Akkaraman Koyunların Yetiştirici Şartlarındaki Döl Verimleri, Canlı Ağırlıkları ve Bazı Vücut Ölçüleri

Ahmet Hamdi Aktaş; İbrahim Halıcı; Şükrü Doğan; Uğur Demirci; Ali Atik; Ercan Yaylacı; Recep Çil

Akkaraman Koyunların Yetiştirici Şartlarındaki Döl Verimleri, Canlı Ağırlıkları ve Bazı Vücut Ölçüleri

Abstract

Bu araştırma Akkaraman koyunların yetiştirici şartlarındaki bazı döl verimleri, canlı ağırlıkları (CA) ve vücut ölçülerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma Konya İli Karatay ilçesine bağlı 2 köyde (Karakaya ve Divanlar) ıslah çalışması yürütülen 16 işletmede yürütülmüştür. Araştırmada koyunların (n=24663) 2010–2013 yılları arasındaki döl verimleri ile koç (n=462) ve koyunların (n=24925) 2007–2013 yılları arasındaki sıfat dönemi öncesi CA’larına ait veriler kullanılmıştır. Ayrıca, 2010 yılında 10 işletmedeki 600 baş koyunun da bazı vücut ölçüleri belirlenmiştir. Akkaraman koyunların doğum ve ikiz doğum oranları yıllar itibarıyla önemli seviyede (P<0.05) farklı bulunmuştur. Koyunların doğum oranı, ikiz doğum oranı, koçaltı koyun başına doğan kuzu sayısı (KKDK) ve doğuran koyun başına doğan kuzu sayısı (DKDK) genel olarak sırasıyla %92.1, %21.0, 1.11 ve 1.21 olarak tespit edilmiştir. Koyunlarda CA bakımından hem yıllar hem de yaşlar arasında önemli seviyede (P<0.01) farklılıklar bulunmuştur. Koyun ve koçların ortalama CA’ları sırasıyla 58.0 ve 87.9 kg olarak tespit edilmiştir. Koyun ve koçların CA’ları 3.5 yaşa kadar önemli seviyede (P<0.01) artmıştır. Koyunların cidago yüksekliği, göğüs genişliği, göğüs derinliği, göğüs çevresi ve vücut uzunluğu genel ortalamaları sırasıyla 66.8, 18.4, 31.4, 95.5 ve 64.0 cm olarak bulunmuştur. Bu çalışmanın sonucuna göre, Konya ilinde halk elinde yetiştirilen ve ıslah çalışması yürütülen sürülerdeki Akkaraman koyunların döl verimleri, CA’ları ve vücut ölçülerinin tatmin edici seviyede olduğu ve tespit edilen değerlerin de önceki yapılan çalışmalarda bildirilen değerlerden de genellikle daha yüksek olduğu söylenebilir.

Keywords

Akkaraman,döl verimi,canlı ağırlık

References

Akçapınar H, Kadak R, Odabaşıoğlu F. 1982. Morkaraman ve Kangal Akkaraman koyunlarının döl verimi ve süt verimi üzerinde karşılaştırmalı araştırmalar. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi 29(3–4):379–391.
Akçapınar H. 2000. Koyun Yetiştiriciliği. 2. baskı. İsmat Matbaacılık, Ankara, Türkiye.
Akçapınar H, Özbeyaz C, Ünal N. 2000. Kuzu eti üretimine uygun ana baba hatlarının geliştirilmesinde Akkaraman, Sakız ve Kıvırcık ırklarından yararlanma imkanları. I. Akkaraman koyunlarında döl verimi, Akkaraman, Sakız x Akkaraman F1 ve Kıvırcık x Akkaraman F1 kuzularda yaşama gücü ve büyüme. Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences 24:71–79.
Aktaş AH, Ankaralı B, Halıcı İ, Demirci U, Atik A, Yaylacı E. 2014. Growth traits and survival rates of Akkaraman lambs in breeder flocks in Konya Province. Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences 38:40–45.
Altıoğlu A. 2007. Adana ili Tufanbeyli ilçesi köylerinde koyun yetiştiriciliğinin karakterizasyonu. Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Adana, Türkiye.
Aygün T, Karaca O. 1996. Karakaş koyunlarında kimi döl verim özellikleri ve tekrarlanma derecesi tahminleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 6(4):177–189.
Başpınar H. 1985. Türkiye’deki başlıca koyun ırklarının yarı– entansif koşullarındaki döl, süt ve yapağı verim performansları üzerinde mukayeseli bir araştırma. İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi 11(2): 43–66.
Çolakoğlu N, Özbeyaz B. 1999. Akkaraman ve Malya koyunlarının bazı verim özelliklerinin karşılaştırılması. Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences 23:351–360.

Ertuğrul M, Cengiz F. 1993. Koyun yetiştirme. Ed. Ertuğrul M. Hayvan Yetiştirme (Yetiştiricilik), Ankara, s. 133–167.
Gökdal Ö, Ülker H, Oto M, Temur C, Budağ C. 2000. Köylü koşullarında yetiştirilen Karakaş koyunlarının çeşitli verim özellikleri ve vücut ölçüleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Bilimleri Dergisi 10(1):103–111.
Güney O. 1979. Akkaraman koyunlarının İvesi koçları ile çeşitli verimler yönünden ıslahı olanakları. Doçentlik Tezi. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Adana. 87s.
Karaca O, Altın T, Kaygısız A. 1993. Köylü işletmelerinde Karakaş koyunlarının kimi döl verim özellikleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 3(1-2):33–40.
Karaca O, Altın T, Okut H. 1996. Köylü işletmelerde Karakaş koyunları canlı ağırlık değişimlerine ilişkin kimi parametre tahminleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 6(3):59–72.
Kaymakçı M, Sönmez R. 1992. Koyun yetiştiriciliği, Hasad Yayıncılık, Hayvancılık Serisi 3, İstanbul.
Koca S. 1970. Malya Devlet Üretme Çiftliği koyunculuğu üzerine bir inceleme. San Matbaası, Ankara. 66 s.
Minitab, 2010. Minitab statistical software, Release 16.1.1 for Windows. Minitab Inc. State College PA, USA.
Müftüoğlu Ş. 1969. Konya Harasında generasyonlarda Merinos x Akkaraman koyunlarının önemli verim özellikleri üzerine araştırmalar. Lalahan Zootekni Araştırma Enstitüsü Yayın No: 24.
Örkiz M, Kaya F, Çalta H. 1984. Kangal tipi Akkaraman Koyunların bazı önemli verim özellikleri. Lalahan Zootekni Araştırma Enstitüsü Dergisi 24(1–4):15–33.
Özbey O, Akcan A. 2000. Morkaraman, Akkaraman ve İvesi koyunlarının yarı entansif şartlardaki verim performansı. I. Döl verimi ve süt verimi özellikleri. Eurasian Journal of Veterinary Sciences 16(1):109–120.
Özcan L. 1990. Koyunculuk. Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı. Ankara, 376 s.
Özsoy MK, Akbulut Ö, Baş S, Vanlı Y. 1992. İvesi x Morkaraman melezlemesinde bazı faktörlerin koyun verimliliğine etkileri. 3. Kirli yapağı ve kırkım sonu vücut ağırlığı. Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences 16:369–379.
Pekel E. 1968. Malya Devlet Üretme Çiftliği Akkaraman koyunlarının vücut yapılışı ve yapağı özellikleri bakımından ıslahı üzerinde araştırmalar. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları No: 330, Ankara. 63 s.
Pekel E, Güney O. 1974. Anadolu Merinosu, Akkaraman ve İvesi koyunları ile bunların saf döllerinin Gözlü Devlet Üretme Çiftliği koşullarında önemli bazı verimler yönünden karşılaştırılmaları. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yıllığı 23(1–2):31–39.
Sandıkçıoğlu M. 1958. Konya Harasında yapılan Akkaraman x Merinos melezleri, üçüncü geriye melezlemeye kadar vücut yapısı, renk, yapağı özellikleri ve melezlerin diğer yerli koyunlarla mukayeseleri. Ankara. 71 s.
Sandıkçıoğlu M, İmeryüz F, Müftüoğlu Ş, Özcanlar K. 1968. Orta Anadolu Bölgesinde halk yetiştirmesi Akkaraman koyunlarının önemli yapağı özellikleri ve yapağılarının kullanılabilme yeteneklerinin tespiti. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi 8(4):105–125.
TAGEM (Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü). 2009. Türkiye Evcil Hayvan Genetik Kaynakları. Ankara, Türkiye.
Tekerli M, Gündoğan M, Akıncı Z, Akcan A. 2002. Akkaraman, Dağlıç, Sakız ve İvesi koyunlarının Afyon koşullarındaki verim özelliklerinin belirlenmesi. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi 42(2):29–36.
TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu). 2013. Kırmızı et üretimi istatistikleri. http://www.tuik.gov.tr (03.04.2015).
TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu). 2014. Hayvansal üretim istatistikleri. http://www.tuik.gov.tr (03.04.2015).
Ünal N, Akçapınar H, Atasoy F, Aytaç M. 2004. Akkaraman, Sakız X Akkaraman ve Kıvırcık X Akkaraman melezleri (F1, G1) ile Karayaka ve Bafra koyunlarda canlı ağırlık ve yapağı özellikleri. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi 44(2):15–22.
Ünal N, Akçapınar H, Atasoy F, Aytaç M. 2006. Some reproductive and growth traits of crossbred genotypes produced by crossing local sheep breeds of Kivircik × White Karaman and Chios × White Karaman in steppe conditions. Archiv Tierzucht 49:55–63.
Yakan A, Ünal N, Dalcı MT. 2012. Ankara şartlarında Akkaraman, İvesi ve Kıvırcık ırklarında döl verimi, büyüme ve yasama gücü. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi 52(1):1-10.
Yalçın BC, Aktaş G. 1969. Ergin İvesi ve Akkaraman koyunlarının Konya Ereğlisi şartlarındaki performansları. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi 9(3–4):1–13.
Yalçın BC, Aktaş G. 1976. Ile de France ve Akkaraman koyunları ile bunların melezlerinin verimle ilgili özellikleri üzerinde karşılaştırmalı araştırmalar. İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi 2(1):21–40.
Yalçın BC. 1986. Sheep and Goats in Turkey, FAO Animal Production and Health Paper 60. Rome Food and Agriculture Organization of the United Nations. pp.26–27. http://www.fao.org/docrep/009/ah224e/ah224e00.htm (02.04.2015). Yarkın İ. 1953. Koyunculuk. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları No: 37, Ankara Üniversitesi Basımevi. 253 s.
Yıldız N, Denk H. 2006a. Van Bölgesinde halk elinde yetiştirilen Akkaraman koyunlarda çeşitli verim özellikleri. I. Döl ve süt verimi özellikleri. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 20(1):21–27.
Yıldız N, Denk H. 2006b. Van Bölgesinde halk elinde yetiştirilen Akkaraman koyunların çeşitli verim özelliklerinin araştırılması. II. Kirli yapağı verimleri, lüle uzunlukları, beden ölçüleri, kuzuların doğum ağırlıkları ve yaşama güçleri. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 20(1):29–37.
Yilmaz A, Tepeli C, Tekin ME, Akmaz A, Garip M, Polat ES, Coşkun B, Çağlayan T. 2011. Determination of live weights and body measurements of Kangal Type Akkaraman sheep in producers conditions. Journal of Food, Agriculture and Environment 9:366–370.

Details

Primary Language

English

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Ahmet Hamdi Aktaş

İbrahim Halıcı This is me

Şükrü Doğan This is me

Uğur Demirci This is me

Ali Atik This is me

Ercan Yaylacı This is me

Recep Çil This is me

Publication Date

July 30, 2016

Submission Date

July 21, 2017

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2016 Volume: 57 Number: 1

IZ

https://izlik.org/JA36NA92CF

Cite

RIS / Bibtex

APA

Aktaş, A. H., Halıcı, İ., Doğan, Ş., Demirci, U., Atik, A., Yaylacı, E., & Çil, R. (2016). Akkaraman Koyunların Yetiştirici Şartlarındaki Döl Verimleri, Canlı Ağırlıkları ve Bazı Vücut Ölçüleri. Journal of Animal Production, 57(1), 7-14. https://izlik.org/JA36NA92CF

AMA

1.Aktaş AH, Halıcı İ, Doğan Ş, et al. Akkaraman Koyunların Yetiştirici Şartlarındaki Döl Verimleri, Canlı Ağırlıkları ve Bazı Vücut Ölçüleri. Journal of Animal Production. 2016;57(1):7-14. https://izlik.org/JA36NA92CF

Chicago

Aktaş, Ahmet Hamdi, İbrahim Halıcı, Şükrü Doğan, et al. 2016. “Akkaraman Koyunların Yetiştirici Şartlarındaki Döl Verimleri, Canlı Ağırlıkları Ve Bazı Vücut Ölçüleri”. Journal of Animal Production 57 (1): 7-14. https://izlik.org/JA36NA92CF.

EndNote

Aktaş AH, Halıcı İ, Doğan Ş, Demirci U, Atik A, Yaylacı E, Çil R (July 1, 2016) Akkaraman Koyunların Yetiştirici Şartlarındaki Döl Verimleri, Canlı Ağırlıkları ve Bazı Vücut Ölçüleri. Journal of Animal Production 57 1 7–14.

IEEE

[1]A. H. Aktaş et al., “Akkaraman Koyunların Yetiştirici Şartlarındaki Döl Verimleri, Canlı Ağırlıkları ve Bazı Vücut Ölçüleri”, Journal of Animal Production, vol. 57, no. 1, pp. 7–14, July 2016, [Online]. Available: https://izlik.org/JA36NA92CF

ISNAD

Aktaş, Ahmet Hamdi - Halıcı, İbrahim - Doğan, Şükrü - Demirci, Uğur - Atik, Ali - Yaylacı, Ercan - Çil, Recep. “Akkaraman Koyunların Yetiştirici Şartlarındaki Döl Verimleri, Canlı Ağırlıkları Ve Bazı Vücut Ölçüleri”. Journal of Animal Production 57/1 (July 1, 2016): 7-14. https://izlik.org/JA36NA92CF.

JAMA

1.Aktaş AH, Halıcı İ, Doğan Ş, Demirci U, Atik A, Yaylacı E, Çil R. Akkaraman Koyunların Yetiştirici Şartlarındaki Döl Verimleri, Canlı Ağırlıkları ve Bazı Vücut Ölçüleri. Journal of Animal Production. 2016;57:7–14.

MLA

Aktaş, Ahmet Hamdi, et al. “Akkaraman Koyunların Yetiştirici Şartlarındaki Döl Verimleri, Canlı Ağırlıkları Ve Bazı Vücut Ölçüleri”. Journal of Animal Production, vol. 57, no. 1, July 2016, pp. 7-14, https://izlik.org/JA36NA92CF.

Vancouver

1.Ahmet Hamdi Aktaş, İbrahim Halıcı, Şükrü Doğan, Uğur Demirci, Ali Atik, Ercan Yaylacı, Recep Çil. Akkaraman Koyunların Yetiştirici Şartlarındaki Döl Verimleri, Canlı Ağırlıkları ve Bazı Vücut Ölçüleri. Journal of Animal Production [Internet]. 2016 Jul. 1;57(1):7-14. Available from: https://izlik.org/JA36NA92CF