr.5.5.1019-1032
Rossiter, M. J. (2003). The effects of affective strategy training in the ESL classroom. Tesl-Ej, 7(2), 1-20. http://www.writing.berkely.edu//tesl-ej/ej26/az.html
Saito, A. (2020). Strategy use, self-efficacy beliefs, and self-regulatedness in adult foreign language learning. Australian Journal of Applied Linguistics, 3(2), 152-167. https://doi.org/10.29140/ajal.v3n2.282
Sardegna, V. G., Lee, J., & Kusey, C. (2018). Self‐efficacy, attitudes, and choice of strategies for English pronunciation learning. Language Learning, 68(1), 83-114. https://doi.org/10.1111/lang.12263
Shi, H. (2018). English language learners’ strategy use and self-efficacy beliefs in English language learning. Journal of International Students, 8(2), 724-741. https://doi.org/10.32674/jis.v8i2.101
Usher, L.E. & Pajares, F. (2008) Sources of self-efficacy in school: Critical review of the literature and future directions. Review of Educational Research, 78(4), 751-796. https://doi.org/10.3102/0034654308321456
Ülper, H. & Karagül, S. (2011). Özetleme becerisinin kazandırılmasına yönelik etkinlikler: Ders kitapları temelinde bir araştırma., V. D. Günay, Ö. Fidan, B. Çetin, ve F. Yıldız. (Eds.), Türkçe öğretimi üzerine çalışmalar (ss. 144-155). Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları.
Ülper, H. & Okuyan, F. (2010). Quality of written summary texts: an analysis in the context of gender and school variables. Procedia Social and Behavioral Sciences, 2, 1057-1063. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.03.149
Ülper, H., Yaylı, D., & Karakaya, İ. (2013). Okur özyeterlik ölçeğinin geliştirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 14 (1), 85-100.
Victori, M. (1999). An analysis of writing knowledge in EFL composing: A case study of two effective and two less effective writers. System, 27(4), 537-555. https://doi.org/10.1016/S0346-251X(99)00049-4
Vogely, M. (1995). Perceived strategy use during performance on three authentic listening comprehension tasks. Modern Language Journal, 79(1), 41-46. https://doi.org/10.1111/j.1540-4781.1995.tb05414.x
Zhang, L., & Seepho, S. (2013). Metacognitive strategy use and academic reading achievement: Insights from a Chinese context. Electronic Journal of Foreign Language Teaching, 10(1), 54-69.
Zimmerman, B. J. (2000). Self-efficacy: An essential motive to learn. Educational Psychology, 25, 82-91. https://doi.org/10.1006/ceps.1999.1016

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Specialist Studies in Education (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

Merve Al
0009-0005-0762-294X
Türkiye

Gökhan Çetinkaya ^*
0000-0001-7676-6852
Türkiye

Early Pub Date

December 28, 2024

Publication Date

December 28, 2024

Submission Date

October 1, 2024

Acceptance Date

November 5, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 8 Number: 2

IZ

https://izlik.org/JA94ZJ68RJ

APA

Al, M., & Çetinkaya, G. (2024). Özetleme Stratejilerinin Kullanımı ile Özetleme Özyeterlik Algısı Arasındaki İlişki: Ortaokul Öğrencileri Üzerine Bir İnceleme. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(2), 31-45. https://izlik.org/JA94ZJ68RJ

AMA

1.Al M, Çetinkaya G. Özetleme Stratejilerinin Kullanımı ile Özetleme Özyeterlik Algısı Arasındaki İlişki: Ortaokul Öğrencileri Üzerine Bir İnceleme. GAUN-JES. 2024;8(2):31-45. https://izlik.org/JA94ZJ68RJ

Chicago

Al, Merve, and Gökhan Çetinkaya. 2024. “Özetleme Stratejilerinin Kullanımı Ile Özetleme Özyeterlik Algısı Arasındaki İlişki: Ortaokul Öğrencileri Üzerine Bir İnceleme”. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi 8 (2): 31-45. https://izlik.org/JA94ZJ68RJ.

EndNote

Al M, Çetinkaya G (December 1, 2024) Özetleme Stratejilerinin Kullanımı ile Özetleme Özyeterlik Algısı Arasındaki İlişki: Ortaokul Öğrencileri Üzerine Bir İnceleme. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi 8 2 31–45.

IEEE

[1]M. Al and G. Çetinkaya, “Özetleme Stratejilerinin Kullanımı ile Özetleme Özyeterlik Algısı Arasındaki İlişki: Ortaokul Öğrencileri Üzerine Bir İnceleme”, GAUN-JES, vol. 8, no. 2, pp. 31–45, Dec. 2024, [Online]. Available: https://izlik.org/JA94ZJ68RJ

ISNAD

Al, Merve - Çetinkaya, Gökhan. “Özetleme Stratejilerinin Kullanımı Ile Özetleme Özyeterlik Algısı Arasındaki İlişki: Ortaokul Öğrencileri Üzerine Bir İnceleme”. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi 8/2 (December 1, 2024): 31-45. https://izlik.org/JA94ZJ68RJ.

JAMA

1.Al M, Çetinkaya G. Özetleme Stratejilerinin Kullanımı ile Özetleme Özyeterlik Algısı Arasındaki İlişki: Ortaokul Öğrencileri Üzerine Bir İnceleme. GAUN-JES. 2024;8:31–45.

MLA

Al, Merve, and Gökhan Çetinkaya. “Özetleme Stratejilerinin Kullanımı Ile Özetleme Özyeterlik Algısı Arasındaki İlişki: Ortaokul Öğrencileri Üzerine Bir İnceleme”. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, vol. 8, no. 2, Dec. 2024, pp. 31-45, https://izlik.org/JA94ZJ68RJ.

Vancouver

1.Merve Al, Gökhan Çetinkaya. Özetleme Stratejilerinin Kullanımı ile Özetleme Özyeterlik Algısı Arasındaki İlişki: Ortaokul Öğrencileri Üzerine Bir İnceleme. GAUN-JES [Internet]. 2024 Dec. 1;8(2):31-45. Available from: https://izlik.org/JA94ZJ68RJ

Özetleme Stratejilerinin Kullanımı ile Özetleme Özyeterlik Algısı Arasındaki İlişki: Ortaokul Öğrencileri Üzerine Bir İnceleme

Özetleme Stratejilerinin Kullanımı ile Özetleme Özyeterlik Algısı Arasındaki İlişki: Ortaokul Öğrencileri Üzerine Bir İnceleme

Abstract

Keywords

The Relationship Between the Use of Summarization Strategies and Summarization Self-Efficacy Perception: A Study on Secondary School Students

Abstract

Keywords

Ethical Statement

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Early Pub Date

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

IZ

Cite