Research Article

Medya kuruluşlarının siyasi tarafsızlık algısı ölçeğinin güvenirlik ve geçerlilik çalışması

Volume: 19 Number: 1 April 30, 2026
EN TR

Medya kuruluşlarının siyasi tarafsızlık algısı ölçeğinin güvenirlik ve geçerlilik çalışması

Öz

Medyanın tarafsızlığı, demokratik toplumlarda sağlıklı bilgi akışı ve kamuoyu oluşumu açısından kritik öneme sahiptir. Özellikle seçim dönemlerinde tarafsız bir medyanın varlığının demokrasi ilkeleri etrafında bir seçimin yapılmasına katkı sağlayacağı aşikardır. Bu bağlamda yapılan bu çalışmanın amacı, medya kuruluşlarının siyasi tarafsızlık algısını ölçmek için geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Bu kapsamda mevcut çalışmada şu sorulara yanıt aranmıştır: Medya kuruluşlarının siyasi tarafsızlık algısını ölçmek için geliştirilen ölçek, Türkiye bağlamında geçerli ve güvenilir bir araç mıdır? Ayrıca, bu ölçeğin dört temel alt faktörü (Tarafsızlık ve Objektiflik, Haber Kaynakları ve Doğruluk, Siyasi Eşitlik ve Adalet, Manipülasyon ve Çarpıtma), medya algılarını ölçmede ne ölçüde etkilidir? Türkiye örnekleminde böyle bir ölçeğin noksan olması/ya da hiç olmaması, literatürde var olan ve diğer ülkelere özgü hazırlanan ölçeklerin Türkiye örnekleminin genel yapısına uygun olmaması bu araştırmayı gerekli kılmıştır. Çalışmada, Tarafsızlık ve Objektiflik, Haber Kaynakları ve Doğruluk, Siyasi Eşitlik ve Adalet ile Manipülasyon ve Çarpıtma olmak üzere dört temel alt faktör üzerine odaklanılmıştır. Bu faktörler, medya kuruluşlarının siyasi tarafsızlık algısını kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma örneklemi, İstanbul’da yaşayan 18 yaş ve üstü gönüllü katılımcılardan oluşmaktadır. Veriler, “Medya Kuruluşlarının Siyasi Tarafsızlık Algısı Ölçeği” ile toplanmış ve SPSS ile AMOS yazılımları kullanılarak analiz edilmiştir. Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri sonucunda, ölçeğin dört faktörlü yapısının geçerli ve güvenilir olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar, geliştirilen ölçeğin Türkiye’deki medya kuruluşlarının siyasi tarafsızlık algısını ölçmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu ortaya koymaktadır. Bu ölçek, medya kuruluşlarının performanslarını değerlendirmek ve tarafsızlık algılarını incelemek için önemli bir ölçüm aracı olarak kullanılabilir. Geliştirilen ölçek, medya tarafsızlığına ilişkin literatürde önemli bir boşluğu doldurarak hem teorik hem de uygulamalı alanlarda kullanılabilecek bir ölçüm aracı sunmaktadır. Gelecekteki araştırmalar için, ölçeğin farklı sosyo-kültürel ve demografik gruplarda uygulanması önerilmektedir. Bu, ölçeğin geçerliliği ve güvenilirliği hakkında daha derinlemesine bilgi sağlayacak ve medya tarafsızlığına dair daha geniş bir perspektif sunacaktır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Altun, F. (2011). Medya etiği ve tarafsızlık söylemi. İş Ahlakı Dergisi, 4(8), 9-24. Erişim adresi: https://isahlakidergisi.com/sayilar/4-cilt-2-sayi/m0040
  2. Altun, F. (2011). Medya etiği ve tarafsızlık söylemi. İş Ahlakı Dergisi, 4(8), 9-24. Erişim adresi: https://isahlakidergisi.com/sayilar/4-cilt-2-sayi/m0040
  3. Allcott, H., & Gentzkow, M. (2017). Social media and fake news in the 2016 election. Journal of Economic Perspectives, 31(2), 211–236. https://doi.org/10.1257/jep.31.2.211
  4. Allcott, H., & Gentzkow, M. (2017). Social media and fake news in the 2016 election. Journal of Economic Perspectives, 31(2), 211–236. https://doi.org/10.1257/jep.31.2.211
  5. Atabek, N. (1994). Gazetecilikte tarafsızlık. Marmara İletişim Dergisi, 7(Temmuz), 23-36. Erişim adresi: https://izlik.org/JA42ZU24ML
  6. Atabek, N. (1994). Gazetecilikte tarafsızlık. Marmara İletişim Dergisi, 7(Temmuz), 23-36. Erişim adresi: https://izlik.org/JA42ZU24ML
  7. Büyükafşar, M., & Özçağlayan, M. (2019). Haber ve doğruluk ilişkisi: doğruluk sorununun geçmişi ve haberin dönüşümü. Düşünce ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 29-49.Erişim adresi: https://izlik.org/JA76HA65PB
  8. Büyükafşar, M., & Özçağlayan, M. (2019). Haber ve doğruluk ilişkisi: doğruluk sorununun geçmişi ve haberin dönüşümü. Düşünce ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 29-49.Erişim adresi: https://izlik.org/JA76HA65PB

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Communications and Media Policy , Political Science (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 30, 2026

Submission Date

January 17, 2025

Acceptance Date

September 12, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 1

APA
Ektiren, M. T. (2026). Medya kuruluşlarının siyasi tarafsızlık algısı ölçeğinin güvenirlik ve geçerlilik çalışması. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 268-285. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1622242
Hitit Journal of Social Sciences is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY NC).