COVID-19 Pandemi Sürecinde Yaşlı Bireye Bakım Verenlerde Bakım Yükü ile Yaşam Doyumu İlişkisi

Abstract

Amaç: Bu çalışma COVID-19 pandemi sürecinde yaşlı bireye bakım verenlerde bakım yükü ile yaşam doyumu arasındaki ilişkiyi incelemek amacı ile yapıldı. Yöntem: Tanımlayıcı tipteki çalışma bir Aile Sağlığı Merkezi’nde 19 Temmuz-07 Ekim 2021 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Yaşlıya bakım veren 299 birey ile yapılan çalışmanın verileri Tanıtıcı Özellikler Formu, Bakım Verme Yükü Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği ve Lawton Enstrumantal Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde bağımsız örneklem t testi, varyans analizi, sidak ikili kıyaslama testi, pearson korelasyon testi ve çoklu regresyon analizi kullanıldı. Bulgular: Bakım Verme Yükü Ölçeği toplam puan ortalaması 28,14±13,77, Yaşam Doyumu Ölçeği toplam puan ortalaması 12,36±3,50 olarak bulundu. Bakım Verme Yükü Ölçeği toplam puan ortalaması ile Yaşam Doyumu Ölçeği toplam puan ortalaması arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu belirlendi (r=-0,34, p=0,01). Sonuç: Bu çalışmada yaşlıya bakım veren bireylerin hafif/orta derecede bakım yükü yaşadığı, yaşam doyumu düzeylerinin düşük olduğu, bakım verme yükü arttıkça yaşam doyumunun azaldığı ve yaşam doyumuna etki eden en önemli değişkenin bakım yükü olduğu sonucuna varıldı.

Keywords

• Bakım verme yükü
• COVID-19
• Günlük Yaşam Aktivitesi
• Yaşam Doyumu

The Relationship Between Care Burden and Life Satisfaction in Caregivers of Elderly Individuals During the COVID-19 Pandemic Process

Abstract

Objective: This study was conducted to examine the relationship between care burden and life satisfaction in caregivers of elderly individuals during the COVID-19 pandemic. Methods: The descriptive study was carried out in a Family Health Center between 19 July and 07 October 2021. The data of the study conducted with 299 individuals who care for the elderly were collected using the Descriptive Characteristics Form, the Caregiver Burden Scale, the Life Satisfaction Scale and the Lawton Instrumental Activities of Daily Living Scale. Independent samples t test, analysis of variance, sidak pairwise comparison test, pearson correlation test and multiple regression analysis were used to analyze the data. Results: The mean score of the Caregiver Burden Scale was 28.14±13.77, the mean score of the Satisfaction with Life Scale was found to be 12.36±3.50. It was determined that there was a positive significant relationship between the total mean score (r=0.28, p=0.01), and a negative significant relationship between the Caring Burden Scale total score average and the Life Satisfaction Scale total score mean (r=-0.34, p=0.01). Conclusion: In this study, it was concluded that the individuals who care for the elderly experience a mild/moderate care burden, their level of life satisfaction is low, the life satisfaction decreases as the caregiving burden increases, and the most important variable affecting life satisfaction is the care burden.

Keywords

• Activities of Daily Living
• Caregiver Burden
• COVID-19
• Life Satisfaction

References

1. Akbulut K, Çevik K. (2021). Dahili ve cerrahi kliniklerde yatan hastaların yakınlarının bakım yükleri ile yaşam kaliteleri arasındaki ilişki. Kocatepe Tıp Dergisi, 22, 366-372.
2. Altieri M, Santangelo G. (2021). The psychological impact of COVID-19 pandemic and lockdown on caregivers of people with dementia. The American Journal of Geriatric Psychiatry, 29(1), 27-34.
3. Aydoğan A, Aksu M. (2023). Psychosocial responses and difficulties of covid-19 patients undergoing ınpatient treatment in Turkey: A qualitative study. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(2), 113-124.
4. Bekdemir İ, İlhan N. (2019). Predictors of caregiver burden in caregivers of bedridden patients. The Journal of Nursing Research, 27(3), 1-9. doi:10.1097/jnr.0000000000000297
5. Bilgehan T, İnkaya B. (2021). Palyatif hastalarına bakım veren bireylerin bakım yükü ve etkileyen faktörler. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 24(1), 51-58. doi:10.17049/ataunihem.748923
6. Birinci M, Bulut T. (2020). Covıd-19’un sosyo-ekonomik yönden dezavantajlı gruplar üzerindeki etkileri: Sosyal hizmet bakış açısından bir değerlendirme. Sosyal Çalışma Dergisi, 4(1), 62-68.
7. Borges-Machado F, Barros D, Ribeiro Ó, Carvalho J. (2020). The effects of COVID-19 home confinement in dementia care: physical and cognitive decline, severe neuropsychiatric symptoms and increased caregiving burden. American Journal of Alzheimer’s Disease & Other Dementias, 35. doi:10.1177/1533317520976720
8. Burucu R, Kıyak S. (2022). Healthy lifestyle behaviors and quality of life of women in the pandemic. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(3), 247-257. doi:10.51123/jgehes.2022.61

9. Ceylan Gür E, Ersin F. (2021). The ınvestigation of caregiving burden and life quality of caregivers who care for cancered patients. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 18(1), 88-94. doi: 10.35440/hutfd.854215
10. Cohen SA, Kunicki ZJ, Drohan MM, Greaney ML. (2021). Exploring changes in caregiver burden and caregiving ıntensity due to Covıd-19. Gerontology & Geriatric Medicine, 7, 1-9. doi:10.1177/2333721421999279
11. Çeler HG, Cengiz Özyurt B, Elbi H, Özcan F. (2018). Meme kanseri hastalarının yakınlarında yaşam kalitesinin ve bakım yükünün değerlendirilmesi. Ankara Medical Journal, (2), 164-174. doi: 10.17098/amj.435259
12. Dağlı A, Baysal N. (2016) Yaşam Doyumu Ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(59), 1250-1262. doi: 10.17755/esosder.263229
13. Değer TB, Ordu Y. (2021). Eldivan ilçesinde yaşayan yaşlılara informal bakım verenlerin bakım yükleri. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 18(43), 6764-6789. doi: 10.26466/opus.926095
14. Demir R, Tanhan A, Çiçek İ, Yerlikaya İ, Çırak Kurt S, Ünverdi B. (2021). Yaşam kalitesinin yordayıcıları olarak psikolojik iyi oluş ve yaşam doyumu. Yaşadıkça Eğitim, 35(1), 192-206. doi: 10.33308/26674874.2021351256
15. Dinç B. Özmete E. (2021). Bakım kuruluşlarına kabul sırasında bekleyen yaşlılara ailede bakım verenlerin bakım yükü ve yaşam memnuniyetlerinin değerlendirilmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(4), 1257-1281. doi: 10.33417/tsh.884626
16. Duman N, Serttaş FÖ, Kolay Çepni Ş, Kılıç Ceyhan E, Varlıklar Demirkazık ÇN. (2020). Şizofreni tanısı almış bireylere bakım veren kadın aile üyelerinin bakım yükü ve yaşam doyumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 74(13), 419-425.
17. Ekici E. (2020). Covid 19 Pandemisi Sürecinde Yaşlı Bireylerin Bakım Yönetimi. Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3) 145-152.
18. Erdoğan S, Nahcivan N, Esin MN, Seçginli S, Coşansu G. (2017). Hemşirelikte araştırma: süreç, uygulama ve kritik. Eds: Erdoğan S, Nahcivan N, Esin MN. Nobel Tıp Kitapevleri, İstanbul, Türkiye, p: 167-192.
19. Erkuran H, Altay B. (2020). Alzheimer’lı hastaya bakım veren kişilerin bakım yükünün stresle baş etme durumlarına etkisi. Journal of Health Services and Education, 3(2), 52-58. doi: 10.35333/JOHSE.2020.133
20. Gaspar T, Raimundo M, de Sousa SB, Barata M, Cabrita T. (2023) Relationship between Burden, Quality of Life and Difficulties of Informal Primary Caregivers in the Context of the COVID-19 Pandemic: Analysis of the Contributions of Public Policies. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(6), 5205. doi: 10.3390/ijerph20065205
21. Girgis A, Lambert S, Johnson C, Waller A, Currow D. (2013). Physical, psychosocial, relationship, and economic burden of caring for people with cancer: A review. Journal of Oncology Practice, 9, 197-202. doi: 10.1200/JOP.2012.000690
22. Gräler L, Bremmers L, Bakx P, van Exel J, van Bochove M. (2022). Informal care in times of a public health crisis: Objective burden, subjective burden and quality of life of caregivers in the Netherlands during the COVID‐19 pandemic. Health & Social Care in the Community, 30(6), e5515-e5526.
23. Haji Mukhti MI, Ibrahim MI, Tengku Ismail TA, Nadal IP, Kamalakannan S, Kinra S et al. (2022). Family caregivers' experiences and coping strategies in managing stroke patients during the COVID-19 pandemic: A qualitative exploration study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(2), 942. doi: 10.3390/ijerph19020942
24. Isik Eİ, Yılmaz Ş, Uysal İ, Basar S. (2020). Adaptation of the Lawton Instrumental Activities of Daily Living Scale to Turkish: Validity and reliability study. Annals of Geriatric Medicine and Research, 24(1), 35-40. doi: 10.4235/agmr.19.0051
25. İnci FH, Erdem M. (2008). Bakım Verme Yükü Ölçeği’nin Türkçe'ye uyarlanması geçerlilik ve güvenilirliği. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 11, 4.
26. Jafari H, Ebrahimi A, Aghaei A, Khatony A. (2018). The relationship between care burden and quality of life in caregivers of hemodialysis patients. BMC Nephrology, 19(1), 321. doi: 10.1186/s12882-018-1120-1
27. Kalaycı I, Özkul M. (2018). Refakatçi aktörlerin yaşam doyumu, bakım yükü ve tükenmişlik düzeylerini etkileyen faktörler açısından bir değerlendirme. Turkish Studies, 13(10), 417-446. doi: 10.7827/TurkishStudies.13515
28. Kalınkara V, Kalaycı I. (2017). Yaşlıya evde bakım hizmeti veren bireylerde yaşam doyumu, bakım yükü ve tükenmişlik. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 10(2), 19-39.
29. Kamalzadeh L, Salehi M, Rashedi V, AhmadzadAsl M, Malakouti SK, Seddigh R et al. (2020). Perceived burden of dementia care, clinical, psychological and demographic characteristics of patients and primary caregivers in ıran. Applied Neuropsychol Adult, 29(4), 627–638. doi: 10.1080/23279095.2020.1798960
30. Kaplan A, Kaplan Ö, Çetin Ş. (2022). The symptoms experienced by COVID-19 patients following the recovery. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(2), 142-151. doi:10.51123/jgehes.2022.51
31. Kaplan K, Demir Bolçay D. (2021). Covid-19 pandemi sürecinde kısıtlı serbest zamanda fiziksel aktiviteye katılan yaşlı bireyler üzerine nitel bir araştırma. Ulusal Spor Bilimleri Dergisi, 5(12), 122-137. doi:10.30769/usbd.943354
32. Kazawa K, Kubo T, Ohge H, Akishita M, Ishii S. (2021). Preparedness guide for people with dementia and caregivers in COVID‐19 pandemic. Geriatrics & Gerontology International, 21(7), 593. doi: 10.1111/ggi.14178
33. Kol R, Karabulutlu EY. (2021). Kronik hastalığı olan bireylere bakım verenlerin bakım yükü ve iyilik halinin değerlendirilmesi. Kocaeli Medical Journal, 10(1), 119-127.
34. Korkut G, Gençtürk Z. (2019). Yaşlılara bakım veren aile bireylerinde algılanan bakım yükü ve yaşam doyumu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademik Araştırmalar Dergisi, 2602-4748, 53-78.
35. Lawton MP, Brody EM. (1969). Assessment of older people: self-maintaining and instrumental activities of daily living. Gerontologist, 9, 179-186.
36. Liu CH, Chen YJ, Chen JS, Fan CW, Hsieh MT, Lin CY et al. (2022). Burdens on caregivers of patients with stroke during a pandemic: relationships with support satisfaction, psychological distress, and fear of COVID-19. BMC Geriatrics, 22(1), 958.
37. Lozano DM, García-Calvente M, Elizalde-Sagardia B, Maroto-Navarro G. (2022). Caregiving and caregiver health 1 year into the COVID-19 pandemic (CUIDAR-SE Study): A gender analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19, 1653. doi: 10.3390/ijerph19031653
38. Perez E, Perrin PB, Lageman SK, Villasenor T, Dzierzewski JM. (2020). Sleep, caregiver burden, and life satisfaction in Parkinson's disease caregivers: A multinational investigation. Disability and Rehabilitation, 44(10), 1939-1945. doi: 10.1080/09638288.2020.1814878
39. Saraçoğlu E, Altay B, Dönmez MD. (2022). Kanserli hastalara bakım veren aile üyelerinin bakım verme yükü ve tükenmişlik düzeyleri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 124, 370-382. doi: 10.29228/ASOS.54970
40. Sullivan AB, Miller D. (2015). Who is taking care of the care giver? Journal of Patient Experience, 1(2), 7-12. doi: 10.1177/237437431500200103
41. Şener A, Kurtgöz A, Koç Z. (2022). Palyatif bakım ünitesinde yatan hastaların bakımından sorumlu hasta yakınlarının bakım yükleri ile yaşam doyumlarının belirlenmesi. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(1), 63-70. doi: 10.34087/cbusbed.974401
42. Taniguchi Y, Miyawaki A, Tsugawa Y, Murayama H, Tamiya N, Tabuchi T. (2022). Family caregiving and changes in mental health status in Japan during the COVID-19 pandemic. Archives of Gerontology and Geriatrics, 98, 104531
43. Tanrıverdi O, Yavuzsen T, Turhal S, Kılıc D, Yalcın S, Özkan A vd. (2016). Depressionandsocio-economicalburdenaremorecommoninprimarycaregivers of patientswhoare not aware oftheircancer: turquoıse study by the palliative care working committee of the Turkish Oncology Group (TOG). European Journal of Cancer Care, 25, 502-515. doi: 10.1111/ecc.12315
44. Tarı Selçuk K, Avcı D. (2016). Kronik hastalığa sahip yaşlılara bakım verenlerde bakım yükü ve etkileyen etmenler. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(1), 1-9.
45. Varışlı B, Gültekin T. (2020). Yaşlı ayrımcılığının pandemi hali. Covıd-19 sürecinde kuşaklararası etkileşimin dönüşümü. Turkish Studies, 15(4), 1227-1237. doi: 10.7827/TurkishStudies.44376
46. Veenhoven R. (2015). The Global overall satısfactıon wıth lıfe defınıtıon. In: The global handbook of well-being. Eds: Glatzer W, Camfield L, Moller V, Rojas M. Exploration of Well-being of nations and communities, Inc. Springer, Dordrecht, Netherlands. 207-238.
47. Yanmış S, Mollaoğlu M. (2021). Hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda yaşam doyumu ve etkileyen faktörler. Nefroloji Hemşireliği Dergisi, 16(3), 115-123. doi: 10.47565/ndthdt.2021.39
48. Yavuz, M, Gümüşkaya Ö. (2021). Otizm spektrum bozukluğu ve zihinsel yetersizliği olan bireylerin ebeveynlerinin yaşam doyumu ve aile yılmazlık düzeylerinin incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi. 22(4), 799-825. doi: 10.21565/ozelegitimdergisi.726030
49. Yıldız S, Kağan A, Kurt O, Korkmaz S. (2021). Evaluation of perceived family burden, care burden and quality of life of caregivers during the pandemic period. Annals of Clinical and Analytical Medicine, 1-6. doi:10.4328/ACAM.20501