Year 2019, Volume , Issue 11, Pages 124 - 149 2019-10-31

Manzum metinlerde yer alan kelime, kavram ve terkiplerin temel anlamları yanında bağlam içerisinde kazandıkları anlamları da vardır. Nazma çekilmiş sözün belagat kaidelerine uygun öz bir biçimde işlenmesi, edebi gelenek içerisinde bir mazmunlar ve mefhumlar edebiyatının oluşmasına zemin hazırlamıştır. Kaideleri, gelenek içerisinde verilen örneklerle başlangıcından itibaren belirlenen klasik Türk edebiyatı mahsullerinin, özellikle dilin işlevselliği açısından incelendiğinde geniş bir müktesebatı olduğu görülmektedir. Kavram çalışmalarına ilişkin verilen incelemeler ile Türkçenin tarihi dönemleri içerisinde şairler elinde zengin bir anlam çerçevesi kazanmış olan yapıların izahı net bir biçimde ortaya konulabilmektedir.

Bu çalışmada klasik Türk edebiyatının temel tiplerinden olan âşık ile ilişkisi metinlerde sıkça karşımıza çıkan “âh” paralelinde “duhân” kavramının kullanımlarının gösterilmesi amaçlanmıştır. Çoğunlukla âşığın âhı üzerindeki söyleyişlerde kullanılan duhân ve dûd kavramları, edebi metinlerde -anlam ilgilerinden hareketle- pek çok bağlamda kullanılmıştır. Bu edebiyatın temel tiplerinden olan âşık ile ilgili bir unsur olması özelinde yapılan incelemede duhân kavramının diğer kullanımları gösterilmeye çalışılmış; duhânın benzetme, mecaz ve hayal dünyası klişeleşmiş bir kabulle ele alınan klasik Türk edebiyatının manzum metinlerinden hareketle yorumu yapılmıştır.    

Duhân, tütün, duman, âh, klasik Türk edebiyatı
  • Aktaş, Ali, (1996), Yetîm Dîvânı İnceleme-Metin, Ankara Üniversitesi SBE (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara.
  • Arslan, Mehmet, (2004), Antepli Aynî Dîvânı, Kitabevi Yayınları, İstanbul.
  • Aydemir, Yaşar (e-kitap), Ravzî Dîvânı, http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/56190,ravzi-divanipdf.pdf?0
  • Ayverdi, İlhan, (2005), Asırlar boyu târihî seyri içinde Misalli Büyük Türkçe Sözlük, Kubbealtı Neşriyatı, İstanbul.
  • Başpınar, Fatih (e-kitap), Beyânî Dîvân (İnceleme-Metin),http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10598,beyani-apdf.pdf?0
  • Çavuşoğlu, Mehmed, (1971), Necâti Bey Dîvânı’nın Tahlili, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul.
  • Çavuşoğlu, Mehmed, Tanyeri, M. Ali, (1981), Hayretî Dîvân, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, İstanbul.
  • Câzim, Zeyrek-zâde Mehmed, Dîvân-ı Câzim, Milli Kütüphane, Mf1994 A 4002.
  • Diyanet: https://kuran.diyanet.gov.tr/tefsir/Duh%C3%A2n-suresi/4424/10-16-ayet-tefsiri
  • Ercan, Özlem, (2008), Peşteli Hisâlî Dîvânı, Gaye Kitabevi, Bursa.
  • Erdoğan, Mustafa (e-kitap), Bursalı Rahmî Dîvânı,http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55910,bursali-rahmi-divanipdf.pdf?0
  • Ersoy, Ersen, (2013), Azîzî Dîvân, Akademi Titiz Yayınları, İstanbul.
  • Gıynaş, K. Ali (e-kitap), Pervâne Bey Mecmuası,http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55832,pervane-bey-mecmuasi-pdf.pdf?0
  • Gürgendereli, Müberra, (2002), Hasan Ziyâ’î Hayatı-Eserleri-Sanatı ve Divanı (İnceleme-Metin). Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara.
  • Harmancı, M. Esat, (2007), Süheylî Ahmed bin Hemdem Kethudâ Dîvân, Akçağ Yayınları, Ankara.
  • İpekten, Haluk, (1974), Karamanlı Nizâmî Hayatı, Edebî Kişiliği ve Divanı, Sevinç Matbaası, Ankara.
  • İrepoğlu, Gül, (2017), Lâle (Doğada, Tarihte, Sanatta), YKY Yayınları, İstanbul.
  • İsen, Mustafa, Kurnaz, Cemal, (1990), Şeyhi Divanı, Ankara, Akçağ Yayınları.
  • Karacan, Turgut, (1991), Bosnalı Alâeddin Sâbit Divan, Cumhuriyet Üniversitesi Yayınları, Sivas.
  • Karaköse, Saadet (e-kitap). Nev’î-zâde Atâyî Dîvânı,http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55734,nevi-zade-atayi-divanipdf.pdf?0
  • Kavruk, Hasan, (2001), Şeyhülislâm Yahyâ Dîvânı, MEB Yayınları, Ankara.
  • Kaya, B. Ali (e-kitap), Azmizâde Hâletî Dîvânı,http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/56159,azmizade-haleti-divanipdf.pdf?0
  • Köksal, M. Fatih (e-kitap), Mecma‘u’n-Nezâ’ir,http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/56057,mecmaun-nezair-edirneli-nazmi-pdf.pdf?0
  • Küçük, Sabahattin, (2011), Bâkî Dîvânı (Tenkitli Basım), TDK Yayınları, Ankara.
  • Macit, Muhsin (e-kitap), Nedîm Dîvânı,http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/56214,nedim-divanipdf.pdf?0
  • Macit, Muhsin. (e-kitap), Erzurumlu Zihnî Dîvânı,http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/58638,erzurumlu-zihni-divanipdf.pdf?0
  • Mengi, Mine, (2014), Mesîhî Dîvânı, AKM Yayınları, Ankara.
  • Mermer, Ahmet, (2006), Türkî-i Basît ve Aydınlı Visâlî’nin Şiirleri, Akçağ Yayınları, Ankara.
  • Onay, Ahmet Talat, (2000), Mazmunlar ve İzahı, (Hzl. Cemal Kurnaz), Akçağ Yayınları, Ankara.
  • Özkan, Ömer, (2007), Divan Şiirinin Penceresinden Osmanlı Toplum Hayatı, Kitabevi Yayınları, İstanbul.
  • Özyıldırım, Ali Emre, (1999), Hamdullah Hamdî ve Divanı, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara.
  • Pala, İskender, (2004), Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü, Kapı Yayınları, İstanbul.
  • Redhouse, J. M, (2006), Turkish And English Lexicon, Çağrı Yayınları, İstanbul.
  • Saraç, M. A. Yekta, (2002), Emrî Divanı, Eren yayıncılık, İstanbul.
  • Şentürk, A. Atilla, (2016), Osmanlı Şiir Kılavuzu I, OSEDAM, İstanbul.
  • Tarlan, A. Nihad, (1970), Zâtî Divanı (Edisyon Kritik ve Transkripsiyon) Gazeller Kısmı, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, İstanbul.
  • Taş, Hakan, (2008), Vusûlî Dîvân (İnceleme-Metin-Çeviri-Açıklamalar-Dizin), Gençlik Kitabevi Yayınları, Konya.
  • Tulum, Mertol, Tanyeri, M. Ali, (1977), Nev’î Divan Tenkidli Basım, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, İstanbul.
  • Yakar, Halil İbrahim, (2010), Edirneli Şevkî Dîvânı, Palet Yayınları, Konya.
  • Yavuz, Kemal, Yavuz, Orhan, (2016), Muhibbî Dîvânı-Bütün Şiirleri, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, İstanbul.
  • Yazıcı, Gülgün. E. (e-kitap), Kâmî Dîvânı,http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55977,kami-divani-pdf.pdf?0
  • Yenikale, Ahmet (e-kitap), Ahmed Nâmî Dîvânı,http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/56192,ahmed-nami-divanipdf.pdf?0
  • Yıldırım, Nimet, (2008), Fars Mitolojisi Sözlüğü, Kabalcı Yayınevi, İstanbul.
  • Yılmaz, Kadriye (e-kitap), İbrahim Tırsî ve Dîvânı,http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55911,ibrahim-tirsi-ve-divanipdf.pdf?0
  • Yücel, Bilal, (2002?), Mahmud Paşa Adnî Divanı, Akçağ Yayınları, Ankara.
  • Zülfe, Ömer, (2004), YAKÎNÎ [ö. 1568] Divan Tenkitli Metin-Tetkik-Dizin, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul.
  • Zülfe, Ömer, (2011), Şiirin İzinde Sözün Gölgesinde (Osmanlı Şiirinden Kelimeler, Kavramlar, Deyimler), Bilgi Kültür Sanat Yayınları, İstanbul.
  • Zülfe, Ömer, (2016). Hecrî Dîvân (İnceleme-Metin-Çeviri-Dizin). TDK Yayınları, Ankara.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section MAKALELER
Authors

Orcid: 0000-0001-9479-6975
Author: Orhan KILIÇARSLAN (Primary Author)
Institution: DÜZCE ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date : October 31, 2019

Bibtex @research article { hikmet540754, journal = {Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online)}, issn = {2458-8636}, eissn = {2458-8636}, address = {}, publisher = {Ahmet TANYILDIZ}, year = {2019}, volume = {}, pages = {124 - 149}, doi = {10.28981/hikmet.540754}, title = {KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE DUHÂN}, key = {cite}, author = {KILIÇARSLAN, Orhan} }
APA KILIÇARSLAN, O . (2019). KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE DUHÂN. Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) , (11) , 124-149 . DOI: 10.28981/hikmet.540754
MLA KILIÇARSLAN, O . "KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE DUHÂN". Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) (2019 ): 124-149 <https://dergipark.org.tr/en/pub/hikmet/issue/49876/540754>
Chicago KILIÇARSLAN, O . "KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE DUHÂN". Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) (2019 ): 124-149
RIS TY - JOUR T1 - KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE DUHÂN AU - Orhan KILIÇARSLAN Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.28981/hikmet.540754 DO - 10.28981/hikmet.540754 T2 - Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) JF - Journal JO - JOR SP - 124 EP - 149 VL - IS - 11 SN - 2458-8636-2458-8636 M3 - doi: 10.28981/hikmet.540754 UR - https://doi.org/10.28981/hikmet.540754 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE DUHÂN %A Orhan KILIÇARSLAN %T KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE DUHÂN %D 2019 %J Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) %P 2458-8636-2458-8636 %V %N 11 %R doi: 10.28981/hikmet.540754 %U 10.28981/hikmet.540754
ISNAD KILIÇARSLAN, Orhan . "KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE DUHÂN". Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) / 11 (October 2019): 124-149 . https://doi.org/10.28981/hikmet.540754
AMA KILIÇARSLAN O . KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE DUHÂN. Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online). 2019; (11): 124-149.
Vancouver KILIÇARSLAN O . KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE DUHÂN. Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online). 2019; (11): 149-124.