Sınırların şekillendirilmesi: AB göç politikalarının evrimi ve geleceği

Öz

Günümüz dünyasında uluslararası göç, küresel gündemin en önemli başlıklarından biri haline gelmiştir. Birleşmiş Milletler verilerine göre, dünya nüfusunun yaklaşık %3,6’sına denk gelen 281 milyon kişi, doğduğu ülke dışında yaşamaktadır. Bu durum, göç olgusunun yalnızca bireysel tercih ya da ekonomik zorunluluklardan ibaret olmadığını; aynı zamanda devletlerin güvenlik, ekonomi, sosyal yapılar ve dış politikaları üzerinde doğrudan etkiler doğuran çok boyutlu bir olgu olduğunu göstermektedir. Modernleşme, küreselleşme ve ulaşım teknolojilerindeki gelişmelerle birlikte insan hareketliliği hız kazanmış; bu da özellikle son otuz yılda göçün hem sayısal hem de niteliksel olarak farklılaşmasına neden olmuştur. Göç olgusu tarih boyunca birçok toplumun siyasal ve kültürel yapısının şekillenmesinde önemli rol oynamıştır. Ancak günümüzde bu etki daha karmaşık ve yönetilmesi güç bir hal almıştır. Bu bağlamda Avrupa kıtası, göç hareketlerinden doğrudan etkilenen başlıca bölgelerden biridir. Tarihsel olarak 20. yüzyılın başlarına kadar dışa göç veren Avrupa, İkinci Dünya Savaşı sonrasında hızla göç alan bir kıta konumuna gelmiştir. Özellikle 2000’li yıllardan itibaren Ortadoğu ve Afrika başta olmak üzere birçok bölgedeki siyasi istikrarsızlıklar, ekonomik krizler ve silahlı çatışmalar, Avrupa’ya yönelen göç akınlarını daha da yoğunlaştırmıştır. Avrupa Birliği, bu süreçte hem ekonomik kalkınma modeli hem de demokratik değerleri nedeniyle birçok göçmen için cazip bir hedef haline gelmiştir. 1960’lardan itibaren yaşanan iş gücü temelli göç hareketleri zamanla kalıcı yerleşimlere ve vatandaşlık kazanımlarına dönüşmüş; bu durum, Avrupa toplumlarının sosyo-kültürel yapılarında köklü değişimlere yol açmıştır. Günümüzde ise göç yalnızca ekonomik saiklerle değil, savaş, çevresel krizler, otoriter rejimlerden kaçış gibi pek çok faktörle birlikte gerçekleşmektedir. Avrupa Birliği'ne üye devletler, göç ve entegrasyon politikalarında ulusal egemenliklerini sürdürürken, aynı zamanda ortak göç politikaları oluşturma konusunda çeşitli girişimlerde bulunmuştur. Bu doğrultuda, AB genelinde sosyal kapsayıcılığı artırmaya ve göçmenlerin toplumsal yaşama uyumunu sağlamaya yönelik birçok strateji geliştirilmiştir. Bu çalışma, Avrupa Birliği’ne yönelik göç hareketlerini tarihsel gelişimiyle birlikte ele almakta; AB'nin göçmen politikalarını, entegrasyon sürecini ve sosyal kapsayıcılık yaklaşımını çok boyutlu bir perspektiften analiz etmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca bu politikaların, hem ev sahibi toplumlar hem de göçmen topluluklar üzerindeki sosyo-politik etkilerini incelemektedir.

Anahtar Kelimeler

• AB
• göç politikaları
• gelecekteki etkileri

Shaping borders: the evolution and future of EU migration policies

Abstract

The existence of approximately 281 million international migrants in today's world, corresponding to 3.6% of the world's population, emphasizes the importance of the issue of migration in the eyes of states. As a result of the modern world, such an increase in human mobility has transformed the universe we live in into a global village, while expanding the sphere of influence of migration on states. The phenomenon of migration, which has affected states and societies throughout history, has created an effect that has shaped interstate economic and political relations, questioning their power, especially in the last thirty years. The geography of Europe has also faced many migration movements from the past to the present. While the European continent was a region of emigration until the First World War, it has become a region of immigration from the post-war period to the present. In the 2000s, the regional and global economic and political developments that were the driving factors for international migration increased the migration movement towards Europe in the same way. Therefore, Europe is an important region that needs to be examined in terms of migration movements in terms of international political and economic developments. Since its inception, the European Union has drawn the interest of individuals from various nations. Through its developmental phases, the European Union has evolved into a model not only in economic, social, and political aspects but also in terms of democracy. This level of advancement has led to continuous migration from other countries, driven by both appealing and unappealing factors. Following the 1960s, a significant number of migrants who moved to EU countries for economic opportunities have acquired citizenship in those nations. Nonetheless, new waves of migration continue to occur for economic and political reasons. Each member state of the European Union maintains its own laws and practices concerning migration and the integration of immigrants, while common regulations and practices have gradually developed across the Union. This study examines the inclusion policies for immigrants living in the European Union and those still coming to the region, and the extent of their effects.

Keywords

• EU
• migration policies
• future implications

References

1. AB'ye Genel Bakış. (2024). Retrieved from: https://www.ab.gov.tr/files/rehber/02_rehber.pdf
2. Bartram, D., Poros, M. V., & Monforte, P. (2017). Göç meselesinde temel kavramlar. Ankara: Hece Yayınları
3. Brettell, C. B., & Hollifield, J. (2014). Migration theory: Talking across disciplines (3rd ed.). Routledge
4. BusinessEurope. (2024). The future of EU migration policy - a BusinessEurope position paper. Retrieved from: https://www.businesseurope.eu/publications/the-future-of-eu-migration-policy-a-businesseurope-position-paper/
5. Castles, S., & Miller, M. J. (2008). Göçler çağı: Modern dünyada uluslararası göç hareketleri (Trans. A. Bayram). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları
6. Corbin, J., & Strauss, A. (2008). Basics of qualitative research (3rd ed.): Techniques and procedures for developing grounded theory. SAGE Publications, Inc. https://doi.org/10.4135/9781452230153
7. Dalglish, D. C. (2006). From globalization to the ‘global village’. Global Change, Peace & Security, 18(2), 115–121. https://doi.org/10.1080/14781150600656888
8. Dedeoğlu, P. D., & Ekiz Gökmen, D. (2020). Göç, sosyal dışlanma ve entegrasyon. In P. D. Güllüpınar (Ed.), Göç sosyolojisi (pp. 45–72). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını

9. Erbaş, H., & Alioğlu Türker, Ö. (2019). Göç araştırmaları alanında kavramsal sorunlar ve etik/politik sorumluluk. Ankara Üniversitesi Dil Ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 59(2), 883-911. https://doi.org/10.33171/dtcfdergisi.1044548
10. European Commission. (2023a). Asylum and first time asylum applicants annual aggregated data. Eurostat. Retrieved from: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/TPS00191/settings_1/line?lang=en
11. European Commission. (2023b). Key figures on Europe. Eurostat. Retrieved from: https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-key-figures/w/ks-ei-23-001
12. European Commission. (2025). Pact on Migration and Asylum: Commission report assesses progress and next steps halfway through implementation. Retrieved from: https://home-affairs.ec.europa.eu/news/pact-migration-and-asylum-commission-reports-assesses-progress-and-next-steps-halfway-through-2025-06-11_en
13. European Council. (2024). EU migration and asylum policy. Retrieved from: https://www.consilium.europa.eu/en/policies/eu-migration-policy/
14. European Political Strategy Centre (EPSC). (2024). From Compromise to Implementation: A New Era for EU Migration Policy. Retrieved from: https://www.epc.eu/publication/From-Compromise-to-Implementation-A-New-Era-for-EU-Migration-Polic-604294/
15. Glossary of Migration Terms. (2024). International Organization for Migration. Retrieved from: https://publications.iom.int/system/files/pdf/iml31_turkish_2ndedition.pdf
16. Hampshire, J. (2015). European migration governance since the Lisbon Treaty: Introduction to the special issue. Journal of Ethnic and Migration Studies, 41(4), 537–553. https://doi.org/10.1080/1369183X.2014.1002196 Hansen, P. (2010). More barbwire or more immigration, or both? EU migration policy in the nexus of border security management and neoliberal economic growth. The Whitehead Journal of Diplomacy and International Relations, 11(1), 89–101.
17. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi. (2024). ombudsman.gov.tr. Retrieved from: https://www.ombudsman.gov.tr/document/mevzuat/688B1--Insan-Haklari-Evrensel-
18. International Organization for Migration (IOM). (2024). The Future of Migration. Retrieved from: https://publications.iom.int/system/files/pdf/the-future-of-migration.pdf
19. Lee, E. S. (1966). A theory of migration. Demography, 3(1), 47–57. https://doi.org/10.2307/2060063 Massey, D. S., Arango, J., Kouaouci, A., Pellegrino, A., & Hugo, G. (1998). Worlds in motion: Understanding international migration at the end of the millennium. Oxford University Press
20. McAuliffe, M., & Triandafyllidou, A. (2021). World migration report 2022. International Organization for Migration. Retrieved from: https://worldmigrationreport.iom.int/wmr-2022-interactive/
21. Mcluhan, M. (1964), Understanding Media: The Extentions of Man. London: Routledge
22. New Pact on the Migration and Asylum. (2024). European Commission. Retrieved from: https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/promoting-oureuropean-way-life/new-pact-migration-and-asylum_en
23. Özcan, M. (2005). Avrupa Birliği sığınma hukuku: Ortak bir sığınma hukukunun ortaya çıkışı. Uluslararası Stratejik Araştırmalar Merkezi (USAK)
24. Petersen, W. (1958). A general typology of migration. American Sociological Review, 23(3), 256–266. https://doi.org/10.2307/2089123
25. Ravenstein, E. G. (1885). The laws of migration. Journal of the Statistical Society of London, 48(2), 167–235. https://doi.org/10.2307/2979181
26. Reçber, K. (2018). Avrupa Birliği hukuku ve temel metinleri. Bursa: Dora Yayınları
27. Schmid-Drüner, M. (2024). Asylum policy. europarl.europa.eu. Retrieved from: https://www.europarl.europa.eu/ftu/pdf/en/FTU_4.2.2.pdf
28. Smith, M. (2004). Toward a theory of EU foreign policy making: Multi-level governance, domestic politics and national adaptation to Europe's common foreign and security policy. Journal of European Public Policy, 11(4), 740–758. https://doi.org/10.1080/1350176042000248091
29. Ugur, M. (1995). Freedom of movement vs. exclusion: A reinterpretation of the "insider"-"outsider" divide in the European Union. International Migration Review, 29(4), 964–999. https://doi.org/10.1177/019791839502900408
30. United Nations Department of Economic and Social Affairs. (2024). World population prospects 2024. United Nations. Retrieved from: https://population.un.org/wpp/
31. Yalçın, C. (2004). Göç sosyolojisi. Ankara: Anı Yayıncılık