Research Article

Yerel Halkın Mağara Turizmine İlişkin Sürdürülebilir Turizm Gelişimine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi

Volume: 18 Number: 1 April 30, 2025
EN TR

Yerel Halkın Mağara Turizmine İlişkin Sürdürülebilir Turizm Gelişimine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi

Abstract

Jeolojik süreçler sonucunda doğal olarak oluşan ya da insanların işlenmesi kolay maddeleri kazmaları sonucunda yapay olarak oluşturulan mağaralar birer turistik çekim unsuru olarak turistik talebin şekillenmesinde önemli rol oynamaktadır. Son yıllarda turizm talebinin kitle turizminden alternatif turizm çeşitlerine kayması, küresel turizm pazarının önemli bir yönünü oluşturan mağara turizmine yönelik ilgiyi artırmıştır. Turizmde uzun vadeli başarı elde edilmesindeki anahtar rolünden dolayı yerel halkın turizm gelişimine yönelik tutumlarının belirlenmesi ve desteğinin sağlanması önemli bir faktördür. Ancak mağara turizmi özelinde yerel halkın sürdürülebilir turizm gelişimine yönelik tutumlarını ampirik verilerle inceleyen çalışmaların sayısı literatürde oldukça sınırlıdır. Bu bağlamda çalışma, söz konusu boşluğu doldurmayı ve mağara turizmi bağlamında yerel halkın sürdürülebilir turizm gelişimine yönelik tutumlarını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nicel yöntem benimsenmiş ve Sürdürülebilir Turizm Tutum Ölçeği (SUS-TAS) kullanılmıştır. Sürdürülebilir Turizm Tutum Ölçeği’nin Çankırı özelinde uygulanması ölçeğin ulusal düzeydeki geçerliliğine katkı sağlarken, sürdürülebilir turizmin üç temel boyutunun (sosyal, ekonomik, çevresel) birbiriyle ilişkili olarak incelenmesi çalışmanın temel özgünlüğü yansıtmaktadır. Kolayda örnekleme yöntemiyle 600 kişiye anket uygulanmış; analiz için uygun bulunmayan formlar elendikten sonra 568 geçerli anket değerlendirmeye alınmıştır. Veriler üzerinde güvenilirlik, faktör analizi, t-testi ve ANOVA analizleri uygulanmıştır. Bulgular, yerel halkın sürdürülebilir turizm gelişimine yönelik genel olarak destekleyici bir tutuma sahip olduğunu ve yaş değişkeninin uzun vadeli planlama dışındaki tüm boyutlarda etkili olduğunu ortaya koymaktadır. İkamet süresinin yerel halkın tutumları üzerinde etkili olduğu, araştırmanın yürütüldüğü bölgede daha kısa süredir yaşayan bireylerin sosyal maliyetlere ve ekonomik faydalara daha fazla önem verdiğine dair bulgusu da araştırmanın diğer sonuçları arasında yer almaktadır. Çankırı özelinde yerel halkın sürdürülebilir turizm gelişimine yönelik tutumlarını analiz etmede öncü olan bu çalışmada, genel olarak sürdürülebilir turizm gelişiminin desteklendiği, ancak turizm gelişiminin sosyal maliyetleri konusunda belirli bir endişe taşındığı sonucuna varılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre Çankırı'da ikamet eden yerel halkın turizm gelişimine yönelik öncelikli ilgisi çevresel sürdürülebilirlik odaklıdır. Bu bulgu, yerel halkın kaynakların gelecek nesiller için korunması konusunda duyarlı olduğunu ve bu kaynakların turizm faaliyetleri ile uyumlu bir şekilde kullanılmasını desteklediğini göstermektedir. Çalışmanın bulguları, yerel halkın turizm gelişimine aktif katılımının ve yerel kaynakların korunması konusundaki hassasiyetinin sürdürülebilir turizm için önemli olduğunu vurgulamaktadır. Araştırmanın bir diğer dikkat çekici sonucu ise Çankırı'da turizm faaliyetleri yüksek bir gelişmişlik düzeyine ulaşmamış olsa da katılımcıların bir kısmının turizmden rahatsız olduklarını ve turizm gelişiminin sosyal maliyetlerini hissettiklerini belirtmiş olmalarıdır. Bu bulgu, yerel halkın turizm faaliyetlerine yönelik tutum ve endişelerinin dikkate alınması ve turizm planlaması ve uygulamasına katılımlarının sağlanması açısından önemlidir. Bu çalışmanın en önemli kısıtlılığı, sadece belirli bir dönemde, sınırlı bir örneklemle ve SUS-TAS ölçeğindeki ifadeler bağlamında gerçekleştirilmiş olmasıdır. Gelecekteki çalışmalarda açık uçlu soruların kullanılması, yerel halkın tam olarak nelerden rahatsız olduğunu veya turizmin ne gibi olumsuz sosyal etkileri olduğunu düşündüğünü anlamaya yardımcı olacaktır. Gelecek çalışmalarda hem nicel hem de nitel verilerin kullanılarak çoklu yöntem yaklaşımının benimsenmesiyle daha kapsamlı analizler yapılabilecektir.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışma için etik onay, Çankırı Karatekin Üniversitesi Etik Kurulu'ndan 20.12.2023 tarih ve 37 sayılı olarak alınmıştır.

References

  1. Ando, K., & Murakami, T. (2020). Detection of human-associated bacteria in water from Akiyoshi-do Cave, Japan. Water Environment Federation, 92(11), 1866–1873. https://doi.org/10.1002/wer.1355
  2. Antić, A., Mihailović, D., Radović, P., Tomić, N., Marjanović, M., Radaković, M., & Marković, S. B. (2022). Assessing speleoarcheological geoheritage: Linking new Paleolithic discoveries and potential cave tourism destinations in Serbia. International Journal of Geoheritage and Parks, 10(2), 289-307. https://doi.org/10.1016/j.ijgeop.2022.05.002
  3. Antić, A., Tomić, N., Đorđević, T., Radulović, M., & Đević, I. (2020). Speleological objects becoming show caves: evidence from the Valjevo karst area in Western Serbia. Geoheritage, 12(95), 1-12. https://doi.org/10.1007/s12371-020-00517-9
  4. Arslan Özkan, A., Yıldız, E., & Esen, O. (2023). Yerel Halkın Sürdürülebilir Turizm Tutumlarının İncelenmesi: Kuşadası Örneği. Journal of Yasar University, 18(72), 425-448. https://doi.org/10.19168/jyasar.1317827
  5. Bahar, O., & Kozak, M. (2008). Turizm Ekonomisi. Detay Yayıncılık: Ankara.
  6. Buonincontri, P., Micera , R., Murillo-Romero, M., & Pianese, T. (2021). Where Does Sustainability Stand in Underground Tourism? A Literature Review. Sustainability, 13(22), 1-28. https://doi.org/10.3390/su132212745
  7. Chiarini, V., Duckeck, J., & Waele, J. D. (2022). A Global Perspective on Sustainable Show Cave Tourism. Geoheritage, 14(3), 1-27. https://doi.org/10.1007/s12371-022-00717-5
  8. Choi, H.-S. C., & Sirakaya, E. (2005). Measuring Residents’ Attitude toward Sustainable Tourism: Development of Sustainable Tourism Attitude Scale. Journal of Travel Research, 43(4), 380-394. https://doi.org/10.1177/0047287505274651

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Recreation, Leisure and Tourism Geography, Sustainable Tourism

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

April 22, 2025

Publication Date

April 30, 2025

Submission Date

May 31, 2024

Acceptance Date

February 7, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 18 Number: 1

APA
Öztürk, Y. (2025). Yerel Halkın Mağara Turizmine İlişkin Sürdürülebilir Turizm Gelişimine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi. Hitit Journal of Social Sciences, 18(1), 116-132. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1493276
AMA
1.Öztürk Y. Yerel Halkın Mağara Turizmine İlişkin Sürdürülebilir Turizm Gelişimine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi. Hitit Journal of Social Sciences. 2025;18(1):116-132. doi:10.17218/hititsbd.1493276
Chicago
Öztürk, Yakup. 2025. “Yerel Halkın Mağara Turizmine İlişkin Sürdürülebilir Turizm Gelişimine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi”. Hitit Journal of Social Sciences 18 (1): 116-32. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1493276.
EndNote
Öztürk Y (April 1, 2025) Yerel Halkın Mağara Turizmine İlişkin Sürdürülebilir Turizm Gelişimine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi. Hitit Journal of Social Sciences 18 1 116–132.
IEEE
[1]Y. Öztürk, “Yerel Halkın Mağara Turizmine İlişkin Sürdürülebilir Turizm Gelişimine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi”, Hitit Journal of Social Sciences, vol. 18, no. 1, pp. 116–132, Apr. 2025, doi: 10.17218/hititsbd.1493276.
ISNAD
Öztürk, Yakup. “Yerel Halkın Mağara Turizmine İlişkin Sürdürülebilir Turizm Gelişimine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi”. Hitit Journal of Social Sciences 18/1 (April 1, 2025): 116-132. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1493276.
JAMA
1.Öztürk Y. Yerel Halkın Mağara Turizmine İlişkin Sürdürülebilir Turizm Gelişimine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi. Hitit Journal of Social Sciences. 2025;18:116–132.
MLA
Öztürk, Yakup. “Yerel Halkın Mağara Turizmine İlişkin Sürdürülebilir Turizm Gelişimine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi”. Hitit Journal of Social Sciences, vol. 18, no. 1, Apr. 2025, pp. 116-32, doi:10.17218/hititsbd.1493276.
Vancouver
1.Yakup Öztürk. Yerel Halkın Mağara Turizmine İlişkin Sürdürülebilir Turizm Gelişimine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi. Hitit Journal of Social Sciences. 2025 Apr. 1;18(1):116-32. doi:10.17218/hititsbd.1493276