Osmanlı Kale Askerlerinin Yaş İstatistiği: İsmail Kalesi Örneği Üzerinden Kantitatif Bir İnceleme

The historical sources from 18th century refer to the “Devlet-i Aliyye’s military forces in Rumelia and Anatolia being numerous” indicating the large structure of the central and provincial Ottoman armies. A significant majority of these forces were generally assigned to frontier fortresses from the 18th century onward, and they were typically distinguished in local military terminology as “local servants” (yerli kulu), while central army personnel were referred to as “Kapıkulu Corps”. Local soldiers, outside the central army units, corresponded to cavalry and infantry units serving in various Ottoman fortifications. These soldiers were specifically recruited from the city or nearby regions where the fortress was located. However, there is no available data on the age statistics of these local soldiers, nor is there any literature study related to this subject. The age data provided as supplementary information within various topics mainly pertain to the pençik and devşirme systems that were prominent in the early periods. Consequently, the age statistics, distribution, and numerical weight of the standing fortress soldiers prior to the 19th century have not been scientifically evaluated. This study presents an age statistic of the local soldiers stationed at Ismail Fortress, one of the most fortified Ottoman strongholds along the Danube River. Two registers, which contain the rosters of local soldiers, were identified from the Ottoman Archives and examined in this study. Converting the age statistics of the personnel in the frontier fortresses into data will contribute to military history research. The methodology of this study involves extracting soldier ages from the rosters, grouping them into specific age intervals, determining their numerical weight, analyzing their distribution between 1796 and 1803, and processing them separately for each company, ultimately transforming them into a quantitative dataset.

XVIII. yüzyılın tarihî kaynakları, Devlet-i Aliyye'nin Rumeli ve Anadolu'da muvazzaf askeri bi-nihâyedir şeklinde ifadelerle, Osmanlıların merkez ve taşra ordularının kalabalık yapısına işaret etmektedir. Bu kuvvetlerin hatırı sayılır çoğunluğu, ekseriyetle XVIII. yüzyıldan itibaren serhad kalelerinde görevlendirilmiş ve umumiyetle yerli askeri târifen “yerli kulu”, merkezî ordu unsurlarını işaretle de “dergâh-ı âli kapı kulu” personeli olarak ayırt edilmişlerdir. Merkezî ordu unsurları dışındaki yerli askerler, Osmanlı tahkimatlarında görev yapan atlı ve piyade birliklerine karşılık gelmektedir. Bunlar, kalenin ismine münhasıran bulunduğu şehirden veya yakın bölgelerinden tertip edilmekteydi. Ancak mevzubahis yerli askerlerin yaş istatistiklerine dair bir veri olmadığı gibi, konuyla ilişkili bir literatür çalışması da mevcut değildir. Muhtelif konu başlıkları içerisinde alt bilgi olarak sunulan yaş verilerinin muhteviyatı da erken tarihler için pençik ve devşirme sisteminin tatbikinde öne çıkan bilgilerdir. Dolayısıyla XIX. yüzyıldan öncesine teşmil edilebilecek muvazzaf kale askerlerinin yaş istatistiği, dağılımı ve sayısal ağırlığı bilimsel olarak değerlendirilmemiştir. Bu çalışma, Tuna Nehri kenarındaki en müstahkem Osmanlı tahkimatlarından İsmail Kalesi'nin yerli askerleri üzerinde bir yaş istatistiği sunmaktadır. Yerli askerlerin yoklamalarını içeren defterlerden farklı özellikte ve benzerine az rastlanan iki defter, Osmanlı Arşivi'nden tespit edilerek bu çalışmada tetkik edilmiştir. Serhad kalelerindeki personelin yaş istatistiğinin bir veri hâline dönüştürülmesi, askerî tarih çalışmalarına katkı sağlayacaktır. Yoklama defterlerinden asker yaşlarının ayıklanması, belirli yaş aralıklarında gruplandırılması, sayısal ağırlığının belirlenmesi, 1796-1803 yıllarındaki dağılımları, her bir bölük için ayrı şekilde işlenerek kantitatif bir veriye dönüştürülmesi, bu çalışmanın yöntemi olarak benimsenmiştir.