Research Article

Duyguların siyaseti: dijital çağda utanç, itibar ve denetim

Volume: 19 Number: 1 April 30, 2026
TR EN

Duyguların siyaseti: dijital çağda utanç, itibar ve denetim

Öz

Bu makale, toplumsal düzenin görünmez duygusal mimarisinde utançtan itibara uzanan dönüşümü incelemektedir. Klasik toplumlarda birey, normatif düzeni utanç yoluyla içselleştirirken; geç modern ve dijital toplumlarda toplumsal kontrol, itibar üzerinden dışsallaşmış bir görünürlük ve performans mantığına evrilmiştir. Entegratif literatür taraması ve kavramsal sentez yöntemiyle yürütülen çalışma, duyguların toplumsal düzenin yeniden üretimindeki işlevini çok katmanlı biçimde analiz etmektedir. Foucault’nun disipliner iktidar çözümlemesi, Goffman’ın dramaturjik etkileşim kuramı, Bourdieu’nun sembolik sermaye yaklaşımı ve Han’ın şeffaflık toplumu kavramsallaştırması temel kuramsal dayanakları oluşturmaktadır. Bulgular, duygusal denetimin içsel öz-disiplinden dışsal görünürlük zorunluluğuna doğru kaydığını ve dijital çağda utanç ile itibarın yeni bir “görünürlük ekonomisi” nin iki tamamlayıcı duygusu hâline geldiğini göstermektedir. Analiz, bu dönüşümün altı temel önerme (P1–P6) etrafında örgütlenen bir duygusal iktidar modeli ürettiğini ortaya koymaktadır: içselleştirilmiş utançtan dışsallaştırılmış itibara geçiş; performansın makro meşruiyete dönüşmesi, ahlâkın metrikleşmesi; utanç-itibar döngüsünün karşılıklı üretimi; itibarın ekonomik bir sermayeye dönüşmesi ve sürekli görünürlük baskısının yarattığı duygusal yorgunluk. Bu süreç, sosyal kredi sistemleri, dijital linç pratikleri ve algoritmik görünmezlik gibi güncel uygulamalarda somutlaşmaktadır. Sonuç olarak çalışma, iktidarın modern biçimlerinin giderek duyguları ve tanınma arzusunu yöneterek işlediğini göstermektedir. Böylece toplumsal kontrol cezalandırıcı bakıştan ödüllendirici tanınmaya kaymakta; birey artık “utanmamak” için değil “tanınmak” için uyum göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Ethical Statement

This study is a theoretical work based on secondary data. Therefore, it does not require an ethics committee approval. All other ethical principles were adhered to throughout the research process.

References

  1. Abidin, C. (2021a). Instagram: Visual social media cultures. Polity Press.
  2. Abidin, C. (2021b). Mapping internet celebrity: Understanding contemporary celebrity culture. Emerald Publishing.
  3. Ahmed, S. (2021). The cultural politics of emotion (2nd ed.). Edinburgh University Press.
  4. Alvesson, M., & Sköldberg, K. (2018). Reflexive methodology: New vistas for qualitative research (3rd ed.). Sage.
  5. Bauman, Z. (2000). Liquid modernity. Polity Press.
  6. Bauman, Z. (2007). Consuming life. Polity Press.
  7. Benedict, R. (1946). The chrysanthemum and the sword: Patterns of Japanese culture. Houghton Mifflin.
  8. Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). Greenwood Press.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Political Communication , Political Theory and Political Philosophy , Political Science (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 30, 2026

Submission Date

November 25, 2025

Acceptance Date

April 10, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 1

APA
Ateşoğlu, N. (2026). Duyguların siyaseti: dijital çağda utanç, itibar ve denetim. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 214-234. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1830364
Hitit Journal of Social Sciences is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY NC).