Başarı hedefleri kuramı perspektifi ile motivasyon iklimi algısının iş yerinde hatalardan öğrenme üzerindeki etkisi

Öz

Hatalar tatsız deneyimlerdir. Çalışma hayatında sıklıkla karşılaşılan hatalardan kaçınmak yerine onlardan ders çıkarmak önemlidir. Çünkü hatalar başarıya yol açan unsurlardır. Bu noktada bireylerin hatalardan öğrenmeleri şarttır. İş yerinde hatalardan öğrenmenin birçok öncülü olabilecektir. Bireylerin çalışma ortamına ilişkin algıları, örgütsel davranışta önemli bireysel sonuçları öngörmektedir. Bunun yanında bireyin hatalarından öğrenmesi deneyimlediği hatalardan sonra bu hatayı düzeltmek ve altta yatan yanlışları düşünmek için bir takım motivasyonel güçler gerektirmektedir. Bu noktada beliren “Motivasyon iklimi bireylerin hatalardan öğrenmelerini etkilemekte midir?” sorusu temelinde şekillenen bu çalışma bireylerin motivasyon iklimi algılarının iş yerinde hatalardan öğrenme tutumları üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. İş yerinde hatalardan öğrenmeye dair sınırlı literatür çalışmayı değerli kılmaktadır. Bunun yanı sıra motivasyon ikliminin iş yerinde hatalardan öğrenme ile ilişkisini irdeleyen ampirik bir araştırma ile karşılaşılmamıştır. Bu bağlamda araştırma literatürdeki metodolojik boşluğu gidermeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın hipotezleri Başarı Hedefleri Kuramı temelinde oluşturulmuş ve kolayda örnekleme yoluyla belirlenen 385 kamu kurum çalışanından 29 ifadelik anket formu ile elde edilen veriler aracılığıyla analiz edilmiştir. Metodoloji kapsamında frekans, geçerlilik, güvenilirlik ve yapısal eşitlik modeli analizlerinin yanı sıra tanımlayıcı istatistiklere yer verilmiş, bu süreçte SPSS 29 ve AMOS 24’ten faydalanılmıştır. Bulgular kapsamında öncelikle ustalık ikliminin neden analizi üzerinde pozitif etkileri elde edilmiştir. Yine ustalık ikliminin strateji geliştirme üzerindeki pozitif etkisi gözlemlenmiştir. Bu sonuçlar önerilen hipotezleri desteklemiştir. Bunun yanı sıra bulgular performans ikliminin neden analizi üzerindeki pozitif etkilerine işaret etmiştir. Benzer şekilde performans ikliminin strateji geliştirme üzerinde pozitif etkisi görülmüştür. Söz konusu sonuçlar önerilen hipotezleri desteklememiştir. Elde edilen sonuçlar motivasyon ikliminin hatalardan öğrenme üzerindeki etkisini kanıtlamıştır. Kamu zararının önüne geçilebilmesinde hatalardan öğrenmenin kamu kurumları bazında ele alınması da çalışmaya değer katmaktadır. Bulguların önceki literatür ve Başarı Hedefleri Kuramı kapsamında tartışıldığı bu çalışma ile gelecekteki benzer araştırmalar için tartışma zemini oluşturulmaktadır. Çalışma sonuçları kamu kurum çalışanlarının hatalardan öğrenmelerine dair bir perspektif sunmaktadır. Bunun yanında motivasyon iklimini yönetebileceği ve bireylerin hatalardan öğrenmelerinde sorumluluk sahibi oldukları düşünülen yöneticiler için kıymetli öngörüler sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Örgütsel davranış
• başarı hedefleri kuramı
• hatalardan öğrenme
• iş yerinde hatalardan öğrenme
• motivasyon iklimi
• kamu kurum çalışanları

The effect of motivational climate perception on learning from mistakes at workplace: the achievement goal theory perspective

Abstract

Mistakes are unpleasant experiences. Rather than avoiding mistakes, which are frequently encountered in the workplace, it's important to learn from them. Because mistakes are the catalyst for success. At this point, it's essential for individuals to learn from mistakes. Learning from mistakes in the workplace can have many antecedents. Individuals’ perceptions of the work environment predict important individual outcomes in organizational behavior. Furthermore, learning from mistakes requires a set of motivational strengths to correct mistakes and reflect on underlying mistakes after experiencing them. This study, shaped by the question "Does motivational climate affect individuals’ learning from mistakes?", was designed to determine the impact of individuals’ perceptions of motivational climate on their attitudes toward learning from mistakes in the workplace. The limited literature on learning from mistakes in the workplace makes this study valuable. Furthermore, no empirical research has been found examining the relationship between motivational climate and learning from mistakes in the workplace. In this context, the study aims to address the methodological gap in the literature. The research hypotheses were developed based on Achievement Goal Theory and analyzed using data obtained from a 29-item survey form from 385 public institution employees selected through convenience sampling. The methodology included frequency, validity, reliability, and structural equation model analyses, as well as descriptive statistics. SPSS 29 and AMOS 24 were utilized in this process. The findings primarily revealed positive effects of mastery climate on cause analysis. Furthermore, the positive effect of mastery climate on strategy development was observed. These results supported the proposed hypotheses. Furthermore, the findings pointed to the positive effects of performance climate on cause analysis. Similarly, performance climate was observed to have a positive effect on strategy development. These results did not support the proposed hypotheses. The results demonstrated the impact of motivational climate on learning from mistakes. Addressing learning from mistakes at the public institution level in preventing public harm also adds value to the study. This study, which discusses the findings within the context of previous literature and Achievement Goal Theory, provides a basis for discussion for further research. The results offer a perspective on the learning from mistakes of public institution employees. In addition, valuable insights are offered for managers who are thought to be able to manage the motivational climate and take responsibility for individuals learning from mistakes.

Keywords

• Organizational behavior
• achievement goal theory
• learning from mistakes
• learning from errors
• motivational climate
• public employees

References

1. Aguirre-Urreta, M.I., & Hu, J. (2019). Detecting common method bias. The DATABASE for Advances in Information Systems, 50 (2), 45-70. https://doi.org/10.1145/3330472.3330477
2. Ames, C. (1992). Achievement goals, motivational climate, and motivational processes. In G.C., Roberts (Ed.), Motivation in Sport and Exercise (pp. 161-176). Champaign, IL, USA: Human Kinetics.
3. Ames, C., & Archer, J. (1988). Achievement goals in the classroom: Students’ learning strategies and motivation processes. Journal of Educational Psychology, 80, 260-267. https://doi.org/10.1037/0022-0663.80.3.260
4. Anselmann, V., & Mulder, R.H. (2018). Learning from errors in insurance companies. Journal of Management Development, 37 (2), 138-148. https://doi.org/10.1108/JMD-06-2017-0211
5. Bauer, J., & Mulder, R.H. (2007). Modelling learning from errors in daily work. Learning in Health and Social Care, 6, 121-133. https://doi.org/10.1111/j.1473-6861.2007.00150.x
6. Bauer, J., & Mulder, R.H. (2010). In search of a good method for measuring learning from errors at work. In M. van Woerkom & R. Poell (Eds.), Workplace learning: Concepts, measurement and application (pp. 111-127). NewYork: Routledge.
7. Bilginoğlu, E., & Yozgat, U. (2021). İşyerinde hatalardan öğrenme ölçeği Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Yönetim Bilimleri Dergisi, 19(40), 299-322. https://doi.org/10.35408/comuybd.716676
8. Černe, M., Nerstad, C. G. L., Dysvik, A., & Škerlavaj, M. (2014). What goes around comes around: Knowledge hiding, perceived motivational climate, and creativity. Academy of Management Journal, 57 (1), 172-192. https://doi.org/10.5465/amj.2012.0122

9. Dahlin, K.B., Chuang, Y.-T., & Roulet, T.J. (2018). Opportunity, motivation, and ability to learn from failures and errors: review, synthesis, and ways to move forward. Academy of Management Annals, 12, 252-277. https://doi.org/10.5465/annals.2016.0049
10. Durmuş, B., Yurtkoru, E.S., & Çinko, M. (2022). Sosyal bilimlerde SPSS’le veri analizi. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım. Eskreis-Winkler, L., & Fishbach, A. (2019). Not learning from failure-the greatest failure of all. Psychological Science, 30 (12), 1733-1744. https://doi.org/10.1177/0956797619881133
11. Fornell, C., & Larcker, D.F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18 (1), 39-50. Retrieved from: https://psycnet.apa.org/record/1981-09336-001
12. Güzel Özbek, A. (2022). İş Yerinde Kuşaklararası İklim ile Algılanan Motivasyon İkliminin İlişki Yönelimli Liderlik ve İlişkisellik İhtiyacı Bağlamında İncelenmesi, [Doktora Tezi], Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
13. Hair, J.F., Black, W.C., Babin, B.J., & Anderson, R.E. (2019). Multivariate data analysis. United Kingdom: Cengage Learning EMEA.
14. Harteis, C., & Bauer, J. (2014). Learning from errors at work. In S., Billett, C., Harteis & H., Gruber (Eds.), International handbook of research in professional and practice-based learning (pp. 699-732). Springer.
15. Kalaycı, Ş. (2005). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Ankara: Asil Yayınevi.
16. Kim, J.H. (2019). Multicollinearity and misleading statistical results. Korean Journal of Anesthesiology, 7 (6), 558-569. https://doi.org/10.4097%2Fkja.19087
17. Kock, N. (2015). Common method bias in PLS-SEM: A full collinearity assessment approach. International Journal of e-Collaboration, 11 (4), 1-10. https://doi.org/10.4018/ijec.2015100101
18. Koporcic, N., Sjödin, D., Kohtamäki, M., & Parida, V. (2025). Embracing the “fail fast and learn fast” mindset: Conceptualizing learning from failure in knowledge-intensive SMEs. Small Business Economics, 64, 181-202. https://doi.org/10.1007/s11187-024-00897-0
19. Lafuente, E. (2025). Learning from different types of failure: Evidence from non-severe and severe work accidents in SMEs. Small Business Economics, 64, 157-180. https://doi.org/10.1007/s11187-024-00896-1
20. Menard, S. (2002). Applied logistic regression analysis. Thousand Oaks CA: Sage Publications.
21. Meydan, C.H., & Şeşen, H. (2015). Yapısal eşitlik modellemesi AMOS uygulamaları. Ankara: Detay Yayıncılık.
22. Nerstad, C.G.L., Caniëls, M.C.J., Roberts, G.C., & Richardsen, A.M. (2020). Perceived motivational climates and employee energy: The mediating role of basic psychological needs. Frontiers in Psychology, 11, 1509. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.01509
23. Nerstad, C.G.L., Dysvik, A., Kuvaas, B., & Buch, R. (2018). Negative and positive synergies: On employee development practices, motivational climate, and employee outcomes. Human Resource Management, 57, 1285-1302. https://doi.org/10.1002/hrm.21904
24. Nerstad, C.G.L., Roberts, G.C., & Richardsen, A.M. (2013). Achieving success at work: Development and validation of the Motivational Climate at Work Questionnaire (MCWQ). Journal of Applied Social Psychology, 43(11), 2231-2250. https://doi.org/10.1111/jasp.12174
25. Pan, S.C., Sana, F., Samani, J., Cooke, J., & Kim, J.A. (2020). Learning from errors: students' and instructors' practices, attitudes, and beliefs. Memory, 28(9), 1105-1122. https://doi.org/10.1080/09658211.2020.1815790
26. Pfost, M., & Hübner, V. (2024). Assessment of strategic knowledge of learning from errors in higher education. Diagnostica, December, 1-11. https://doi.org/10.1026/0012-1924/a000341
27. Polat, G.E., & Akçakaya, M. (2022). Kamu yönetiminde verimlilik: Kavramsal bir inceleme. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 8(2), 250-268. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/tr/pub/kkujebpir/issue/74541/1130630
28. Rekunenko, I., Koldovskyi, A., Hordiienko, V., Yurynets, O., Abu Khalaf, B., & Ktit, M. (2025). Technology adoption in government management: Public sector transformation analysis. Journal of Governance & Regulation, 14 (1), 150-160. https://doi.org/10.22495/jgrv14i1art14
29. Schumacker, R.E. & Lomax, R.G. (2010). A beginner’s guide to structural equation modeling. New York: Taylor and Francis.
30. Sekaran, U., & Bougie, R. (2016). Research methods for business: A skill building approach. New York: John Wiley and Sons Inc.
31. SGK Data Application (2024). Retrieved from: www.veri.sgk.gov.tr Retrieved date: 1.8.2024.
32. Simon, D., Kriston, L., Loh, A., Spies, C., Scheibler, F., Wills, C., & Härter, M. (2010). Confirmatory factor analysis and recommendations for improvement of the autonomy-preference-index (API). Health Expectations, 13 (3), 234-243. https://doi.org/10.1111/j.1369-7625.2009.00584.x
33. Tabachnick, B.G., & Fidell, L.S. (2018). Using multivariate statistics. New York: Pearson.
34. Teo, T., Tsai, L.T., & Yang, C.C. (2023). Applying SEM in educational research. In M.S., Khine (Ed.), Application of structural equation modeling in educational research and practice (pp. 3-21). Rotterdam: Sense Publishers.
35. Tulis, M., & Dresel, M. (2025). Effects on and consequences of responses to errors: Results from two experimental studies. British Journal of Educational Psychology, 95 (1), 143-161. https://doi.org/10.1111/bjep.12686
36. Tulis, M., Steuer, G., & Dresel, M. (2015). Learning from errors: Process and contextual conditions towards a model of individual processes within contexts. In M. Gmmer, H. Graber, T. Hascher & H. Heid (Eds.), Fehler: Ihre Funknonen im Kontext individueller und gesllschaftlicher Entwicklung (pp. 53-70). Münster: Waxmann.
37. Tulis, M., Steuer, G., & Dresel, M. (2016). Learning from errors: A model of individual processes. Frontline Learning Research, 4 (2), 12-26. https://doi.org/10.14786/flr.v4i2.168
38. van Dyck, C., Frese, M., Baer, M., & Sonnentag, S. (2005). Organisational error management culture and its impact on performance: A two-study replication. Journal of Applied Psychology, 90, 1228-1240. https://doi.org/10.1037/0021-9010.90.6.1228
39. Yang, J., Shen, C., Jiang, C., & He, P. (2023). Abusive supervision and employee knowledge sharing: The roles of psychological safety and perceived motivational climate. SAGE Open, 13 (1). https://doi.org/10.1177/21582440231158256
40. Ye, Q., Wang, D., & Li, X. (2018). Promoting employees’ learning from errors by inclusive leadership: Do positive mood and gender matter? Baltic Journal of Management, 13 (1), 125-142. https://doi.org/10.1108/BJM-05-2017-0160
41. Yılmaz, A., & Ulukapı Yılmaz, H. (2024). Özyeterlilik algısının iş yerinde hatalardan öğrenme tutumu üzerindeki etkisi. 32. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi, 23-25 Mayıs, Giresun, ss. 415-424. Retrieved from: https://yonorg2024.giresun.edu.tr/tr/page/bildiri-kitabi/12315
42. Yılmaz, A., & Ulukapı Yılmaz, H. (2025). Özyeterlilik algısının iş yerinde hatalardan öğrenme tutumu üzerindeki etkisi. Journal of Research in Business, 10 (1), 30-52. https://doi.org/10.54452/jrb.1503449
43. Zhang, Q., & Fiorella, L. (2022). An integrated model of learning from errors. Educational Psychologist, 58 (1), 18-34. https://doi.org/10.1080/00461520.2022.2149525
44. Zhao, B. (2011). Learning from errors: The role of context, emotion, and personality. Journal of Organizational Behavior, 32, 435-463. https://doi.org/10.1002/job.696
45. Zhao, Y., Yu, T., & Zhang, Z. (2023). The influence of team motivational climate on employee creativity-mediating role of domain-relevant skills. Frontiers in Psychology, 14, 1177778. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1177778
46. Zusho, A., & Clayton, K. (2011). Culturalizing achievement goal theory and research. Educational Psychologist, 46 (4), 239-260. https://doi.org/10.1080/00461520.2011.614526