Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Tracing a New Claim of Mahdism: A Comparative Study of the Osman Aydogdu Movement in Turkey

Yıl 2025, Cilt: 24 Sayı: 2, 926 - 954, 30.12.2025
https://doi.org/10.14395/hid.1743210

Öz

Mahdism refers to a religious-political concept that has taken on various meanings across religions and sects throughout history. Over time, it has come to signify “a savior who will appear before the apocalypse and make justice prevail on earth.” Although there are numerous views both supporting and opposing Mahdism, it is a historical fact that many individuals have appeared throughout history claiming to be the Mahdi and have drawn masses after them. Even within the last few centuries, figures such as Muhammad Ahmed al-Mahdī (d. 1302/1885), Mirza Gulam Ahmad (d. 1908), Maitatsine (Muhammad Marwa d. 1980), Iskender Evrenesoglu (d. 2019), and Adnan Oktar are known to have similar claims within the Islamic world. Among those who emerged with the same assertion in recent times is Osman Aydogdu, who also claims to be a prophet, the Dabbat al-Arz, and a Dhul-Qarnayn. While his belief system shares certain features with classical Islamic tenets, it was shaped through a personalized process of theological construction that centered his own persona and extended doctrinal boundaries beyond the traditional framework. To justify his claims, Aydogdu interpreted the verses and hadiths according to his understanding, constructing an internally consistent theological logic. He asserted that he was both a prophet and a Mahdi, conforming to Prophet Muhammad and receiving revelation; that he embodied the Dabbat al-Arz and Dhul-Qarnayn mentioned in the scriptures; that he mastered the esoteric interpretation of the Qur’an, and that the “Al-Aqsa Mosque” was the true qibla. Toward those who denied or rejected him, he employed a provocative and alienating discourse, often declaring them unbelievers. He made extensive use of virtual platforms- particularly social media and websites- to propagate his views. This study offers a comparative analysis of Aydogdu’s approximately twenty-one-year Mahdist trajectory and doctrines. It aims to reveal his claims, views, principles of faith, and to compare his movement—both structurally and doctrinally—with Mahdist movements of the past and present, as well as with the esoteric discourses of certain Islamic sects. The research was conducted objectively and in accordance with the methodological principles of the discipline of History of Islamic Sects, without taking any stance for or against the individual or group concerned. Thematic, content, and discourse analysis methods were employed as part of a qualitative research framework. The article is based entirely on primary sources, including texts published on the official websites of Ayogdu and his followers, as well as more than one hundred lecture and sermon recordings shared on their YouTube and Facebook accounts. The study contributes to the academic understanding of contemporary religious movements that identify themselves with Islam and to their inclusion in the scholarly literature. Despite Osman Aydogdu’s 21-year Mahdist background and thousands of followers, neither he nor his organization has been the subject of previous academic inquiry. Therefore, this article fills a significant gap in the field and may serve as a reference for future research. Ultimately, it concludes that Osman Aydoğdu’s claims of Mahdism and even prophethood parallel, in structure and discourse, earlier movements that arose during periods of theopolitical crises. Furthermore, the movement’s distinctive use of modern communication technologies provides important insights into both the contemporary transformation of classical Mahdist conceptions and the reconstruction of religious authority in Turkey.

Kaynakça

  • Abdul Hamid, Ahmad Fauzi. “The Darul Arqam -Rufaqa’- Global Ikhwan Alternative”. Islamic Education in Malaysia. 57-72. Singapore: S. Rajaratnam School of International Studies, 2010.
  • Adıgüzel, Adnan. “Bergavâta: Mağrib’te Heterodoks Bir Berberî Fırkası”. Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 12/1 (2010), 1-19.
  • Akgün, Hüseyin. “Mehdîlik Hadislerinin Hadis Rivâyet Coğrafyası Açısından İncelenmesi”. Hadis ve Siyer Araştırmaları 5/2 (2019), 311-331.
  • Aslan, Abdülgaffar. İslam’da Peygamberlik ve Yalancı Peygamberlik Olgusu. Ankara: Araştırma Yayınları, 2009.
  • Avcu, Ali. “Batınî Epistemoloji ve Batınîlik-Siyaset İlişkisi”. Rıhle. Erişim 9 Ekim 2025. https://errihle.com/2022/n/batini-epistemoloji-ve-batinilik-siyaset-iliskisi
  • Barlas, Kenan. Hadis Tarihinde Mehdî Konusu Literatürü ve Rivayetleri. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2022.
  • Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail. Sahîhu’l-Buhârî. Dımaşk: Dâru İbn Kesîr, 2002.
  • Bulut, Halil İbrahim. İslam Mezhepleri Tarihi. İstanbul: Ketebe Yayınları 2022.
  • Bulut, Halil İbrahim. “Yaltkaya’nın Bâtınîlik Tarihi Makalesi Tahlil Değerlendirme ve Neşir”. e-Makâlât Mezhep Araştırmaları Dergisi 11/2 (2018), 223-270. https://doi.org/10.18403/emakalat.460387
  • Cole, Joan. “Millennialism in Modern Iranian History”. Bahāʾī Library Online. Erişim 09 Ekim 2025. https://bahai-library.com/cole_millennialism_modern_iran#_edn5
  • Çapun, Meryem. Yeni Bir Dini Hareket Olarak Adnan Oktar Grubu Dini Gruplar Sosyolojisi Açısından Bir Değerlendirme. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
  • Çınar, Mahmut. Tarihten Günümüze Mehdîlik. İstanbul: Rağbet Yayınları, 2013.
  • Ebû Dâvûd, Süleyman b. Eşꜥas Ezdiyyi’l-Sicistânî. Sünenü Ebî Dâvûd. thk. Muhammed Avvâme. Beyrut: Müessesetü’r-Reyyân, 2004.
  • Fığlalı, Ethem Ruhi. “Kâdiyânîlik”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 24/137-139. İstanbul: TDV Yayınları, 2001.
  • Filiu, Jean-Pierre. “The Return of Political Mahdism”. Current Trends in Islamist Ideology 8 (2009), 26-38.
  • Fleischer, Cornell H. “A Mediterranean Apocalypse: Prophecies of Empire in the Fiftheenth and Sixteenth Centuries”. Journal of the Economic and Social History of the Orient 61 (2018), 18-90. https://doi.org/10.1163/15685209-12341443
  • Göka, Erol. “Mehdilik İddiası ve Psikopatoloji”. Aktüel Psikoloji. Erişim 09 Ekim 2025. https://www.aktuelpsikoloji.com/mehdilik-iddiasi-ve-psikopatoloji-1412yy.htm
  • Isichei, Elizabeth. “The Maitatsine Rising In Nigeria 1980-85: A Revolt of The Disinherited”. Journal of Religion in Africa 17/3 (1987), 194-208.
  • Hakyemez, Cemil. “Mehdî Düşüncesinin İtikadîleşmesi Üzerine”. Gazi Üniversitesi Çorum İlahiyat Fakültesi Dergisi 3/5 (2004), 127-144.
  • Hakyemez, Cemil. “Şia’da Beklenen Kurtarıcı İnancı ve Günümüzde Yansımaları”. Beklenen Kurtarıcı İnancı. ed.
  • Yusuf Şevki Yavuz. 89-112. İstanbul: KURAMER Yayınları, 2017.
  • İbn Hacer, Ebü’l-Abbâs Ahmed b. Muhammed Mekkî Heytemî. el-Kavlü’l-Muhtasar fî ꜥAlâmâti’l-Mehdiyyi’l-Muntazar. Kahire: Mektebetü’l-Kur’ân, t.y.
  • İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd Kazvînî. Sünenü İbn Mâce. thk. Muhammed Fuad Abdülbâkî. Y.y.: Dâru’l-İhyâ’i’l-Kütübi’l-Arabî, t.y.
  • İbn Manzur, Ebü’l-Fazl Muhammed b. Mükerrem b. Ali. Lisânü’l-ꜥArab. 18 cilt. Beyrut: Dâru İḥyâ’i’d-Türasi’l-ꜥArabi, 1999.
  • İlhan, Avni. Mehdîlik. İstanbul: Beyan Yayınları, 1993.
  • Kaya, Remzi. “Ehl-i Kitap”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 10/516-519. İstanbul: TDV Yayınları, 1994.
  • Keşmirî, Muhammed Enver Şah b. Muazzam Şah Hindî. et-Tasrîh bimâ Tevâtere Nüzûli’l-Mesih. thk. Abdülfettah Ebû Gudde. Haleb: Mektebetü’l-Matbûꜥatü’l-İslâmiyye, 1981.
  • Kur’ân Diyanet. Erişim 12 Ekim 2025. https://kuran.diyanet.gov.tr/Tefsir
  • Kutlu, Sönmez. “Beklenen Kurtarıcı İnanışına Dayalı Siyasî ve Dinî Hareketlerde Mehdîlik Tipolojileri”, Beklenen Kurtarıcı İnancı. ed. Yusuf Şevki Yavuz. 291-351. İstanbul: KURAMER Yayınları, 2017.
  • Mizzî, Cemâlüddin Abdurrahman b. Yûsuf Ebü’l-Haccâc. “Hz. Peygamber’in (s.a.v.) Mucizeleri”. çev. Erdoğan Köycü. Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi 1/2 (2014), 65-88.
  • MM, Mehdi Aleyhisselam. “Allah’ın Nebisi Muhammed Mehdi’den İnsanlığa Çağrı”. Erişim 10 Mart 2025. https://mehdialeyhisselam.istanbul/?s=Osman-Aydogdu
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah Herşeyi Hak ile Yaratmıştır Muhammed Mehdi Osman Aydoğdu”. YouTube. Yayın Tarihi 25 Şubat 2021. https://www.youtube.com/watch?v=rH_UOf0qLds
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “İman Nuru ile Tanınacak Ne Demek”. YouTube. Yayın Tarihi 11 Nisan 2021. https://www.youtube.com/watch?v=WjTV6F8TbM0
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Rabbimiz Kulunu Muhammed Mehdi İsmi ile Nebi Vasfıyla Vazifelendirmiştir”. YouTube. Yayın Tarihi 24 Ocak 2025. https://www.youtube.com/watch?v=pNCznKaERmU
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. "Mehdi Medine’den Çıkacak”. YouTube. Yayın Tarihi 4 Nisan 2020. https://www.youtube.com/watch?v=FODE-LwGGgA
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. "Meleğini Gördük de İnanmadık mı Diyen”. YouTube. Yayın Tarihi 2 Ocak 2025. https://youtu.be/Cl0UbqquMu0?si=Y4Mk3RkxMP8mzeCp
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. "Onu Dinlemeyin Günahınızı Biz Yüklenelim Diyerek İnsanları Allah’ın Yolundan Alıkoyanlar”. YouTube. Yayın Tarihi 30 Aralık 2024. https://youtu.be/YnYKiTdVH2A?si=tt8BB4Vnj7RacOpv
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. "Onu Dinlemeyin Günahınızı Biz Yüklenelim Diyerek İnsanları Allah’ın Yolundan Alıkoyanlar”. YouTube. Yayın Tarihi 4 Nisan 2021. https://www.youtube.com/watch?v=YPJ4pvf9pK4
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah Dilediğini Yaratır ve Seçer Seçmek Onlara Ait Değildir”. YouTube. Yayın Tarihi 19 Ocak 2025. https://www.youtube.com/watch?v=anmHAKPHzoM&t=71s
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah Yeryüzünde Kimi Elçi Olarak Seçmişse Mescîd-i Aksâ Onun Hakkıdır”. YouTube. Yayın Tarihi 8 Ocak 2025. https://www.youtube.com/watch?v=pG6H_NWv7tQ
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah’ın Nebisi Muhammed Mehdi Zuhur Etmiştir”. YouTube. Yayın Tarihi 8 Şubat 2018. https://www.youtube.com/watch?v=gL6LPd8N4ro
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah’ın Emri Geldi Artık Allah’ın Emrini Geri Çeviremezsiniz”. YouTube. Yayın Tarihi 26 Aralık 2024. https://youtu.be/cJcdXUMSQpI?si=yAlgRwIVqLyBp8I6
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah’ın Emri Geldi Artık Allah’ın Emrini Geri Çeviremezsiniz”. YouTube. Yayın Tarihi 18 Şubat 2021. https://www.youtube.com/watch?v=aFIiJCpUC-E
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah’ın İnsanlar Arasından Seçtiği Bir İnsanın Günün Birinde Ben Âlemlerin Rabbinin Elçisiyim”. YouTube. Yayın Tarihi 14 Ocak 2025. https://www.youtube.com/watch?v=xG_Y-XZuzKw
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah’ın Nebisi Muhammed Mehdi Zuhur Etti İman Edin ki Kurtuluşa Eresiniz”. YouTube. Yayın Tarihi 11 Aralık 2020. https://www.youtube.com/watch?v=3Kouf1k_VUk
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah’ın Nebisi Muhammed Mehdi Bu Yüzyılda Gelmiştir”. YouTube. Yayın Tarihi 28 Kasım 2020. https://www.youtube.com/watch?v=D4G6o2uHgy8
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah’ın Nebisi Muhammed Mehdi”. YouTube. Yayın Tarihi 7 Kasım 2020. https://www.youtube.com/watch?v=5K7Xtgb7syE
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah’ın Nebisi Muhammed Mehdi”. YouTube. Yayın Tarihi 4 Aralık 2020. https://www.youtube.com/watch?v=r-WGpmfPMfE
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Bir Tarafta Hergün Biraz Daha Dünyayı Keşfetmeye Çalışan İnsanlar Diğer Tarafta”. YouTube. Yayın Tarihi 22 Şubat 2021. https://www.youtube.com/watch?v=PfNpMefT3oo
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Bir Tarafta Toplumu Uyandırmaya Çalışan Mehdi ve İnananlar Diğer Tarafta Âlimiyle Cahili”. YouTube. Yayın Tarihi 23 Nisan 2021. https://www.youtube.com/watch?v=zC_8ON5HLeE
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Biz İnsanları Cennete Çağırıyoruz Onlar Bizi Ateşe Davet Ediyorlar”. YouTube. Yayın Tarihi 1 Kasım 2020. https://www.youtube.com/watch?v=24M6tZ7QL7Y
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Biz İnsanları Cennete Çağırıyoruz Onlar Bizi Ateşe Çağırıyorlar”. YouTube. Yayın Tarihi 5 Mart 2021. https://www.youtube.com/watch?v=6yewMmP7T6I
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Dışardaki Fransızlar Resûlullah’a Hakaret Ediyor İçerdeki Fransızlar da”. YouTube. Yayın Tarihi 25 Nisan 2021. https://www.youtube.com/watch?v=lr2DCIg7O8c
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Elçiler ve İnananlar Rabbimiz’i Keşfettiler Madde Âleminin Ardındaki Mana Âlemini Gördüler”. YouTube. Yayın Tarihi 14 Temmuz 2021. https://www.youtube.com/watch?v=3wGw6YI45vM
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Ezelde Takdir Edilmiş”. YouTube. Yayın Tarihi 10 Mart 2021. https://www.youtube.com/watch?v=IsBeXgkZDrU
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Filistin Yanmaya İslâm Âlemi Uzaktan Bakmaya Devam Ediyor”. YouTube. Yayın Tarihi 23 Mart 2025. https://www.youtube.com/watch?v=oKEucgzwNkU
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Geçmiş Peygamberlere Biz Seni Görmeden Sevdik Diyenler Kendilerine Gelen Elçiyi Yalanlayıp”. YouTube. Yayın Tarihi 18 Nisan 2021. https://www.youtube.com/watch?v=556AdWVmeoo
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Her Dönemde Elçilere İnananlar Zahiri ile Türlü İmtihanlar İçinde Olsalar da Hakikati ile”. YouTube. Yayın Tarihi 11 Kasım 2021. https://www.youtube.com/watch?v=PXthff1DbR0
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Hidayet Âlimlerin Akıllarında ya da İlimlerinde Değil Peygamberlerin Elinde de Değil”. YouTube. Yayın Tarihi 28 Haziran 2021. https://www.youtube.com/watch?v=ocrRA5mCR48
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “İman Edip Rabbimizin Rahmetiyle Birçok Mucize Gören Sahabeler”. YouTube. Yayın Tarihi 30 Ocak 2021. https://www.youtube.com/watch?v=L0Zh9mPMkQg
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “İman Her Şeyi Aklıyla Görmeye Çalışan Ebû Cehil’lere Zor Ama Gönlüyle Allah’a Teslim Olanlara Kolay”. YouTube. Yayın Tarihi 6 Şubat 2025. https://www.youtube.com/watch?v=K8mdyBM26Po
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “İman Nuru ile Tanınacak Ne Demek”. YouTube. Yayın Tarihi 2 Aralık 2021. https://www.youtube.com/watch?v=z80JQJHzkbg
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “İslâm Garip Başladı Başladığı Gibi Yine Garip Olacak O Gariplere Müjdeler Olsun”. YouTube. Yayın Tarihi 25 Mart 2021. https://www.youtube.com/watch?v=Q8Ci-CigRIo
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Kaybettiği Anne Babasını Arayan Bir Çocuk Kadar Rabbini Aramayan İnsanlar”. YouTube. Yayın Tarihi 21 Ocak 2022. https://www.youtube.com/watch?v=7muf4DjRZho
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Kıyamet Yaklaştı Ay Yarıldı”. YouTube. Yayın Tarihi 11 Nisan 2021. https://www.youtube.com/watch?v=D7ftRLY100k
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Kudüs’ün de Doğu Türkistan’ın da Keşmir’in de Afrika’nın da Kurtuluşu”. YouTube. Yayın Tarihi 21 Mayıs 2021. https://www.youtube.com/watch?v=_rl2jTh8oQI
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Küfrünü İlan Eden Zındık Ve Etrafındaki Nasipsizler Yaşarken İnanmazlarsa Son Nefeslerinde”. YouTube. Yayın Tarihi 23 Eylül 2021. https://www.youtube.com/watch?v=pJw18AMBhDk
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Küfrünü İlan Eden Zındık ve Etrafındaki Nasipsizler Yaşarken İnanmazlarsa Son Nefeslerinde”. YouTube. Yayın Tarihi 15 Eylül 2021 https://www.youtube.com/watch?v=7Zsle4rKaSI
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Meleğini Göreceğiz Bu Yüzyılda Gelmeyecek Diyerek Asra İpotek Koyanlar”. YouTube. Yayın Tarihi 27 Ocak 2022. https://www.youtube.com/watch?v=Bi7uKYBgUvk
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Muhammed Mehdi Resûlullah’ın Müjdesi Muhammed Mehdi Osman Aydoğdu”. YouTube. Yayın Tarihi 15 Nisan 2021. https://www.youtube.com/watch?v=UArH1ZBdiWg
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Muhammed Mehdi’yi Yalanlayan Âlim Kılıklı Cahillere Cevabımızdır”. YouTube. Yayın Tarihi 27 Mart 2020. https://www.youtube.com/watch?v=lHWTa0GpnMk
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “O Gün Abdullah’ın Yetimi İnsanlar Arasında”. YouTube. Yayın Tarihi 26 Mayıs 2022. https://www.youtube.com/watch?v=iVdHqtBzwLQ
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “O Gün Okuma Yazma Bilmeyen Muhammed’e İman Etmek Kolay Mıydı Acaba”. YouTube. Yayın Tarihi 3 Şubat 2022. https://www.youtube.com/watch?v=9Ye6_0S8MAQ
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Onlar Karalamaya Biz Silmeye Yetiştiremiyoruz”. YouTube. Yayın Tarihi 18 Mart 2021. https://www.youtube.com/watch?v=p4Muh8v9fjw
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Peygamberimiz’den Sonra Bir Peygamber Değil Halifeler Gelmiş Ümmeti Onlar İdare Etmişlerdir”. YouTube. 20 Şubat 2021. https://www.youtube.com/watch?v=NbCKaa3AuoM
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Peygamberlerin Peygamber Olduğunun En Büyük Delili”. YouTube. Yayın Tarihi 20 Şubat 2025. https://www.youtube.com/watch?v=h2JgXzs5fqc
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Rabbimiz Âyetinde Gözler Kör Olmaz Göğüslerde Olan Kalpler (Basiretler) Kör Olur Buyuruyor”. YouTube. Yayın Tarihi 11 Nisan 2021. https://www.youtube.com/watch?v=HkVh_Os_-D0
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Rabbimiz Kendisini Muhammed Mehdi Adıyla Nebi Vasfıyla Vazifelendirmiştir Osman Aydoğdu”. YouTube. Yayın Tarihi 20 Nisan 2021. https://www.youtube.com/watch?v=oYR3WAByuJI
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Rabbimiz’in Hidayetiyle Sonsuz Karanlıktan Sonsuz Aydınlığa Ulaşanlar”. YouTube. Yayın Tarihi 29 Ekim 2020. https://www.youtube.com/watch?v=nYAUlMoindI&t=1004s
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Rasulullah hem Benden Sonra Bir Peygamber Yoktur”. YouTube. Yayın Tarihi 14 Ekim 2021. https://www.youtube.com/watch?v=WBh35uday2w
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Resûllah Kitapla Gönderilen Peygamberlerin Sonuncusu Son Rasul Peygamber Yarılan Ayın İlk”. YouTube. Yayın Tarihi 30 Eylül 2021. https://www.youtube.com/watch?v=KXKjqVkAgQo
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Son Resûl Peygamber Hz. Muhammed’i Tasdik Eden Nebi Muhammed Mehdi”. YouTube. Yayın Tarihi 14 Kasım 2020. https://www.youtube.com/watch?v=JmpiJdPuKb4 MM, Muhammed Mehdi as’a İnananlar. “Muhammed Mehdi’ye İnananlarla Sohbet (100)”. YouTube. Yayın Tarihi 5 Ocak 2021. https://www.youtube.com/watch?v=fVpniEyjnwc
  • Müslim, Ebü’l-Hüseyin b. el-Haccâc el-Kuşeyri en-Nisaburî. Sahîhu Müslim. Riyad: Beytü’l-Efkâru’l-Düveliyye, 1998.
  • Ocak, Ahmet Yaşar. Osmanlı İmparatorluğunda Marjinal Sûfîlik Kalenderîler. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1999.
  • Oruç, Muhammed Cihat. “The Barghawāṭian Mahdī and Prophet: An Evaluation of Ṣāliḥ ibn Ṭarīf’s Claims”. Ilahiyat Studies 13/2 (2022), 181-205. https://doi.org/10.12730/is.1151156
  • Öz, Mustafa. “Muhammed Ahmed el-Mehdî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 30/494-497. Ankara: TDV Yayınları, 2020.
  • Öztürk, Eyüp. “Osmanlı’nın Son Döneminde Bir Mehdîlik (Peygamberlik) İddiası: Bosnalı Hafız Abdullah Efendi Olayı”. Toplum Bilimleri Dergisi 6/11 (2012), 117-128.
  • Öztürk, Özkan. “Tasavvuf Kültüründe Beklenen Kurtarıcı İnancı”. Beklenen Kurtarıcı İnancı. ed. Yusuf Şevki Yavuz. 221-261. İstanbul: KURAMER Yayınları, 2017.
  • Salam, Habibullah Mohammad. İskender Evrenosoğlu ve Mehdilik İddiaları. Bursa: Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
  • Sarıkçıoğlu, Ekrem. “Mehdî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 28/369-371. Ankara: TDV Yayınları, 2003. Sezer, Birkan Uysal. “Çağdaş Karizma”. Amme İdaresi Dergisi 26/4 (1993), 3-12.
  • Şâdî b. Muhammed, b. Sâlim Âl-i Nuꜥmân. Câmiꜥu Türasi’l-Allâme el-Elbânî fi’l-Akîde. 9 cilt. Yemen: Merkezü’n-Nuꜥmân li’l-Buhûs ve’d-Dirâsâti’l-İslâmiyye, 2010.
  • Şirbinî, Muhammed Ahmed Hatîb. es-Sirâcü’l-Münîr. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2004.
  • Taberî, Muhammed b. Cerîr. Câmiꜥu’l-Beyân ꜥan Te’vîli Âyi’l-Kur’ân. thk. Abdullah b. Abdülmuhsin Türkî. 26 cilt. Riyad: y.y., 2003.
  • Thomas, Douglas H. Sufism Mahdism and Nationalism: Limamou Laye and the Layennes of Senegal. London: Continuum International Publishing Group, 2012.
  • Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre. Sünenü’t-Tirmizî. thk. İbrâhim Adve İvaz. Beyrût: Dâru’l-Garbi’l-İslâmî, 1998.
  • Tiryaki, Hakan. Yeni Dini Hareketler Bağlamında Adnan Oktar Hareketi. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2021.
  • Yavuz, Yusuf Şevki. “Beklenen Kurtarıcı İnancının İslâm Akâidine Giriş Serüveni”. Beklenen Kurtarıcı İnancı. ed. Yusuf Şevki Yavuz. 177-219. İstanbul: KURAMER Yayınları, 2017.
  • Yavuz, Yusuf Şevki. “Mehdî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 28/371-374. Ankara: TDV Yayınları, 2003.
  • Yavuz, Yusuf Şevki. “Peygamber”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 257-262. İstanbul: TDV Yayınları, 2007.
  • Yücel, Ahmet. “Mehdî Hadislerinin Temel Hadis Kaynaklarındaki Anlamı”. Beklenen Kurtarıcı İnancı. ed. Yusuf Şevki Yavuz. 141-173. İstanbul: KURAMER Yayınları, 2017.

Yeni Bir Mehdîlik İddiasının İzinde: Türkiye’de Osman Aydoğdu Hareketi Üzerine Mukayeseli Bir İnceleme

Yıl 2025, Cilt: 24 Sayı: 2, 926 - 954, 30.12.2025
https://doi.org/10.14395/hid.1743210

Öz

Mehdîlik tarih boyunca dinden dine, mezhepten mezhebe çeşitli manaları ihtiva eden dinî-siyasî bir kavramı ifade etmiş ve zamanla “kıyamet öncesinde zuhur edip yeryüzüne adaleti hâkim kılacak olan bir kurtarıcı” anlamına bürünmüştür. Mehdîlik konusunda lehte ve aleyhte pek çok görüş olmakla birlikte tarih boyunca birçok zatın, mehdîlik iddiasıyla ortaya çıktığı, kitleleri peşinden sürüklediği hususu bir vakıadır. Sadece son birkaç asra baktığımızda İslam dünyasında Muhammed Ahmed el-Mehdî (ö. 1302/1885), Mirza Gulam Ahmed (ö. 1908), Maitatsine (Muhammed Marwa ö. 1980), İskender Evrenesoğlu (ö. 2019) ve Adnan Oktar gibi birçok zatın aynı iddiayla ortaya çıktığı bilinmektedir. Günümüzde ülkemizde aynı iddiayla ortaya çıkan ve aynı zamanda nebî, Dâbbe ve Zülkarneyn olduğunu öne süren Osman Aydoğdu da bunlardan biridir. Osman Aydoğdu’nun inanç sistemi, bazı yönlerden klasik İslam inanç esaslarıyla benzerlik göstermekle birlikte, merkezine kendi şahsiyetini yerleştiren ve teolojik sınırları geleneksel çerçevenin ötesine taşıyan bir inşa süreciyle şekillenmiştir. Aydoğdu iddialarını temellendirmek için âyet ve hadisleri kendisine uyarlayacak şekilde te’vîl etmiş ve kendince mantıklı bir örüntü oluşturmuştur. Hz. Peygamber’i tasdik eden ve aynı zamanda vahiy alan bir nebî ve mehdî olduğunu, âyetlerde ve hadislerde işaret edilen Dâbbetü’l-arz ve Zülkarneyn olduğunu, Kur’ân’ın bâtınî yorumuna hâkim olduğunu öne sürmüş ve kıble olarak “Mescîd-i Aksâ”yı seçmiştir. Kendisini yalanlayanlara ve reddedenlere karşı ötekileştirici ve kışkırtıcı bir üslup kullanmış ve onları tekfir etmekten geri durmamıştır. Görüşlerini yaymak için sosyal medya ve internet sayfaları gibi sanal platformlardan olabildiğince faydalanmıştır. Bu çalışma Aydoğdu’nun yaklaşık 21 yıllık mazisi olan mehdîlik serüvenini ve görüşlerini mukayeseli olarak ele almaktadır. Çalışmanın amacı Aydoğdu’nun iddialarını, görüşlerini, inanç esaslarını ve dinî kabullerini ortaya koymaktır. Ayrıca bu hareketi yapı ve muhteva bakımından günümüzde veya yakın geçmişte ortaya çıkan mehdîlik temalı hareket ve görüşlerle; bazı İslâm fırkalarının mehdîlik telakkîleri ve ezoterik söylemleriyle mukayese ederek analiz etmek çalışmanın amaçları arasındadır. Konu İslâm Mezhepleri Tarihi’nin metotlarına uygun olarak objektif bir üslupla ele alınmış, adı geçen kişi veya grup hakkında lehte veya aleyhte herhangi bir görüş belirtmeksizin nitel araştırma yöntemlerinden tematik analiz, içerik analizi ve söylem analizi metotları kullanılarak olan olduğu gibi tanımlanmakla yetinilmiştir. Makalede tamamen birincil kaynaklardan faydalanılmış, dolayısıyla adı geçen şahsın ve takipçilerinin kendi internet sayfalarında paylaşmış oldukları, fikirlerini içeren metinler incelenmiştir. Bunun yanı sıra söz konusu grubun YouTube ve Facebook gibi sosyal medya hesaplarından yayınlanmış olan, ders veya vaaz kayıtlarını içeren yüzden fazla video izlenerek elde edilen veriler, analiz edilip metne aktarılmıştır. Bu makale günümüz İslâm dünyasında kendisini İslâm’a nispet eden dinî akımların ve hareketlerin çalışılarak ilim dünyasına kazandırılması bakımından önem arz etmektedir. Ayrıca Osman Aydoğdu’nun 21 yıllık bir mehdîlik mazisine sahip olmasına ve binlerce müntesibi bulunmasına rağmen şimdiye dek kendisinin, örgütünün veya takipçilerinin hiçbir akademik çalışmaya konu olmaması hasebiyle makalenin sahada önemli bir boşluğu dolduracağı, dolayısıyla bundan sonra yapılacak olan benzer araştırmalara kaynaklık edeceği öngörülmektedir. Netice itibariyle Osman Aydoğdu’nun mehdîlik ve hatta nübüvvet iddiasının, yapı ve söylem olarak, tarihte teo-politik birtakım krizlerin yaşandığı dönemlerde zuhur eden benzer hareketlerle paralellik arz ettiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca hareketin modern iletişim araçlarını kullanması bakımından özgün bir yapı olduğuna, bu bağlamda, hareketin hem klasik mehdîlik anlayışlarının günümüzdeki dönüşümüne hem de Türkiye’de dinî otoritenin yeniden inşasına dair önemli ipuçları sunduğuna varılmıştır.

Kaynakça

  • Abdul Hamid, Ahmad Fauzi. “The Darul Arqam -Rufaqa’- Global Ikhwan Alternative”. Islamic Education in Malaysia. 57-72. Singapore: S. Rajaratnam School of International Studies, 2010.
  • Adıgüzel, Adnan. “Bergavâta: Mağrib’te Heterodoks Bir Berberî Fırkası”. Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 12/1 (2010), 1-19.
  • Akgün, Hüseyin. “Mehdîlik Hadislerinin Hadis Rivâyet Coğrafyası Açısından İncelenmesi”. Hadis ve Siyer Araştırmaları 5/2 (2019), 311-331.
  • Aslan, Abdülgaffar. İslam’da Peygamberlik ve Yalancı Peygamberlik Olgusu. Ankara: Araştırma Yayınları, 2009.
  • Avcu, Ali. “Batınî Epistemoloji ve Batınîlik-Siyaset İlişkisi”. Rıhle. Erişim 9 Ekim 2025. https://errihle.com/2022/n/batini-epistemoloji-ve-batinilik-siyaset-iliskisi
  • Barlas, Kenan. Hadis Tarihinde Mehdî Konusu Literatürü ve Rivayetleri. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2022.
  • Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail. Sahîhu’l-Buhârî. Dımaşk: Dâru İbn Kesîr, 2002.
  • Bulut, Halil İbrahim. İslam Mezhepleri Tarihi. İstanbul: Ketebe Yayınları 2022.
  • Bulut, Halil İbrahim. “Yaltkaya’nın Bâtınîlik Tarihi Makalesi Tahlil Değerlendirme ve Neşir”. e-Makâlât Mezhep Araştırmaları Dergisi 11/2 (2018), 223-270. https://doi.org/10.18403/emakalat.460387
  • Cole, Joan. “Millennialism in Modern Iranian History”. Bahāʾī Library Online. Erişim 09 Ekim 2025. https://bahai-library.com/cole_millennialism_modern_iran#_edn5
  • Çapun, Meryem. Yeni Bir Dini Hareket Olarak Adnan Oktar Grubu Dini Gruplar Sosyolojisi Açısından Bir Değerlendirme. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
  • Çınar, Mahmut. Tarihten Günümüze Mehdîlik. İstanbul: Rağbet Yayınları, 2013.
  • Ebû Dâvûd, Süleyman b. Eşꜥas Ezdiyyi’l-Sicistânî. Sünenü Ebî Dâvûd. thk. Muhammed Avvâme. Beyrut: Müessesetü’r-Reyyân, 2004.
  • Fığlalı, Ethem Ruhi. “Kâdiyânîlik”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 24/137-139. İstanbul: TDV Yayınları, 2001.
  • Filiu, Jean-Pierre. “The Return of Political Mahdism”. Current Trends in Islamist Ideology 8 (2009), 26-38.
  • Fleischer, Cornell H. “A Mediterranean Apocalypse: Prophecies of Empire in the Fiftheenth and Sixteenth Centuries”. Journal of the Economic and Social History of the Orient 61 (2018), 18-90. https://doi.org/10.1163/15685209-12341443
  • Göka, Erol. “Mehdilik İddiası ve Psikopatoloji”. Aktüel Psikoloji. Erişim 09 Ekim 2025. https://www.aktuelpsikoloji.com/mehdilik-iddiasi-ve-psikopatoloji-1412yy.htm
  • Isichei, Elizabeth. “The Maitatsine Rising In Nigeria 1980-85: A Revolt of The Disinherited”. Journal of Religion in Africa 17/3 (1987), 194-208.
  • Hakyemez, Cemil. “Mehdî Düşüncesinin İtikadîleşmesi Üzerine”. Gazi Üniversitesi Çorum İlahiyat Fakültesi Dergisi 3/5 (2004), 127-144.
  • Hakyemez, Cemil. “Şia’da Beklenen Kurtarıcı İnancı ve Günümüzde Yansımaları”. Beklenen Kurtarıcı İnancı. ed.
  • Yusuf Şevki Yavuz. 89-112. İstanbul: KURAMER Yayınları, 2017.
  • İbn Hacer, Ebü’l-Abbâs Ahmed b. Muhammed Mekkî Heytemî. el-Kavlü’l-Muhtasar fî ꜥAlâmâti’l-Mehdiyyi’l-Muntazar. Kahire: Mektebetü’l-Kur’ân, t.y.
  • İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd Kazvînî. Sünenü İbn Mâce. thk. Muhammed Fuad Abdülbâkî. Y.y.: Dâru’l-İhyâ’i’l-Kütübi’l-Arabî, t.y.
  • İbn Manzur, Ebü’l-Fazl Muhammed b. Mükerrem b. Ali. Lisânü’l-ꜥArab. 18 cilt. Beyrut: Dâru İḥyâ’i’d-Türasi’l-ꜥArabi, 1999.
  • İlhan, Avni. Mehdîlik. İstanbul: Beyan Yayınları, 1993.
  • Kaya, Remzi. “Ehl-i Kitap”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 10/516-519. İstanbul: TDV Yayınları, 1994.
  • Keşmirî, Muhammed Enver Şah b. Muazzam Şah Hindî. et-Tasrîh bimâ Tevâtere Nüzûli’l-Mesih. thk. Abdülfettah Ebû Gudde. Haleb: Mektebetü’l-Matbûꜥatü’l-İslâmiyye, 1981.
  • Kur’ân Diyanet. Erişim 12 Ekim 2025. https://kuran.diyanet.gov.tr/Tefsir
  • Kutlu, Sönmez. “Beklenen Kurtarıcı İnanışına Dayalı Siyasî ve Dinî Hareketlerde Mehdîlik Tipolojileri”, Beklenen Kurtarıcı İnancı. ed. Yusuf Şevki Yavuz. 291-351. İstanbul: KURAMER Yayınları, 2017.
  • Mizzî, Cemâlüddin Abdurrahman b. Yûsuf Ebü’l-Haccâc. “Hz. Peygamber’in (s.a.v.) Mucizeleri”. çev. Erdoğan Köycü. Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi 1/2 (2014), 65-88.
  • MM, Mehdi Aleyhisselam. “Allah’ın Nebisi Muhammed Mehdi’den İnsanlığa Çağrı”. Erişim 10 Mart 2025. https://mehdialeyhisselam.istanbul/?s=Osman-Aydogdu
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah Herşeyi Hak ile Yaratmıştır Muhammed Mehdi Osman Aydoğdu”. YouTube. Yayın Tarihi 25 Şubat 2021. https://www.youtube.com/watch?v=rH_UOf0qLds
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “İman Nuru ile Tanınacak Ne Demek”. YouTube. Yayın Tarihi 11 Nisan 2021. https://www.youtube.com/watch?v=WjTV6F8TbM0
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Rabbimiz Kulunu Muhammed Mehdi İsmi ile Nebi Vasfıyla Vazifelendirmiştir”. YouTube. Yayın Tarihi 24 Ocak 2025. https://www.youtube.com/watch?v=pNCznKaERmU
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. "Mehdi Medine’den Çıkacak”. YouTube. Yayın Tarihi 4 Nisan 2020. https://www.youtube.com/watch?v=FODE-LwGGgA
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. "Meleğini Gördük de İnanmadık mı Diyen”. YouTube. Yayın Tarihi 2 Ocak 2025. https://youtu.be/Cl0UbqquMu0?si=Y4Mk3RkxMP8mzeCp
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. "Onu Dinlemeyin Günahınızı Biz Yüklenelim Diyerek İnsanları Allah’ın Yolundan Alıkoyanlar”. YouTube. Yayın Tarihi 30 Aralık 2024. https://youtu.be/YnYKiTdVH2A?si=tt8BB4Vnj7RacOpv
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. "Onu Dinlemeyin Günahınızı Biz Yüklenelim Diyerek İnsanları Allah’ın Yolundan Alıkoyanlar”. YouTube. Yayın Tarihi 4 Nisan 2021. https://www.youtube.com/watch?v=YPJ4pvf9pK4
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah Dilediğini Yaratır ve Seçer Seçmek Onlara Ait Değildir”. YouTube. Yayın Tarihi 19 Ocak 2025. https://www.youtube.com/watch?v=anmHAKPHzoM&t=71s
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah Yeryüzünde Kimi Elçi Olarak Seçmişse Mescîd-i Aksâ Onun Hakkıdır”. YouTube. Yayın Tarihi 8 Ocak 2025. https://www.youtube.com/watch?v=pG6H_NWv7tQ
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah’ın Nebisi Muhammed Mehdi Zuhur Etmiştir”. YouTube. Yayın Tarihi 8 Şubat 2018. https://www.youtube.com/watch?v=gL6LPd8N4ro
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah’ın Emri Geldi Artık Allah’ın Emrini Geri Çeviremezsiniz”. YouTube. Yayın Tarihi 26 Aralık 2024. https://youtu.be/cJcdXUMSQpI?si=yAlgRwIVqLyBp8I6
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah’ın Emri Geldi Artık Allah’ın Emrini Geri Çeviremezsiniz”. YouTube. Yayın Tarihi 18 Şubat 2021. https://www.youtube.com/watch?v=aFIiJCpUC-E
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah’ın İnsanlar Arasından Seçtiği Bir İnsanın Günün Birinde Ben Âlemlerin Rabbinin Elçisiyim”. YouTube. Yayın Tarihi 14 Ocak 2025. https://www.youtube.com/watch?v=xG_Y-XZuzKw
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah’ın Nebisi Muhammed Mehdi Zuhur Etti İman Edin ki Kurtuluşa Eresiniz”. YouTube. Yayın Tarihi 11 Aralık 2020. https://www.youtube.com/watch?v=3Kouf1k_VUk
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah’ın Nebisi Muhammed Mehdi Bu Yüzyılda Gelmiştir”. YouTube. Yayın Tarihi 28 Kasım 2020. https://www.youtube.com/watch?v=D4G6o2uHgy8
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah’ın Nebisi Muhammed Mehdi”. YouTube. Yayın Tarihi 7 Kasım 2020. https://www.youtube.com/watch?v=5K7Xtgb7syE
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Allah’ın Nebisi Muhammed Mehdi”. YouTube. Yayın Tarihi 4 Aralık 2020. https://www.youtube.com/watch?v=r-WGpmfPMfE
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Bir Tarafta Hergün Biraz Daha Dünyayı Keşfetmeye Çalışan İnsanlar Diğer Tarafta”. YouTube. Yayın Tarihi 22 Şubat 2021. https://www.youtube.com/watch?v=PfNpMefT3oo
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Bir Tarafta Toplumu Uyandırmaya Çalışan Mehdi ve İnananlar Diğer Tarafta Âlimiyle Cahili”. YouTube. Yayın Tarihi 23 Nisan 2021. https://www.youtube.com/watch?v=zC_8ON5HLeE
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Biz İnsanları Cennete Çağırıyoruz Onlar Bizi Ateşe Davet Ediyorlar”. YouTube. Yayın Tarihi 1 Kasım 2020. https://www.youtube.com/watch?v=24M6tZ7QL7Y
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Biz İnsanları Cennete Çağırıyoruz Onlar Bizi Ateşe Çağırıyorlar”. YouTube. Yayın Tarihi 5 Mart 2021. https://www.youtube.com/watch?v=6yewMmP7T6I
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Dışardaki Fransızlar Resûlullah’a Hakaret Ediyor İçerdeki Fransızlar da”. YouTube. Yayın Tarihi 25 Nisan 2021. https://www.youtube.com/watch?v=lr2DCIg7O8c
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Elçiler ve İnananlar Rabbimiz’i Keşfettiler Madde Âleminin Ardındaki Mana Âlemini Gördüler”. YouTube. Yayın Tarihi 14 Temmuz 2021. https://www.youtube.com/watch?v=3wGw6YI45vM
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Ezelde Takdir Edilmiş”. YouTube. Yayın Tarihi 10 Mart 2021. https://www.youtube.com/watch?v=IsBeXgkZDrU
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Filistin Yanmaya İslâm Âlemi Uzaktan Bakmaya Devam Ediyor”. YouTube. Yayın Tarihi 23 Mart 2025. https://www.youtube.com/watch?v=oKEucgzwNkU
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Geçmiş Peygamberlere Biz Seni Görmeden Sevdik Diyenler Kendilerine Gelen Elçiyi Yalanlayıp”. YouTube. Yayın Tarihi 18 Nisan 2021. https://www.youtube.com/watch?v=556AdWVmeoo
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Her Dönemde Elçilere İnananlar Zahiri ile Türlü İmtihanlar İçinde Olsalar da Hakikati ile”. YouTube. Yayın Tarihi 11 Kasım 2021. https://www.youtube.com/watch?v=PXthff1DbR0
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Hidayet Âlimlerin Akıllarında ya da İlimlerinde Değil Peygamberlerin Elinde de Değil”. YouTube. Yayın Tarihi 28 Haziran 2021. https://www.youtube.com/watch?v=ocrRA5mCR48
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “İman Edip Rabbimizin Rahmetiyle Birçok Mucize Gören Sahabeler”. YouTube. Yayın Tarihi 30 Ocak 2021. https://www.youtube.com/watch?v=L0Zh9mPMkQg
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “İman Her Şeyi Aklıyla Görmeye Çalışan Ebû Cehil’lere Zor Ama Gönlüyle Allah’a Teslim Olanlara Kolay”. YouTube. Yayın Tarihi 6 Şubat 2025. https://www.youtube.com/watch?v=K8mdyBM26Po
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “İman Nuru ile Tanınacak Ne Demek”. YouTube. Yayın Tarihi 2 Aralık 2021. https://www.youtube.com/watch?v=z80JQJHzkbg
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “İslâm Garip Başladı Başladığı Gibi Yine Garip Olacak O Gariplere Müjdeler Olsun”. YouTube. Yayın Tarihi 25 Mart 2021. https://www.youtube.com/watch?v=Q8Ci-CigRIo
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Kaybettiği Anne Babasını Arayan Bir Çocuk Kadar Rabbini Aramayan İnsanlar”. YouTube. Yayın Tarihi 21 Ocak 2022. https://www.youtube.com/watch?v=7muf4DjRZho
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Kıyamet Yaklaştı Ay Yarıldı”. YouTube. Yayın Tarihi 11 Nisan 2021. https://www.youtube.com/watch?v=D7ftRLY100k
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Kudüs’ün de Doğu Türkistan’ın da Keşmir’in de Afrika’nın da Kurtuluşu”. YouTube. Yayın Tarihi 21 Mayıs 2021. https://www.youtube.com/watch?v=_rl2jTh8oQI
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Küfrünü İlan Eden Zındık Ve Etrafındaki Nasipsizler Yaşarken İnanmazlarsa Son Nefeslerinde”. YouTube. Yayın Tarihi 23 Eylül 2021. https://www.youtube.com/watch?v=pJw18AMBhDk
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Küfrünü İlan Eden Zındık ve Etrafındaki Nasipsizler Yaşarken İnanmazlarsa Son Nefeslerinde”. YouTube. Yayın Tarihi 15 Eylül 2021 https://www.youtube.com/watch?v=7Zsle4rKaSI
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Meleğini Göreceğiz Bu Yüzyılda Gelmeyecek Diyerek Asra İpotek Koyanlar”. YouTube. Yayın Tarihi 27 Ocak 2022. https://www.youtube.com/watch?v=Bi7uKYBgUvk
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Muhammed Mehdi Resûlullah’ın Müjdesi Muhammed Mehdi Osman Aydoğdu”. YouTube. Yayın Tarihi 15 Nisan 2021. https://www.youtube.com/watch?v=UArH1ZBdiWg
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Muhammed Mehdi’yi Yalanlayan Âlim Kılıklı Cahillere Cevabımızdır”. YouTube. Yayın Tarihi 27 Mart 2020. https://www.youtube.com/watch?v=lHWTa0GpnMk
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “O Gün Abdullah’ın Yetimi İnsanlar Arasında”. YouTube. Yayın Tarihi 26 Mayıs 2022. https://www.youtube.com/watch?v=iVdHqtBzwLQ
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “O Gün Okuma Yazma Bilmeyen Muhammed’e İman Etmek Kolay Mıydı Acaba”. YouTube. Yayın Tarihi 3 Şubat 2022. https://www.youtube.com/watch?v=9Ye6_0S8MAQ
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Onlar Karalamaya Biz Silmeye Yetiştiremiyoruz”. YouTube. Yayın Tarihi 18 Mart 2021. https://www.youtube.com/watch?v=p4Muh8v9fjw
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Peygamberimiz’den Sonra Bir Peygamber Değil Halifeler Gelmiş Ümmeti Onlar İdare Etmişlerdir”. YouTube. 20 Şubat 2021. https://www.youtube.com/watch?v=NbCKaa3AuoM
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Peygamberlerin Peygamber Olduğunun En Büyük Delili”. YouTube. Yayın Tarihi 20 Şubat 2025. https://www.youtube.com/watch?v=h2JgXzs5fqc
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Rabbimiz Âyetinde Gözler Kör Olmaz Göğüslerde Olan Kalpler (Basiretler) Kör Olur Buyuruyor”. YouTube. Yayın Tarihi 11 Nisan 2021. https://www.youtube.com/watch?v=HkVh_Os_-D0
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Rabbimiz Kendisini Muhammed Mehdi Adıyla Nebi Vasfıyla Vazifelendirmiştir Osman Aydoğdu”. YouTube. Yayın Tarihi 20 Nisan 2021. https://www.youtube.com/watch?v=oYR3WAByuJI
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Rabbimiz’in Hidayetiyle Sonsuz Karanlıktan Sonsuz Aydınlığa Ulaşanlar”. YouTube. Yayın Tarihi 29 Ekim 2020. https://www.youtube.com/watch?v=nYAUlMoindI&t=1004s
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Rasulullah hem Benden Sonra Bir Peygamber Yoktur”. YouTube. Yayın Tarihi 14 Ekim 2021. https://www.youtube.com/watch?v=WBh35uday2w
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Resûllah Kitapla Gönderilen Peygamberlerin Sonuncusu Son Rasul Peygamber Yarılan Ayın İlk”. YouTube. Yayın Tarihi 30 Eylül 2021. https://www.youtube.com/watch?v=KXKjqVkAgQo
  • MM, Muhammed Mehdi Aleyhisselam Zuhur Etmiştir. “Son Resûl Peygamber Hz. Muhammed’i Tasdik Eden Nebi Muhammed Mehdi”. YouTube. Yayın Tarihi 14 Kasım 2020. https://www.youtube.com/watch?v=JmpiJdPuKb4 MM, Muhammed Mehdi as’a İnananlar. “Muhammed Mehdi’ye İnananlarla Sohbet (100)”. YouTube. Yayın Tarihi 5 Ocak 2021. https://www.youtube.com/watch?v=fVpniEyjnwc
  • Müslim, Ebü’l-Hüseyin b. el-Haccâc el-Kuşeyri en-Nisaburî. Sahîhu Müslim. Riyad: Beytü’l-Efkâru’l-Düveliyye, 1998.
  • Ocak, Ahmet Yaşar. Osmanlı İmparatorluğunda Marjinal Sûfîlik Kalenderîler. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1999.
  • Oruç, Muhammed Cihat. “The Barghawāṭian Mahdī and Prophet: An Evaluation of Ṣāliḥ ibn Ṭarīf’s Claims”. Ilahiyat Studies 13/2 (2022), 181-205. https://doi.org/10.12730/is.1151156
  • Öz, Mustafa. “Muhammed Ahmed el-Mehdî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 30/494-497. Ankara: TDV Yayınları, 2020.
  • Öztürk, Eyüp. “Osmanlı’nın Son Döneminde Bir Mehdîlik (Peygamberlik) İddiası: Bosnalı Hafız Abdullah Efendi Olayı”. Toplum Bilimleri Dergisi 6/11 (2012), 117-128.
  • Öztürk, Özkan. “Tasavvuf Kültüründe Beklenen Kurtarıcı İnancı”. Beklenen Kurtarıcı İnancı. ed. Yusuf Şevki Yavuz. 221-261. İstanbul: KURAMER Yayınları, 2017.
  • Salam, Habibullah Mohammad. İskender Evrenosoğlu ve Mehdilik İddiaları. Bursa: Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
  • Sarıkçıoğlu, Ekrem. “Mehdî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 28/369-371. Ankara: TDV Yayınları, 2003. Sezer, Birkan Uysal. “Çağdaş Karizma”. Amme İdaresi Dergisi 26/4 (1993), 3-12.
  • Şâdî b. Muhammed, b. Sâlim Âl-i Nuꜥmân. Câmiꜥu Türasi’l-Allâme el-Elbânî fi’l-Akîde. 9 cilt. Yemen: Merkezü’n-Nuꜥmân li’l-Buhûs ve’d-Dirâsâti’l-İslâmiyye, 2010.
  • Şirbinî, Muhammed Ahmed Hatîb. es-Sirâcü’l-Münîr. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2004.
  • Taberî, Muhammed b. Cerîr. Câmiꜥu’l-Beyân ꜥan Te’vîli Âyi’l-Kur’ân. thk. Abdullah b. Abdülmuhsin Türkî. 26 cilt. Riyad: y.y., 2003.
  • Thomas, Douglas H. Sufism Mahdism and Nationalism: Limamou Laye and the Layennes of Senegal. London: Continuum International Publishing Group, 2012.
  • Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre. Sünenü’t-Tirmizî. thk. İbrâhim Adve İvaz. Beyrût: Dâru’l-Garbi’l-İslâmî, 1998.
  • Tiryaki, Hakan. Yeni Dini Hareketler Bağlamında Adnan Oktar Hareketi. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2021.
  • Yavuz, Yusuf Şevki. “Beklenen Kurtarıcı İnancının İslâm Akâidine Giriş Serüveni”. Beklenen Kurtarıcı İnancı. ed. Yusuf Şevki Yavuz. 177-219. İstanbul: KURAMER Yayınları, 2017.
  • Yavuz, Yusuf Şevki. “Mehdî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 28/371-374. Ankara: TDV Yayınları, 2003.
  • Yavuz, Yusuf Şevki. “Peygamber”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 257-262. İstanbul: TDV Yayınları, 2007.
  • Yücel, Ahmet. “Mehdî Hadislerinin Temel Hadis Kaynaklarındaki Anlamı”. Beklenen Kurtarıcı İnancı. ed. Yusuf Şevki Yavuz. 141-173. İstanbul: KURAMER Yayınları, 2017.
Toplam 100 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular İslam Mezhepleri
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Ali Durmuş 0000-0002-9279-1983

Gönderilme Tarihi 15 Temmuz 2025
Kabul Tarihi 20 Ekim 2025
Yayımlanma Tarihi 30 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı Yıl 2025 Cilt: 24 Sayı: 2

Kaynak Göster

ISNAD Durmuş, Ali. “Yeni Bir Mehdîlik İddiasının İzinde: Türkiye’de Osman Aydoğdu Hareketi Üzerine Mukayeseli Bir İnceleme”. Hitit İlahiyat Dergisi 24/2 (Aralık2025), 926-954. https://doi.org/10.14395/hid.1743210.

Hitit İlahiyat Dergisi Creative Commons Atıf 4.0 International License (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.