Sürekli kaygının sosyal medya yorgunluğu üzerindeki etkisinde anı kaçırma korkusunun (FoMO) düzenleyici rolü

Abstract

Teknolojinin hızla gelişmesiyle birlikte internet kullanımı her geçen gün artmakta ve bireylerin iletişim kurma biçimlerini köklü biçimde dönüştürmektedir. İnternetin yaygınlaşmasıyla birlikte sosyal medya platformları, bireylerin hem sosyal hem de mesleki yaşamlarının ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Bu durum; “sürekli kaygı”, “sosyal medya yorgunluğu” ve “anı kaçırma korkusu” (Fear of Missing Out – FoMO) gibi yeni kavramların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Sosyal medyayı mesleki amaçla yoğun biçimde kullanan influencerlar, bu ortamda sürekli görünür olma ve etkileşim kurma zorunluluğu nedeniyle hem artan bir kaygı düzeyi hem de psikolojik yorgunluk yaşamaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, sürekli kaygının sosyal medya yorgunluğu üzerindeki etkisinde anı kaçırma korkusunun (FoMO) düzenleyici rolünü incelemektir. Araştırmanın örneklemini, Instagram üzerinden aktif biçimde paylaşım yapan 402 influencer oluşturmaktadır. Veriler, anket tekniğiyle toplanmış ve analizlerde Hayes (2017) tarafından geliştirilen Process Macro aracılığıyla bootstrap yöntemi esas alınarak regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, influencerların sosyal medya yorgunluğu düzeyleri orta seviyede, sürekli kaygı ve FoMO düzeyleri ise nispeten düşük bulunmuştur. Sürekli kaygı ile sosyal medya yorgunluğu arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca hem kişisel hem de sosyal FoMO’nun, sürekli kaygı ile sosyal medya yorgunluğu arasındaki ilişkide anlamlı bir düzenleyici role sahip olduğu belirlenmiştir. Buna göre, FoMO düzeyi orta veya yüksek olduğunda, sürekli kaygının sosyal medya yorgunluğu üzerindeki etkisi artmaktadır.

Keywords

• Influencer
• sürekli kaygı
• sosyal medya yorgunluğu
• anı kaçırma korkusu

The moderating role of fear of missing out (FoMO) in the effect of trait anxiety on social media fatigue

Abstract

The rapid advancement of technology has led to a daily increase in internet usage, fundamentally altering interpersonal communication methods. The proliferation of the internet has rendered social media platforms essential to the social and professional spheres of individuals. This has resulted in the development of new concepts including "trait anxiety," "social media fatigue," and FoMO. Social media influencers engaging in professional activities often report heightened anxiety and psychological fatigue stemming from the continuous demand for visibility and interaction within this digital landscape. This study aims to investigate the moderating role of FoMO in the relationship between trait anxiety and social media fatigue. The study sample comprises 402 influencers who engage actively on Instagram. Data were collected through a survey technique, and regression analyses were performed utilizing the bootstrap method with the Process Macro created by Hayes (2017). The findings indicate that influencers experience moderate levels of social media fatigue, while their trait anxiety and Fear of Missing Out (FoMO) levels are comparatively low. A weak positive correlation exists between trait anxiety and social media fatigue. Additionally, both personal and social FoMO significantly moderated the relationship between trait anxiety and social media fatigue. When FoMO levels are moderate or high, the influence of trait anxiety on social media fatigue is amplified.

Keywords

• Influencer
• trait anxiety
• social media fatigue
• fear of missing out

References

1. Argaheni, N. B. (2020). Sistematik review: Dampak perkuliahan daring saat pandemi COVID-19 terhadap mahasiswa Indonesia. PLACENTUM: Jurnal Ilmiah Kesehatan dan Aplikasinya, 8(2), 99–108. https://doi.org/10.20961/placentum.v8i2.43008
2. Becker, M. W., Alzahabi, R., & Hopwood, C. J. (2013). Media multitasking is associated with symptoms of depression and social anxiety. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 16(2), 132–135. https://doi.org/10.1089/cyber.2012.0291
3. Bekman, M. (2022). The effect of FoMO (fear of missing out) on purchasing behavior in public relations practices. Selçuk İletişim, 15(2), 528–557. https://doi.org/10.18094/josc.1116808
4. Biber, L. (2020). Sosyal medya, FOMO ve kuşaklararası farklılaşma. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 9(1), 26–43. Retrieved from: https://izlik.org/JA58XR55NC
5. Bright, L. F., & Logan, K. (2018). Is my fear of missing out (FOMO) causing fatigue? Advertising, social media fatigue, and the implications for consumers and brands. Internet Research, 28(5), 1213–1227. https://doi.org/10.1108/IntR-03-2017-0112
6. Bright, L. F., Kleiser, S. B., & Grau, S. L. (2015). Too much Facebook? An exploratory examination of social media fatigue. Computers in Human Behavior, 44, 148–155. https://doi.org/10.1016/j.chb.2014.11.048
7. Chang, A. M., Aeschbach, D., Duffy, J. F., & Czeisler, C. A. (2015). Evening use of light-emitting eReaders negatively affects sleep, circadian timing, and next-morning alertness. Proceedings of the National Academy of Sciences, 112(4), 1232–1237. https://doi.org/10.1073/pnas.1418490112
8. Dagher, M., Farchakh, Y., Barbar, S., et al. (2021). Association between problematic social media use and memory performance in a sample of Lebanese adults: The mediating effect of anxiety, depression, stress and insomnia. Head & Face Medicine, 17, Article 6. https://doi.org/10.1186/s13005-021-00260-8

9. Dhir, A., Yossatorn, Y., Kaur, P., & Chen, S. (2018). Online social media fatigue and psychological wellbeing—A study of compulsive use, fear of missing out, fatigue, anxiety and depression. International Journal of Information Management, 40, 141–152. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2018.01.012
10. Ersoy, M. (2014, 23 Kasım). Dünya dönmeye devam ediyor. Havadis Gazetesi. Retrieved from: https://hdl.handle.net/11129/2498
11. Etyemez, S. (2016). İş güvencesizliğinin işte var olamama sorununa etkisinde sürekli kaygının aracılık rolü: Konaklama işletmelerinde bir araştırma [Yüksek lisans tezi], Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Nevşehir.
12. Gartner. (2010). Gartner privacy survey. Retrieved from: https://www.gartner.com/doc/1361613/gartner-privacy-survey
13. Ghinassi, C. (2010). Anxiety. ABC-CLIO. https://doi.org/10.5040/9798400613609
14. Hale, L., Kirschen, G. W., LeBourgeois, M. K., Gradisar, M., Garrison, M. M., Montgomery-Downs, H., Kirschen, H., McHale, S. M., Chang, A.-M., & Buxton, O. M. (2018). Youth screen media habits and sleep: Sleep-friendly screen behavior recommendations for clinicians, educators, and parents. Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America, 27(2), 229–245. https://doi.org/10.1016/j.chc.2017.11.014
15. Hayes, A. F. (2017). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach. New York: Guilford Press.
16. Karabacak, M. (2013). Teknolojik değişimin işgörenler üzerinde yarattığı durumluk ve sürekli kaygı düzeylerinin incelenmesi, [Yüksek lisans tezi], Sosyal Bilimler Enstitüsü, Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya.
17. Karaboğa, H. Ö. (2021). Yeni doğum yapmış evli kadınlarda benlik ayrımlaşması çerçevesinde sosyal destek, maternal bağlanma ve gelişmeleri kaçırma korkusunun depresyon üzerindeki etkisi, [Lisansüstü tezi], Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi, İstanbul.
18. Kaya, M., & Varol, K. (2004). İlahiyat fakültesi öğrencilerinin durumluk-sürekli kaygı düzeyleri ve kaygı nedenleri (Samsun örneği). Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17(17), 31–63. https://doi.org/10.17120/omuifd.53984
19. Köknel, Ö. (1998). Korkular, takıntılar, saplantılar. İstanbul: Altın Kitaplar Yayınevi.
20. Lee, C. C., Chou, S. T. H., & Huang, Y. R. (2014). A study on personality and social media fatigue—Example of Facebook users. Lecture Notes on Information Theory, 2(3), 249–253. https://doi.org/10.12720/lnit.2.3.249-253
21. Malik, A., Dhir, A., Kaur, P., & Johri, A. (2020). Correlates of social media fatigue and academic performance decrement: A large cross-sectional study. Information Technology & People, 34(2), 1–24. https://doi.org/10.1108/ITP-06-2019-0289
22. Nugrahati, D., Uyun, Q., & Nugraha, S. P. (2018). Pengaruh terapi taubat dan istighfar dalam menurunkan kecemasan mahasiswa. Jurnal Intervensi Psikologi, 10(1), 33–41. https://doi.org/10.20885/intervensipsikologi.vol10.iss1.art3
23. Oberst, U., Wegmann, E., Stodt, B., Brand, M., & Chamarro, A. (2017). Negative consequences from heavy social networking in adolescents: The mediating role of fear of missing out. Journal of Adolescence, 55, 51–60. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2016.12.008
24. Öner, N., & Le Compte, A. (1983). Durumluk-sürekli kaygı envanteri el kitabı. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
25. Özdağ, S., & Gümüş, Ç. (2023). Sosyal medyada anı kaçırma korkusu (FoMO) ile ilgili dergi ilanı tasarımı ve tasarıma ilişkin öğrenci görüşleri. Journal of Applied Technologies, 1(2), 165–186. https://cdn.iuc.edu.tr/FileHandler2.ashx?f=03_mkl-02.004_ozdaggumus.pdf
26. Pontes, H. M. (2017). Investigating the differential effects of social networking site addiction and internet gaming disorder on psychological health. Journal of Behavioral Addictions, 6(4), 601–610. https://doi.org/10.1556/2006.6.2017.075
27. Przybylski, A. K., Murayama, K., DeHaan, C. R., & Gladwell, V. (2013). Motivational, emotional, and behavioral correlates of fear of missing out. Computers in Human Behavior, 29(4), 1841–1848. https://doi.org/10.1016/j.chb.2013.02.014
28. Rahardjo, W., Qomariyah, N., Mulyani, I., & Andriani, I. (2020). Social media fatigue pada mahasiswa di masa pandemi COVID-19: Peran neurotisisme, kelebihan informasi, invasion of life, kecemasan dan jenis kelamin. Jurnal Psikologi Sosial, 19(2), 142–152. https://doi.org/10.7454/jps.2021.16
29. Rahmania, A., Ramadhayanti, J., Tassya, A., & Nugraha, S. (2023). Fear of missing out (FOMO) as a mediator of anxiety on social media fatigue in early adulthood. Psympathic: Jurnal Ilmiah Psikologi, 10(1). https://doi.org/10.15575/psy.v10i1.20956
30. Sapra, A., Bhandari, P., Sharma, S., Chanpura, T., & Lopp, L. (2020). Using generalized anxiety disorder-2 (GAD-2) and GAD-7 in a primary care setting. Cureus, 12(5), e8224. https://doi.org/10.7759/cureus.8224
31. Sarıbay, B., & Durgun, G. (2020). Dokunmatik toplumların fobileri: Netlessfobi, nomofobi ve FoMO kavramları üzerine bir içerik analizi çalışması. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 15, 280–294. Retrieved from: https://izlik.org/JA65XN55BT
32. Sertbaş, G. (1998). Gebelerde doğum öncesi ve doğum sonrası dönemlerde durumluk-sürekli kaygı düzeylerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi], Ege Üniversitesi, İzmir.
33. Spielberger, C. D., & Reheiser, E. C. (2009). Assessment of emotion: Anxiety, anger, depression, and curiosity. Applied Psychology: Health and Well-Being, 1(3), 271–302. https://doi.org/10.1111/j.1758-0854.2009.01017.x
34. Świątek, A. H., Szcześniak, M., & Bielecka, G. (2021). Trait anxiety and social media fatigue: Fear of missing out as a mediator. Psychology Research and Behavior Management, 14, 1499–1507. https://doi.org/10.2147/PRBM.S319379
35. Sweller, J. (2023). The development of cognitive load theory: Replication crises and incorporation of other theories can lead to theory expansion. Educational Psychology Review, 35, Article 95. https://doi.org/10.1007/s10648-023-09817-2
36. Şenel, M. (2018). Farklı kıtlık mesajlarının plansız satın alma niyeti üzerindeki etkisi ve FoMO (fırsatları kaçırma korkusu)’nun aracı rolü, [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi], Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karabük Üniversitesi, Karabük.
37. Taneli, B., Taneli, Y., & Taneli, T. (2001). Depresyon ve anksiyete bozukluklarının birlikte bulunmaları ve psikofarmakolojik tedavi yaklaşımları. Psikiyatri Dünyası, 5(4), 115–129. Retrieved from: https://psikiyatridizini.net/makale/depresyon-ve-anksiyete-bozukluklarinin-birlikte-bulunmalari-ve-psikofarmakolojik-tedavi-yaklasimi/
38. Ünal, Ç. (2019). Çevrimiçi sosyal destek ve gelişmeleri kaçırma korkusu ile sosyal anksiyete bozukluğu belirti düzeyi arasındaki ilişkinin açıklanmasında sosyal medya bağımlılığı ve sosyal medya yorgunluğunun aracı rolü, [Yüksek lisans tezi], Başkent Üniversitesi, Ankara.
39. Vogel, E. A., Rose, J. P., Roberts, L. R., & Eckles, K. (2014). Social comparison, social media, and self-esteem. Psychology of Popular Media Culture, 3(4), 206–222. https://doi.org/10.1037/ppm0000047
40. Yaralı, M. C. (2025). Rekabet üstünlüğünü yeniden tanımlamada dijital olgunluğunun ve bilgi yönetimi yöneliminin etkisi. Gaziantep: Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub935
41. Zhang, S., Shen, Y., Xin, T., Sun, H., Wang, Y., Zhang, X., & Ren, S. (2021). The development and validation of a social media fatigue scale: From a cognitive-behavioral-emotional perspective. PLOS ONE, 16(1), e0245464. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0245464
42. Zuniga, L. (2021). Differences in personality traits and stress levels between social media influencers and non-social media influencers online [Honors capstone project]. Spring Honors Capstone Projects, 48. Retrieved from: https://mavmatrix.uta.edu/honors_spring2021/48/