Research Article

MİMARLIKTA SANALLIK VE FİZİKSELLİK ARADANLIĞINDA; SANAL EVRENE BAKIŞIN KULLANICI DENEYİMİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ

Volume: 14 Number: 1 March 6, 2026
EN TR

MİMARLIKTA SANALLIK VE FİZİKSELLİK ARADANLIĞINDA; SANAL EVRENE BAKIŞIN KULLANICI DENEYİMİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ

Abstract

Teknoloji esaslı ilerleme ve sanal evren uygulamaların çeşitlenmesi, teknoloji tabanlı pratikleri etkilediği gibi mimarlık alanını da etkilemiş ve çeşitli dönüşümlere neden olmuştur. Mimarlık hayal gücüne, işlevselliğe, tarihe ve uygulamaya dayanan bir pratik olması sebebiyle, sanal teknolojilerden en çok etkilenen alanlardan biri olmuştur. Mimarlık-teknoloji etkileşimi bağlamında araştırma şu soruya cevap aramaktadır: "sanal evren, mimarlığı nasıl dönüştürmekte, bu değişimi oluşturan uygulamalar ve içerikleri nedir ve bu dönüşüm mimarlık pratiği içinden kullanıcılar tarafından nasıl değerlendirilmektedir? Çalışma, bu kapsamda sanal teknolojilerin mimarlıktaki rolünü incelemekte, mimarlık pratiği içinden olan mimarlar, mimarlık öğrencileri ve akademisyenlerinin sanal evren deneyim biçimlerini incelemekte ve dönüştürücü olasılıkları üzerinde durmaktadır. Çalışma pratikte kullanılan mimari tasarım yöntem ve araçlarını literatür araştırması yöntemiyle ele almakla, mimarlık pratiği içinden kullanıcılar tarafından nasıl algılandığına yönelik araştırma verileriyle, kullanım alanlarına ve potansiyellerine değinmektedir. Bu amaçla Sanal Gerçeklik ve alt bileşenleri; hesaplamalı tararım, BİM ve paramedik tasarım gibi güncel mimari sanal evren uygulamaları incelenmiş olup; kullanıcı deneyimleri üzerinden yorumlanmıştır. Böylece fiziksel ve sanal kavramları sanal uygulamalar üzerinden ve kullanıcı deneyimi üzerinden irdelenmiştir. Araştırmanın hedefi, mimari tasarım alanında kullanılan güncel dijital uygulamaların, mimarlık pratiği için yenilikçi ve özgün bir araştırma alanı sunup sunmadığının kullanıcı deneyimleri üzerinden netleştirilmesidir. Araştırma bulguları, sanal evren uygulamalarının mimarlıkta kullanımının mekânsal niteliği artırdığı, zamandan ve maliyetten tasarruf sağladığı, problem çözmede kolaylık sağladığı tespit edilmiştir. Kullanıcı deneyimleri doğrultusunda sanal uygulamaların, mimarlıkta sanal ve fiziksel olan ile arasındaki sınırları bulanıklaştırdığı, zihinsel olarak arafta bıraktığı ve gerçekliği sorgular nitelik kazandığı görülmüştür.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışma Dicle Üniversitesi Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır. (812992).

Thanks

Bu çalışma Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Mimarlık doktora programında, PRof. Dr. İclal Aluçlu danışmanlığında Narin Onat tarafından hazırlanan “Tarihsel Süreçte Kamusal Mekânın Değişim ve Dönüşümünün Kavramsal Analizi: Gelenekselden Sanala1 adlı doktora tezinden üretilmiştir.

References

  1. [1] Chan, C.S. (1997). Virtual Reality in Architectural Design. In CAADRIA, 97(April), 1-10.
  2. [2] Jongwook Lee et al. (2019) ‘Context-aware risk management for architectural heritage using historic building information mode- ling and virtual reality. Journal of Cultural Heritage. 38: 242–252.
  3. [3] Rane, N.L.;Choudhary, S. & Rane, J., (2023). Leading-edge technologies for architectural design: a comprehensive review. SSRN Electronic Journal. 10.2139/ssrn.4637891.
  4. [4] Popper, K. (1979). Objective knowledge (p. 155). Oxford University Press.
  5. [5] Baudrillard, J. (2003). Simülakrlar ve Simülasyon (O. Adanır, Çev.). İstanbul: Doğu-Batı Yayınları.
  6. [6] Merleau-Ponty, M. (2012). Phenomenology of perception. Routledge.
  7. [7] Lefebvre, H. (1991). The production of space. Blackwell.
  8. [8] Baudrillard, J. (1994). Simulacra and simulation (S. F. Glaser, Trans.). University of Michigan Press. (Original work published 1981)

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Numerical Modelization in Civil Engineering, Architectural Engineering

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

March 6, 2026

Publication Date

March 6, 2026

Submission Date

August 27, 2025

Acceptance Date

January 2, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 14 Number: 1

APA
Onat, N. (2026). MİMARLIKTA SANALLIK VE FİZİKSELLİK ARADANLIĞINDA; SANAL EVRENE BAKIŞIN KULLANICI DENEYİMİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım Ve Teknoloji, 14(1), 128-146. https://doi.org/10.29109/gujsc.1772891
AMA
1.Onat N. MİMARLIKTA SANALLIK VE FİZİKSELLİK ARADANLIĞINDA; SANAL EVRENE BAKIŞIN KULLANICI DENEYİMİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ. GUJS Part C. 2026;14(1):128-146. doi:10.29109/gujsc.1772891
Chicago
Onat, Narin. 2026. “MİMARLIKTA SANALLIK VE FİZİKSELLİK ARADANLIĞINDA; SANAL EVRENE BAKIŞIN KULLANICI DENEYİMİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım Ve Teknoloji 14 (1): 128-46. https://doi.org/10.29109/gujsc.1772891.
EndNote
Onat N (March 1, 2026) MİMARLIKTA SANALLIK VE FİZİKSELLİK ARADANLIĞINDA; SANAL EVRENE BAKIŞIN KULLANICI DENEYİMİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 14 1 128–146.
IEEE
[1]N. Onat, “MİMARLIKTA SANALLIK VE FİZİKSELLİK ARADANLIĞINDA; SANAL EVRENE BAKIŞIN KULLANICI DENEYİMİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ”, GUJS Part C, vol. 14, no. 1, pp. 128–146, Mar. 2026, doi: 10.29109/gujsc.1772891.
ISNAD
Onat, Narin. “MİMARLIKTA SANALLIK VE FİZİKSELLİK ARADANLIĞINDA; SANAL EVRENE BAKIŞIN KULLANICI DENEYİMİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 14/1 (March 1, 2026): 128-146. https://doi.org/10.29109/gujsc.1772891.
JAMA
1.Onat N. MİMARLIKTA SANALLIK VE FİZİKSELLİK ARADANLIĞINDA; SANAL EVRENE BAKIŞIN KULLANICI DENEYİMİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ. GUJS Part C. 2026;14:128–146.
MLA
Onat, Narin. “MİMARLIKTA SANALLIK VE FİZİKSELLİK ARADANLIĞINDA; SANAL EVRENE BAKIŞIN KULLANICI DENEYİMİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım Ve Teknoloji, vol. 14, no. 1, Mar. 2026, pp. 128-46, doi:10.29109/gujsc.1772891.
Vancouver
1.Narin Onat. MİMARLIKTA SANALLIK VE FİZİKSELLİK ARADANLIĞINDA; SANAL EVRENE BAKIŞIN KULLANICI DENEYİMİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ. GUJS Part C. 2026 Mar. 1;14(1):128-46. doi:10.29109/gujsc.1772891

                                TRINDEX     16167        16166    21432    logo.png

      

    e-ISSN:2147-9526