-

Abstract

One of the measuring methods of informal economy is the approach of employment. The size of informal economy is being tried to guess by examining the development of population, the supply of civilian labor force and employment in time within this approach. While the phenomenon of social security is determined as an offering gifted to the people by the government within some definitions, it’s recognized as a right within some other definitions. In fact, the process has changed in time. While social security is known as a benediction gifted by the government, it has taken its place in literature in due course

Keywords

• Informal Employment, Social Security, Social Security Awareness, Social Security Morality

KAYITDIŞI İSTİHDAMIN ORTAYA ÇIKMASINDA SOSYAL GÜVENLİK BİLİNCİ EKSİKLİĞİ VE SOSYAL GÜVENLİK AHLAKI

Öz

Kayıtdışı ekonomiyi ölçme yöntemlerinden bir tanesi istihdam yaklaşımıdır. Bu yaklaşımda, nüfusun, sivil işgücü arzının ve istihdamın zaman içinde gelişimi incelenerek kayıtdışı ekonominin büyüklüğü tahmin edilmeye çalışılmaktadır. Sosyal güvenlik olgusu, bazı tanımlarda devlet tarafından kişilere bahşedilen bir sunu olarak algılanmakta iken bazı tanımlarda ise hak olarak ele alınmaktadır. Bu durum, süreç içinde değişiklik göstermiştir. Sosyal güvenlik başlangıçta devlet tarafından sunulan bir nimet olarak algılanırken zaman içinde bir hak olarak literatürdeki yerini almıştır.

 

Kayıtdışılık nedenlerine yönelik araştırmalar incelendiği zaman genellikle maddi nedenler ve bilgi eksikliği ön plana çıksa da son zamanlarda dünya literatürüne “sosyal güvenlik ahlakı” ile olaya farklı bir bakış açısı kazandırılmaya başlanmıştır. Bu kavram ülkemizde ise henüz hiçbir akademik çalışmada yer almamıştır. Bu nedenle “sosyal güvenlik ahlakı” kavramının incelenmesi ve etkilerinin araştırılması önem arzetmektedir. Nitekim kayıtdışı istihdam aynı zamanda toplumda bertaraf edilmesi güç sosyal etkiler doğurmaktadır.

 

Sosyal güvenlik bilinci eksikliği nedeniyle kayıtdışı kalma olgusu ihtiyarilik güdüsünü daha az içermekte iken sosyal güvenlik ahlakı eksikliği nedeniyle kayıtdışı kalma olgusu ihtiyariliğin yanı sıra planlı hareket etme güdüsünü de içermektedir. Bu açıdan neden ve sonuçlarının ayrı ayrı ve karşılaştırmalı olarak incelenmesi kayıtdışılık ile mücadele noktasında yol gösterici olacaktır.

 

Anahtar kelimeler: Kayıtdışı İstihdam, Sosyal Güvenlik, Sosyal Güvenlik Bilinci, Sosyal Güvenlik Ahlakı

Anahtar Kelimeler

• Kayıtdışı İstihdam, Sosyal Güvenlik, Sosyal Güvenlik Bilinci, Sosyal

Kaynakça

1. AKDOĞAN Abdurrahman, Vergilemenin Açık ve Saklı Maliyeti ve Vergileme Açı- sından Önemi, Yeni İş Dünyası Dergisi, Yıl 2, S.16, Şubat 1981
2. AKDOĞAN, Abdurrahman; Kamu Maliyesi, 5. Baskı, Gazi Büro Kitabevi, 1996
3. ARIN Tülay, Sosyal Sigorta Değil, Sosyal Güvenlik Sistemi: Sosyal Riskler, Sosyal Haklar ve Sosyal Güvenceler, TÜSES (Türkiye Sosyal Ekonomik Siyasal Araştırmalar Vakfı) Yayın No: 2002/2, İstanbul, 2002
4. BALKAYA AKÇA F.Nilgün, Vergi Maliyeti Üzerine, G.Ü.İ.İ.B.F. Dergisi, Sayı 99/1, Ocak 1999
5. CARABELLİ Anna, Where to Draw the Line? Keynes versus Hayek on Knowledge, Ethics and Economics, The European Journal of the History of Economic Thought, Vol. 6, No 2, 1999
6. CHU Ke-young, HEMMING Richard (Çev. Doğan CANSIZLAR), Kamu Harcamaları Rehberi, IMF Washington DC 1991
7. ÇUBUK Ali, Sosyal Politika ve Sosyal Güvenlik, Gazi Üniversitesi İİBF Yayınları, Ankara 1983
8. DEMİR Nesrin, Avrupa Birliği Sosyal Politikaları Çerçevesinde Sosyal Güvenlik, Sosyal Güvenlik Dünyası Dergisi, Temmuz-Ağustos 2004, S.26

9. DOĞAN İsmail, Sosyoloji, Kavramlar ve Sorunlar, Pegem Akademi, Ankara 2012
10. EDİZDOĞAN, Nihat, GİRAY, Filiz; Teoride ve Türkiye’de Parafiskal Gelirler, Ezgi Kitabevi, Bursa, Ocak 2007
11. FURNHAM Adrian; Attitudinal Correlates and Demographic Predictors of Monetary Belief and Behaviors, Journal of Organizational Behavior, 1996, Vol.17, No.4
12. GÜZEL Ali ve OKUR Ali Rıza, Sosyal Güvenlik Hukuku, İstanbul, 2003
13. KEKİNSOY Ömer, Sosyal Güvenlik Hakkının Anayasa Mahkemesi Kararlarındaki Görünümü, Sosyal Güvenlik Dünyası Dergisi, Ocak-Şubat 2005, S.29
14. KILDİŞ Yusuf, Kayıtdışı Ekonominin Ulusal-Uluslararası Boyutu ve Çözüm Öneri- leri, Dokuz Eylül Üniversitesi SBE Dergisi, 2000, C.2, S.2
15. MARSHALL Alfred, The Law of Political Economy, 1874
16. MARSHALL Alfred, Meeting of the British Economic Association, Economic Journal, Vol.3, No 11, 1893
17. MERTER Mert, Alfred Marshall, John Maynard Keynes ve İktisat ile Etik İlişkisi, Ekonomik Yaklaşım Dergisi, S. 74
18. ROBBİNS Lionell, An Essay on the Nature and Signifinance of Economic Science, London:Macmillan, 1932
19. ROSEN Harvey S., Public Finance, 6. Edition, Newyork 2002
20. SAGOFF Mark, The Economy of the Earth, Cambridge University Press, 1990
21. SARAÇOĞLU Fatih, Vergi Afları, Vergiye Uyum ve Türkiye Uygulamaları, Gazi Üniversitesi İİBF
22. SARILI Mustafa Ali, Türkiye’de Kayıt Dışı Ekonominin Boyutları, Nedenleri, Etki- leri ve Alınması Gereken Tedbirler, Bankacılar Dergisi, 2002, S.41
23. SHİONOYA Yuichi, Economy and Morality-The Philosophy Of The Welfare State, Cheltanham: Edward Elgar, 2005
24. SÜNGÜ Yakup, Kayıtdışı İstihdamın Mali Etkileri, Yayınlanmamış Master Tezi, Ankara 2004
25. TORGLER Benno, Tax Morale: Theory and Empirical Analysis of Tax Compliance, Universitat Basel, 2003
26. UĞURLU Uğur, Kayıtdışı Ekonomi ve Türkiye Örneği, Yayınlanmamış Master Te- zi, Ankara 2005
27. YAYLA Hilmi Erdoğan vd., Para Sevgisinin Vergi Ahlakı Üzerindeki Etkisi, Muha- sebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 2009/3
28. YERELİ Ahmet Burçin, KARADENİZ Oğuz, Türkiye’de Kayıtdışı İstihdamın Vergi Kayıp ve Kaçakları Üzerine Etkisi, E-Yaklaşım Dergisi, Haziran 2004, S.11
29. http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=13549 (06/08/2013)