Tracing a New Claim of Mahdism: A Comparative Study of the Osman Aydogdu Movement in Turkey
Abstract
Mahdism refers to a religious-political concept that has taken on various meanings across religions and sects throughout history. Over time, it has come to signify “a savior who will appear before the apocalypse and make justice prevail on earth.” Although there are numerous views both supporting and opposing Mahdism, it is a historical fact that many individuals have appeared throughout history claiming to be the Mahdi and have drawn masses after them. Even within the last few centuries, figures such as Muhammad Ahmed al-Mahdī (d. 1302/1885), Mirza Gulam Ahmad (d. 1908), Maitatsine (Muhammad Marwa d. 1980), Iskender Evrenesoglu (d. 2019), and Adnan Oktar are known to have similar claims within the Islamic world. Among those who emerged with the same assertion in recent times is Osman Aydogdu, who also claims to be a prophet, the Dabbat al-Arz, and a Dhul-Qarnayn. While his belief system shares certain features with classical Islamic tenets, it was shaped through a personalized process of theological construction that centered his own persona and extended doctrinal boundaries beyond the traditional framework. To justify his claims, Aydogdu interpreted the verses and hadiths according to his understanding, constructing an internally consistent theological logic. He asserted that he was both a prophet and a Mahdi, conforming to Prophet Muhammad and receiving revelation; that he embodied the Dabbat al-Arz and Dhul-Qarnayn mentioned in the scriptures; that he mastered the esoteric interpretation of the Qur’an, and that the “Al-Aqsa Mosque” was the true qibla. Toward those who denied or rejected him, he employed a provocative and alienating discourse, often declaring them unbelievers. He made extensive use of virtual platforms- particularly social media and websites- to propagate his views. This study offers a comparative analysis of Aydogdu’s approximately twenty-one-year Mahdist trajectory and doctrines. It aims to reveal his claims, views, principles of faith, and to compare his movement—both structurally and doctrinally—with Mahdist movements of the past and present, as well as with the esoteric discourses of certain Islamic sects. The research was conducted objectively and in accordance with the methodological principles of the discipline of History of Islamic Sects, without taking any stance for or against the individual or group concerned. Thematic, content, and discourse analysis methods were employed as part of a qualitative research framework. The article is based entirely on primary sources, including texts published on the official websites of Ayogdu and his followers, as well as more than one hundred lecture and sermon recordings shared on their YouTube and Facebook accounts. The study contributes to the academic understanding of contemporary religious movements that identify themselves with Islam and to their inclusion in the scholarly literature. Despite Osman Aydogdu’s 21-year Mahdist background and thousands of followers, neither he nor his organization has been the subject of previous academic inquiry. Therefore, this article fills a significant gap in the field and may serve as a reference for future research. Ultimately, it concludes that Osman Aydoğdu’s claims of Mahdism and even prophethood parallel, in structure and discourse, earlier movements that arose during periods of theopolitical crises. Furthermore, the movement’s distinctive use of modern communication technologies provides important insights into both the contemporary transformation of classical Mahdist conceptions and the reconstruction of religious authority in Turkey.
Keywords
Yeni Bir Mehdîlik İddiasının İzinde: Türkiye’de Osman Aydoğdu Hareketi Üzerine Mukayeseli Bir İnceleme
Abstract
Mehdîlik tarih boyunca dinden dine, mezhepten mezhebe çeşitli manaları ihtiva eden dinî-siyasî bir kavramı ifade etmiş ve zamanla “kıyamet öncesinde zuhur edip yeryüzüne adaleti hâkim kılacak olan bir kurtarıcı” anlamına bürünmüştür. Mehdîlik konusunda lehte ve aleyhte pek çok görüş olmakla birlikte tarih boyunca birçok zatın, mehdîlik iddiasıyla ortaya çıktığı, kitleleri peşinden sürüklediği hususu bir vakıadır. Sadece son birkaç asra baktığımızda İslam dünyasında Muhammed Ahmed el-Mehdî (ö. 1302/1885), Mirza Gulam Ahmed (ö. 1908), Maitatsine (Muhammed Marwa ö. 1980), İskender Evrenesoğlu (ö. 2019) ve Adnan Oktar gibi birçok zatın aynı iddiayla ortaya çıktığı bilinmektedir. Günümüzde ülkemizde aynı iddiayla ortaya çıkan ve aynı zamanda nebî, Dâbbe ve Zülkarneyn olduğunu öne süren Osman Aydoğdu da bunlardan biridir. Osman Aydoğdu’nun inanç sistemi, bazı yönlerden klasik İslam inanç esaslarıyla benzerlik göstermekle birlikte, merkezine kendi şahsiyetini yerleştiren ve teolojik sınırları geleneksel çerçevenin ötesine taşıyan bir inşa süreciyle şekillenmiştir. Aydoğdu iddialarını temellendirmek için âyet ve hadisleri kendisine uyarlayacak şekilde te’vîl etmiş ve kendince mantıklı bir örüntü oluşturmuştur. Hz. Peygamber’i tasdik eden ve aynı zamanda vahiy alan bir nebî ve mehdî olduğunu, âyetlerde ve hadislerde işaret edilen Dâbbetü’l-arz ve Zülkarneyn olduğunu, Kur’ân’ın bâtınî yorumuna hâkim olduğunu öne sürmüş ve kıble olarak “Mescîd-i Aksâ”yı seçmiştir. Kendisini yalanlayanlara ve reddedenlere karşı ötekileştirici ve kışkırtıcı bir üslup kullanmış ve onları tekfir etmekten geri durmamıştır. Görüşlerini yaymak için sosyal medya ve internet sayfaları gibi sanal platformlardan olabildiğince faydalanmıştır. Bu çalışma Aydoğdu’nun yaklaşık 21 yıllık mazisi olan mehdîlik serüvenini ve görüşlerini mukayeseli olarak ele almaktadır. Çalışmanın amacı Aydoğdu’nun iddialarını, görüşlerini, inanç esaslarını ve dinî kabullerini ortaya koymaktır. Ayrıca bu hareketi yapı ve muhteva bakımından günümüzde veya yakın geçmişte ortaya çıkan mehdîlik temalı hareket ve görüşlerle; bazı İslâm fırkalarının mehdîlik telakkîleri ve ezoterik söylemleriyle mukayese ederek analiz etmek çalışmanın amaçları arasındadır. Konu İslâm Mezhepleri Tarihi’nin metotlarına uygun olarak objektif bir üslupla ele alınmış, adı geçen kişi veya grup hakkında lehte veya aleyhte herhangi bir görüş belirtmeksizin nitel araştırma yöntemlerinden tematik analiz, içerik analizi ve söylem analizi metotları kullanılarak olan olduğu gibi tanımlanmakla yetinilmiştir. Makalede tamamen birincil kaynaklardan faydalanılmış, dolayısıyla adı geçen şahsın ve takipçilerinin kendi internet sayfalarında paylaşmış oldukları, fikirlerini içeren metinler incelenmiştir. Bunun yanı sıra söz konusu grubun YouTube ve Facebook gibi sosyal medya hesaplarından yayınlanmış olan, ders veya vaaz kayıtlarını içeren yüzden fazla video izlenerek elde edilen veriler, analiz edilip metne aktarılmıştır. Bu makale günümüz İslâm dünyasında kendisini İslâm’a nispet eden dinî akımların ve hareketlerin çalışılarak ilim dünyasına kazandırılması bakımından önem arz etmektedir. Ayrıca Osman Aydoğdu’nun 21 yıllık bir mehdîlik mazisine sahip olmasına ve binlerce müntesibi bulunmasına rağmen şimdiye dek kendisinin, örgütünün veya takipçilerinin hiçbir akademik çalışmaya konu olmaması hasebiyle makalenin sahada önemli bir boşluğu dolduracağı, dolayısıyla bundan sonra yapılacak olan benzer araştırmalara kaynaklık edeceği öngörülmektedir. Netice itibariyle Osman Aydoğdu’nun mehdîlik ve hatta nübüvvet iddiasının, yapı ve söylem olarak, tarihte teo-politik birtakım krizlerin yaşandığı dönemlerde zuhur eden benzer hareketlerle paralellik arz ettiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca hareketin modern iletişim araçlarını kullanması bakımından özgün bir yapı olduğuna, bu bağlamda, hareketin hem klasik mehdîlik anlayışlarının günümüzdeki dönüşümüne hem de Türkiye’de dinî otoritenin yeniden inşasına dair önemli ipuçları sunduğuna varılmıştır.
Keywords
