Araştırma Makalesi

Su Tutma Modelinin Parametrelerinin Yapay Zeka Optimizasyon Algoritmaları ile Tahmin Edilmesi

Cilt: 6 Sayı: 1 29 Mayıs 2025
PDF İndir

Su Tutma Modelinin Parametrelerinin Yapay Zeka Optimizasyon Algoritmaları ile Tahmin Edilmesi

Öz

İnşa edilen mühendislik tasarımlarında su varlığının neden olabileceği olumsuz etkileri ortadan kaldırmak ya da minimum seviyeye indirebilmek amacıyla yapının konumlandığı zeminlerdeki su miktarının optimum seviyede olması gerekmektedir. Ancak bazı durumlarda su seviyesi optimum değerden daha yüksek olabilmekte ve deprem dalgalarının etkisiyle daha fazla artan boşluk suyu basıncı üst yapıda ciddi hasarlara yol açmaktadır. Bu yüzden zeminde yer alan su içeriğini optimum seviyede tutabilmek için zemin su ilişkisi sürekli izlenmesi gerekmektedir. Gözenekli ortamın hidrolik karakterizasyonunda önemli bir role sahip olan su tutma eğrisi zeminde bulunan su miktarı ile zemin su potansiyeli arasındaki ilişkiyi göstermektedir. Bu eğri zeminin yapısı ve gözenekliliği gibi zeminin fiziksel özellikleriyle ilişkili olduğu için parametrelerinin doğru bir şekilde tahmin edilmesi gerekmektedir. Doğrusal olmayan bir fonksiyon olan su tutma eğrisinin parametrelerini tahmin etmek için Van Genuchten modeli kullanılmıştır. Geleneksel optimizasyon yöntemlerinin yeterli olmaması nedeni ile sezgisel yaklaşımlardan biri olan simbiyotik organizma arama algoritması ile dünyanın altı farklı noktasından elde edilen toprakların fiziksel özelliklerine ilişkin veriler kullanılarak parametreler tahmin edilmiştir. Elde edilen bulgular R2 değerlerinin %99’un üzerinde olduğunu göstermekte olup θr, θs, α ve n parametrelerin gerçek değerlerine oldukça yakın tahmin edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Kassaye, K. T., Boulange, J., Saito, H., & Watanabe, H. (2020). Monitoring soil water content for decision supporting in agricultural water management based on critical threshold values adopted for Andosol in the temperate monsoon climate. Agricultural Water Management, 229, 105930.
  2. Dexter, A.R., Bird, N.R.A., 2001. Methods for predicting the optimum and the range of soil water contents for tillage based on the water retention curve. Soil Tillage Research, 57, 203–212.
  3. Wang, Z., Huang, C., & Wang, L. (2022). Parameter estimation of soil water retention curve with Rao-1 algorithm. Journal of Agricultural Engineering, LIII:1283.
  4. Tan, F., Zhou, W. H., & Yuen, K. V. (2016). Modeling the soil water retention properties of same-textured soils with different initial void ratios. Journal of Hydrology, 542, 731-743.
  5. Silva, M.L.N., Libardi, P.L., Gimenes, F.H.S. (2018). Soil water retention curve as affected by sample height. Revista Brasileira de Ciência do Solo, 42:e0180058.
  6. Brooks R.H., Corey A.T. 1964. Hydraulic properties of porous media and their relation to drainage design. Transactions of the ASAE, 7 (1): 0026-0028. doi: 10.13031/2013.40684.
  7. Gardner, W. R., Hillel, D., & Benyamini, Y. (1970). Post‐irrigation movement of soil water: 1. Redistribution. Water Resources Research, 6(3), 851-861.
  8. Campbell, G. S. (1974). A simple method for determining unsaturated conductivity from moisture retention data. Soil Science, 117(6), 311-314.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yöneylem, İstatistik (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Mayıs 2025

Gönderilme Tarihi

19 Nisan 2024

Kabul Tarihi

17 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 6 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Özsoy, M. (2025). Su Tutma Modelinin Parametrelerinin Yapay Zeka Optimizasyon Algoritmaları ile Tahmin Edilmesi. Gazi Üniversitesi Fen Fakültesi Dergisi, 6(1), 27-37. https://doi.org/10.63716/guffd.1470811
AMA
1.Özsoy M. Su Tutma Modelinin Parametrelerinin Yapay Zeka Optimizasyon Algoritmaları ile Tahmin Edilmesi. GÜFFD. 2025;6(1):27-37. doi:10.63716/guffd.1470811
Chicago
Özsoy, Mürüvet. 2025. “Su Tutma Modelinin Parametrelerinin Yapay Zeka Optimizasyon Algoritmaları ile Tahmin Edilmesi”. Gazi Üniversitesi Fen Fakültesi Dergisi 6 (1): 27-37. https://doi.org/10.63716/guffd.1470811.
EndNote
Özsoy M (01 Mayıs 2025) Su Tutma Modelinin Parametrelerinin Yapay Zeka Optimizasyon Algoritmaları ile Tahmin Edilmesi. Gazi Üniversitesi Fen Fakültesi Dergisi 6 1 27–37.
IEEE
[1]M. Özsoy, “Su Tutma Modelinin Parametrelerinin Yapay Zeka Optimizasyon Algoritmaları ile Tahmin Edilmesi”, GÜFFD, c. 6, sy 1, ss. 27–37, May. 2025, doi: 10.63716/guffd.1470811.
ISNAD
Özsoy, Mürüvet. “Su Tutma Modelinin Parametrelerinin Yapay Zeka Optimizasyon Algoritmaları ile Tahmin Edilmesi”. Gazi Üniversitesi Fen Fakültesi Dergisi 6/1 (01 Mayıs 2025): 27-37. https://doi.org/10.63716/guffd.1470811.
JAMA
1.Özsoy M. Su Tutma Modelinin Parametrelerinin Yapay Zeka Optimizasyon Algoritmaları ile Tahmin Edilmesi. GÜFFD. 2025;6:27–37.
MLA
Özsoy, Mürüvet. “Su Tutma Modelinin Parametrelerinin Yapay Zeka Optimizasyon Algoritmaları ile Tahmin Edilmesi”. Gazi Üniversitesi Fen Fakültesi Dergisi, c. 6, sy 1, Mayıs 2025, ss. 27-37, doi:10.63716/guffd.1470811.
Vancouver
1.Mürüvet Özsoy. Su Tutma Modelinin Parametrelerinin Yapay Zeka Optimizasyon Algoritmaları ile Tahmin Edilmesi. GÜFFD. 01 Mayıs 2025;6(1):27-3. doi:10.63716/guffd.1470811