Fuel prices, exchange rate pass-through, fiscal dynamics, and inflation in Türkiye: an ARDL analysis for the post-pandemic period

Abstract

Persistent high inflation has become one of the central macroeconomic challenges in Türkiye over the past decade, with increasing complexity arising from fluctuations in fuel prices, exchange-rate volatility, and expansive public spending. Although these factors have drawn considerable attention—particularly in the aftermath of the COVID-19 pandemic—the number of empirical studies that jointly examine their long- and short-run impacts remains limited. Addressing this gap, the present study investigates the key macroeconomic determinants of Türkiye’s inflation dynamics, focusing on fuel prices, the exchange rate, and public expenditures. The primary objective is to disentangle long-run structural drivers from short-run cost-push pressures, thereby providing a clearer understanding of the mechanisms through which inflation operates. Using monthly data for 2014:03–2024:10, all variables are log-transformed and analyzed within an Autoregressive Distributed Lag (ARDL) framework. The bounds test confirms a strong long-run cointegration relationship among the variables. Long-run estimates show that public expenditures exert a persistent and statistically significant upward pressure on the price level, whereas gasoline and diesel prices do not display significant long-run effects. The exchange rate has a positive yet modest long-run impact, and neither the pandemic dummy nor its interaction terms are statistically meaningful. In the short run, both fuel prices and the exchange rate generate pronounced cost-push effects, with the lagged exchange-rate pass-through being particularly strong. The findings indicate that inflation in Türkiye functions through a dual mechanism: heightened sensitivity to external cost shocks in the short term and demand-side pressures driven by fiscal expansion in the long term. These results underscore the importance of exchange-rate stabilization, fiscal discipline, predictable energy-pricing frameworks, and strengthened expectation management for durable price stability.

Keywords

• Inflation
• ARDL
• fuel prices
• exchange rate pass-through
• public expenditures
• Turkish economy
• COVID-19

Türkiye ekonomisinde son on yılda kalıcı yüksek enflasyon olgusu, politika yapıcılar ve literatür açısından giderek daha karmaşık bir makroekonomik problem hâline gelmiştir. Yakıt fiyatlarındaki oynaklık, kur geçişkenliği ve genişleyici kamu harcamaları gibi unsurların fiyatlama davranışlarını nasıl etkilediği özellikle COVID-19 sonrası dönemde daha da belirginleşmiş, ancak bu değişkenlerin birlikte ele alındığı kapsamlı ampirik çalışmalar sınırlı kalmıştır. Bu çalışma, söz konusu boşluğu doldurmak amacıyla, Türkiye’de enflasyon dinamiklerini belirleyen temel makroekonomik unsurları yakıt fiyatları, döviz kuru ve kamu harcamaları ekseninde analiz etmektedir. Araştırmanın temel amacı, hem uzun dönem yapısal ilişkileri hem de kısa dönem arz-maliyet baskılarını ayrıştırarak enflasyonun işleyiş mekanizmasını ortaya koymaktır. Çalışmada 2014:03–2024:10 dönemine ait aylık veriler kullanılmış, tüm seriler logaritmik forma dönüştürülmüş ve analiz ARDL sınır testi çerçevesinde yürütülmüştür. Öncelikle değişkenler arasındaki uzun dönem eşbütünleşme ilişkisi test edilmiş, ardından uzun ve kısa dönem katsayıları yorumlanmıştır. Bulgular, kamu harcamalarının uzun dönemde fiyat düzeyi üzerinde istikrarlı ve anlamlı bir yukarı yönlü baskı oluşturduğunu göstermektedir. Buna karşılık, benzin ve motorin fiyatlarının uzun dönem etkileri istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Döviz kuru, uzun dönemde pozitif ancak sınırlı bir etki yaratırken, pandemi kuklası ve etkileşim terimleri anlamlı değildir. Kısa dönemde ise gerek yakıt fiyatları gerekse döviz kuru, belirgin maliyet itişli enflasyonist etkilere yol açmaktadır; özellikle gecikmeli kur geçişkenliği daha güçlüdür. Sonuçlar, Türkiye’de enflasyonun kısa dönemde dışsal maliyet şoklarına duyarlı, uzun dönemde ise talep yönlü-fiskal baskılarla beslenen çift kanallı bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çerçevede, kalıcı fiyat istikrarı için kur istikrarı, mali disiplin ve öngörülebilir enerji fiyatlaması kritik politika bileşenleri olarak öne çıkmaktadır.

Abstract

Türkiye ekonomisinde son on yılda kalıcı yüksek enflasyon olgusu, politika yapıcılar ve literatür açısından giderek daha karmaşık bir makroekonomik problem hâline gelmiştir. Yakıt fiyatlarındaki oynaklık, kur geçişkenliği ve genişleyici kamu harcamaları gibi unsurların fiyatlama davranışlarını nasıl etkilediği özellikle COVID-19 sonrası dönemde daha da belirginleşmiş, ancak bu değişkenlerin birlikte ele alındığı kapsamlı ampirik çalışmalar sınırlı kalmıştır. Bu çalışma, söz konusu boşluğu doldurmak amacıyla, Türkiye’de enflasyon dinamiklerini belirleyen temel makroekonomik unsurları yakıt fiyatları, döviz kuru ve kamu harcamaları ekseninde analiz etmektedir. Araştırmanın temel amacı, hem uzun dönem yapısal ilişkileri hem de kısa dönem arz-maliyet baskılarını ayrıştırarak enflasyonun işleyiş mekanizmasını ortaya koymaktır. Çalışmada 2014:03–2024:10 dönemine ait aylık veriler kullanılmış, tüm seriler logaritmik forma dönüştürülmüş ve analiz ARDL sınır testi çerçevesinde yürütülmüştür. Öncelikle değişkenler arasındaki uzun dönem eşbütünleşme ilişkisi test edilmiş, ardından uzun ve kısa dönem katsayıları yorumlanmıştır. Bulgular, kamu harcamalarının uzun dönemde fiyat düzeyi üzerinde istikrarlı ve anlamlı bir yukarı yönlü baskı oluşturduğunu göstermektedir. Buna karşılık, benzin ve motorin fiyatlarının uzun dönem etkileri istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Döviz kuru, uzun dönemde pozitif ancak sınırlı bir etki yaratırken, pandemi kuklası ve etkileşim terimleri anlamlı değildir. Kısa dönemde ise gerek yakıt fiyatları gerekse döviz kuru, belirgin maliyet itişli enflasyonist etkilere yol açmaktadır; özellikle gecikmeli kur geçişkenliği daha güçlüdür. Sonuçlar, Türkiye’de enflasyonun kısa dönemde dışsal maliyet şoklarına duyarlı, uzun dönemde ise talep yönlü-fiskal baskılarla beslenen çift kanallı bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çerçevede, kalıcı fiyat istikrarı için kur istikrarı, mali disiplin ve öngörülebilir enerji fiyatlaması kritik politika bileşenleri olarak öne çıkmaktadır.

Keywords

• Enflasyon
• ARDL
• akaryakıt fiyatları
• döviz kuru geçişkenliği
• kamu harcamaları
• Türkiye ekonomisi
• COVID-19

References

1. Akçağlayan, A., & Gemicioğlu, S. (2022). Asymmetric transmission of changes in oil prices to consumer and producer prices. International Journal of Management Economics and Business, 18(1), 59–77. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/en/pub/ijmeb/issue/69067/809638 Akyüz, H. (2019). The effects of inflation rate, unemployment rate, and oil prices on each other: The case of Türkiye. Social Sciences Studies Journal, 5(47), 5820–5834. https://doi.org/10.26449/sssj.1820
2. Alagöz, M., Alacahan, N. D., & Akarsu, Y. (2017). The impact of oil prices on macroeconomics: A panel data analysis with country comparisons. Karamanoğlu Mehmetbey University Journal of Social and Economic Research, 19(33), 144–150. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/en/pub/kmusekad/article/400722
3. Altın, H. (2024). The effect of oil and gold prices on the Istanbul Stock Exchange. Journal of Research in Business, 9(1), 169–193. https://doi.org/10.54452/jrb.1439449
4. Bayraç, H. N. (2019). Price formation and economic effects in the global oil market. Yalova Journal of Social Sciences, 9(19), 44–59. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/862996
5. Bayraktutan, Y., & Solmaz, A. R. (2019). Oil prices and inflation relationship: A panel data analysis for selected oil-importing countries. Kocaeli University Journal of Social Sciences, (37), 279–291. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/en/pub/kosbed/article/587300
6. Benli, M., & Cengiz, M. (2024). Asymmetric transmission of oil prices to consumer price inflation in Türkiye. Optimum Journal of Economics and Management Sciences, 11(1), 79–100. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/en/pub/optimum/issue/82627/1324679
7. Çalışkan, H., Kantarcı, T., & Çevik, E. İ. (2021). Asymmetric causality analysis in the frequency domain between oil prices and inflation: An application for BRICS-T countries. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 20(3), 1090–1111. https://doi.org/10.21547/jss.852358
8. Central Bank of the Republic of Türkiye. (2024). Electronic Data Delivery System (EVDS). Retrieved from: https://evds2.tcmb.gov.tr

9. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427–431. https://doi.org/10.1080/01621459.1979.10482531
10. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica, 49(4), 1057–1072. https://doi.org/10.2307/1912517
11. Emek, Ö. F., & Düşünceli, F. (2022). The asymmetric effects of oil prices on inflation in Türkiye: A study using the NARDL method. Osmaniye Korkut Ata University Journal of the Faculty of Economics and Administrative Sciences, 6(2), 56–69. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/en/pub/oskauiibfd/article/1207542
12. Enders, W. (1995). Applied econometric time series. New York: John Wiley & Sons.
13. Girginer, N., & Yenilmez, F. (2005). The econometric analysis of inflation in Türkiye (1982–2002). Eskişehir Osmangazi University Journal of Social Sciences, 6(1), 101–116. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ogusbd/article/131479
14. Göçer, İ., & Bulut, Ş. (2015). The impact of changes in oil prices on the Russian economy: A structural break cointegration and symmetric causality analysis. Çankırı Karatekin University Journal of the Faculty of Economics and Administrative Sciences, 5(2), 721–748. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/382374
15. Gujarati, D. N., Porter, D. C., Şenesen, Ü., & Günlük-Şenesen, G. (2018). Basic econometrics (5th ed.). İstanbul: Literatür Yayınları.
16. Hasan, M. M. (2020). Study omacroeconomic impact: Cpi, exchange rate and fuel price fluctuation in India. exchange rate and fuel price fluctuation in India (March 30, 2020). Retrieved from: https://ssrn.com/abstract=3814139
17. Huang, W. H., & Chao, M. C. (2012). The effects of oil prices on the price indices in Taiwan: International or domestic oil prices matter? Energy Policy, 45, 730–738. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2012.03.035
18. Johansen, S. (1988). Statistical analysis of cointegration vectors. Journal of Economic Dynamics and Control, 12(2–3), 231–254. https://doi.org/10.1016/0165-1889(88)90041-3
19. Johnston, J., & DiNardo, J. (1997). Econometric methods (4th ed.). McGraw-Hill.
20. Kpodar, K., & Liu, B. (2022). The distributional implications of the impact of fuel price increases on inflation. Energy Economics, 108, 105909. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2022.105909
21. Kripfganz, S., & Schneider, D. C. (2020). Response surface regressions for critical value bounds and approximate p-values in equilibrium correction models. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 82(6), 1456–1481. https://doi.org/10.1111/obes.12377
22. Kutlar, A. (2005). Uygulamalı ekonometri (2nd ed.). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
23. Maddala, G. S., & Kim, I. M. (1998). Unit roots, cointegration, and structural change. Cambridge University Press.
24. Mercan, M., Peker, O., & Göçer, İ. (2015). Inflationary effects of crude oil price increases: A structural break dynamic panel data analysis for selected OECD countries. Doğuş University Journal, 16(2), 123–137. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/en/pub/doujournal/article/1043078
25. Özata, E. (2019). Asymmetric and nonlinear pass-through of oil prices to inflation in Türkiye. Optimum Journal of Economics and Management Sciences, 6(1), 17–32. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/en/pub/optimum/article/466150
26. Özbek, S., & Naimoğlu, M. (2021). Does an increase in oil prices affect economic growth? An empirical estimation for the Turkish economy. International Journal of Economics and Innovation, 7(2), 183–198. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/en/pub/ueyd/article/910381
27. Özcan, G., & Karter, Ç. (2020). Türkiye’de petrol fiyatları ve hisse senedi fiyatları arasındaki nedensellik ilişkisi: Boostrap Rolling Window yaklaşımı. Pamukkale Journal of Eurasian Socioeconomic Studies, 7(2), 105-114. https://doi.org/10.34232/pjess.829048
28. Özgür, Ö., Aydın, L., Karagöl, E. T., & Özbugday, F. C. (2021). The fuel price pass-through in Türkiye: The case of the motor fuel price subsidy system. Energy, 226, 120399. https://doi.org/10.1016/j.energy.2021.120399
29. Perron, P. (1989). The great crash, the oil price shock, and the unit root hypothesis. Econometrica, 57(6), 1361–1401. https://doi.org/10.2307/1913712
30. Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289–326. https://doi.org/10.1002/jae.616
31. Phillips, P. C. B., & Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrika, 75(2), 335–346. https://doi.org/10.1093/biomet/75.2.335
32. Sakanko, M. A., Adejor, G. A., & Adeniji, S. O. (2021). Petroleum pump price swing and consumer price index nexus in Nigeria: New evidence from NARDL. Studia Universitatis „Vasile Goldiș” Arad – Economics Series, 31(2), 64–79. https://doi.org/10.2478/sues-2021-0009
33. Sek, S. K. (2017). Impact of oil price changes on domestic price inflation at disaggregated levels: Evidence from linear and nonlinear ARDL modeling. Energy, 130, 204–217. https://doi.org/10.1016/j.energy.2017.03.152
34. Sevüktekin, M., & Nargeleçekenler, M. (2007). Ekonometrik zaman serileri analizi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
35. Turkish Statistical Institute. (2024). Consumer price index statistics. Retrieved from: https://www.tuik.gov.tr