The merit principle in the public personnel regime in Türkiye: recent trends through the decisions of the Council of State

Abstract

This study analyzes the judicial interpretation of the merit principle in public administration within the framework of the current Council of State decisions. The main problem of the research concerns the normative criteria the administrative judiciary uses to assess the principle of merit, and its resultant consequences for the interrelation between the administration’s discretion and the rule of law. A deficiency in Turkish discourse on merit tends to discuss it exclusively within the purview of constitutional norms, legislation and theory, while studies thematically focusing on the case law of the Council of State are scarce. The analysis was designed in accordance with a qualitative legal research design, and Council of State decisions were examined by document analysis. As many as 190 decisions related to the public personnel regime and merit were reviewed. To ensure the representation of thematic diversity, the cases were selected using a purposive sampling technique. In this context forty-nine decisions were analyzed, divided into five thematic classes: Dismissal procedures, promotion and career processes, security investigations and disciplinary procedures, examination and objective evaluation, and regulatory procedures. The sample size was determined by data saturation and thematic representation. A research design emerged that reveals trends in case law at an analytical level. The results are, in fact, that there is an interpretation framework for the merit principle in Council of State’s case law which is adapted according to dispute types. Dismissal and career decisions reveal that there should be concrete motives for administrative acts. In security investigations and disciplinary matters, the procedural guarantee dimension of the merit principle is highlighted. In decisions concerning examination and evaluation mechanisms there is special emphasis on the presence of objective criteria; in case law concerning regulatory acts it is pointed out that the normative discretion granted to administration should not be exercised in a way that conflicts with merit. The principle of merit is discussed in Council of State decisions within a multilayered judicial approach that both protects the effectiveness of administration and supervises administrative procedures in the principles of legal certainty and proportionality, respectively. Within that field, the research develops an analytical framework for assessing merit discussions within the case law literature. 

Keywords

• Public personnel regime
• the merit principle
• decisions of the Council of State
• Türkiye

Türkiye’de kamu personel rejiminde liyakat ilkesi: Danıştay kararları üzerinden güncel eğilimler

Abstract

Bu çalışma kamu yönetiminde liyakat ilkesinin yargısal yorumunu güncel Danıştay kararları çerçevesinde incelemektedir. Çalışmanın temel problemi, idari yargının liyakat ilkesini değerlendirirken başvurduğu normatif ölçütlerin neler olduğu ve bunun idarenin takdir yetkisi ile hukuk devleti arasındaki ilişkiye nasıl yansıdığıdır. Türkiye’de liyakat tartışmalarının çoğunlukla anayasal normlar, mevzuat ve kuramsal yaklaşımlar düzeyinde ele alındığı ancak buna karşılık Danıştay içtihatlarını tematik biçimde inceleyen çalışmaların sınırlı kaldığı görülmektedir. Analiz, nitel hukuk araştırması tasarımına uygun olarak kurgulanarak Danıştay kararları doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. Kamu personel rejimi ve liyakatle ilgili toplam 190 karar gözden geçirilmiştir. Kararlar belirlenirken tematik çeşitliliği temsil edebilmek amacıyla amaçlı örnekleme tekniği kullanılmıştır. Bu kapsamda kırk dokuz karar görevden alma işlemleri, terfi ve kariyer süreçleri, güvenlik soruşturmaları ve disiplin işlemleri, sınav ve objektif değerlendirme mekanizmaları ile düzenleyici işlemler olmak üzere beş tematik sınıf altında analiz edilmiştir. Örneklem büyüklüğü veri doygunluğu ve tematik temsil ölçütlerine göre belirlenmiştir. Böylece içtihat eğilimlerini analitik düzeyde ortaya koyan bir araştırma tasarımı geliştirilmiştir. Elde edilen bulgular, Danıştay içtihatlarında liyakat ilkesine ilişkin yorum çerçevesinin uyuşmazlık türlerine göre farklılaşan bir yapı sergilediğini göstermektedir. Görevden alma ve kariyer kararlarında idari işlemlerin somut gerekçelere dayanması gerektiği vurgulanmaktadır. Güvenlik soruşturmaları ve disiplin süreçlerine ilişkin kararlarda liyakat ilkesinin usuli güvenceler boyutu öne çıkmaktadır. Sınav ve değerlendirme mekanizmalarına ilişkin içtihatlarda objektif kriterlerin varlığına özel önem atfedilirken; düzenleyici işlemlerle ilgili kararlar, idareye tanınan normatif takdir yetkisinin liyakat ilkesiyle çelişecek biçimde kullanılamayacağını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak Danıştay kararlarında liyakat ilkesi idarenin etkinliğini gözeten, aynı zamanda hukuki güvenlik ve ölçülülük ilkeleri çerçevesinde idari süreçleri denetleyen çok katmanlı bir yargısal yaklaşım içinde ele alınmaktadır. Bu yönüyle çalışma içtihat literatürü bağlamında liyakat tartışmalarını değerlendirmeye imkân tanıyan analitik bir çerçeve geliştirmeyi arzulamaktadır. 

Keywords

• Kamu personel rejimi
• liyakat ilkesi
• Danıştay içtihatları
• Türkiye

References

1. Akbulut, E. (2017). Kamu görevlileriyle ilgili idari davalarda adil yargılanma hakkının uygulanabilirliği: Pellegrin’den (1999) Baka’ya (2016) İHAM perspektifi. TAAD. 7(29), 225-254. Retrieved from: https://izlik.org/JA96WE55AB
2. Akkoyunlu, K. (2021). Efficiency, merit and privilege: Public administration reforms in Brazil and Turkey. Revista do Serviço Publico. 72(1), 200-231. https://doi.org/10.21874/rsp.v72i01.3302
3. Aydın, N. (2012). Weberyen bürokraside liyakat ve Türk kamu bürokrasisinden bir kesit: ‘Siyasetin bürokrasi ironisi’. Sayıştay Dergisi. 85(Nisan-Haziran). 51-67. Retrieved from: https://izlik.org/JA23MP97SW
4. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır?, Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299
5. Bilke, E. (2023). Kamu görevine girişte sözlü sınav. Periodicum Iuris, 1(2), 153-178. Retrieved from: https://izlik.org/JA53TM72CY
6. Boz, S.S. (2017). Memur disiplin hukukuna hâkim olan temel ilkeler. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 25(2), 15-41. https://doi.org/10.15337/suhfd.336914
7. Caihua, H., & Saufi, A. (2025). Implementation of merit system in China’s bureaucratic and public administration sectors. Asian Journal of Applied Business and Management, 4(1), 381-388. https://doi.org/10.55927/ajabm.v4i1.88
8. Canman, D. (1995). Çağdaş personel yönetimi, Ankara: TODAİE Yayını.

9. Cardona, F. (1998). Structural elements for recruitment in european civil service systems. Support for improvement in governance and management (SIGMA). OECD.
10. Çamurcuoğlu, G. (2022). Meritokrasi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 26(4), 269-312. https://doi.org/10.34246/ahbvuhfd.1174035
11. Demirkasımoğlu, N. (2021). Nitel araştırma geleneğinde nicel göstergelerin kullanımı ve genellenebilirlik üzerine bir değerlendirme. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 42(Özel Sayı), 231-242. https://doi.org/10.30794/pausbed.801464
12. Demirkol, S., & Akbulut, E. (2013). Türkiye’de kamu personelinin verimliliğinin arttırılmasında hukuki araçlar ve yargı kararları. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 17(2), 1327-1366. Retrieved from: https://izlik.org/JA99EP74JC
13. Dewi, A. I. M., Wangsanegara, L. T. A. (2025). The role of the merit system in improving the professionalism of ASN. Civic Governance and Public Administration, 1(1), 40-52. https://doi.org/10.64021/cgpa.1.1.40-52.2025 DMK (1965). Retrieved from: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=657&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 (12.02.2025)
14. Fukuyama, F. (2013). What is governance? Governance, 26(3), 347-368. https://doi.org/10.1111/gove.12035
15. Güneyi, A. (2021). Türk kamu personel sisteminin liyakatle ilgili problem sahaları üzerine değerlendirme. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(3), 1054-1089. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.926942
16. Hood, C. (1991). A public management for all seasons?. Public Administration, 69(1), 3-19. https://doi.org/10.1111/j.1467-9299.1991.tb00779.x
17. Jilani, MM Abdul Kader., Tasnim, S., Rahman, N., Asgar ASMR, & Ahmed, N. (2026). Role of ethics, meritocracy, and professionalism in public sector reforms: A Q methodology study. PLoS One, 21(2), e0342981. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0342981
18. Meyer-Sahling., J. H., Mikkelsen, K. S., & Schuster, C. (2018). Civil service management and corruption: What we know and what we don’t. Public Administration, 96(2), 276-285. https://doi.org/10.1111/padm.12404
19. OECD (2025). Report on the implementation of the OECD recommendation on public service leadership and capability. Retrieved from: https://one.oecd.org/document/C%282025%29132/en/pdf (10.01.2026)
20. OECD. (2021). Public employment and management 2021. Retrieved from: https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2021/12/public-employment-and-management-2021_6a1fc237/938f0d65-en.pdf (12.02.2026).
21. Olsen, J. P. (2006). Maybe it is time to rediscover bureaucracy. Journal of Public Administration Research and Theory, 16(1), 1-24. https://doi.org/10.1093/jopart/mui027
22. Özkanan, A., & Erdem, R. (2014). Yönetimde kayırmacı uygulamalar: Kavramsal bir çerçeve. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(20). 179-206. Retrieved from: https://izlik.org/JA99AZ72BB
23. Öztunç, H. (2024). Kamu personel hukukunda liyakat ilkesi. Ankara: Yetkin Yayınları.
24. Painter, M., & Peters, B. G. (2010). The analysis of administrative traditions. (Ed. Martin Painter ve B. Guy Peters). Tradition and public administration (pp. 3-16). USA: Palgrave Macmillan. Retrieved from: https://link.springer.com/book/10.1057/9780230289635
25. Pollit, C., & Bouckaert, G. (2017). Public management reform a comparative analysis-into the age of austerity. (4th Press). U.K: Oxford University Press.
26. Rahman, F., Wantu, F. M., & Abdussamad, Z. (2026). Merit-based civil service management: A rule of law perspective. Journal of Public Representative and Society Provision, 6(1), 207-219. https://doi.org/10.55885/jprsp.v6i1.808
27. Rintaka, M. I. N.I., Ratminto, & Sumiar, H. R. (2024). Merit system: A case study of the top management team fulfillment process. Corporate Board: Role, Duties and Composition, 20(3), 62-70. https://doi.org/10.22495/cbv20i3art6
28. Sarı, Ö. K. (2024). Kamu personeli istihdamında kullanılan sözlü sınavın hukuka uygunluk denetimi. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 15(60), 79-110. https://doi.org/10.54049/taad.1572873
29. Sayan, İ. Ö. (2009). Türkiye’de kamu personel sistemi: İdari, askeri, akademik, adli personel ayrımı. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 64(1), 201-245. https://doi.org/10.1501/SBFder_0000002092
30. Sezer, Y. (2003). Kamu hizmetine girme hakkı. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 11(3-4). 153-171. Retrieved from: https://izlik.org/JA74KG85PP
31. Sofyan, Haning, T., & Abdullah, T. (2023). Merit system principle: A missed opportunity for fairness in Indonesia’s civil service. Advances in Social Science, Education and Humanities Research, 750, 521-531. https://doi.org/10.2991/978-2-38476-052-7_57
32. Soren, C. (2021). Legal research methodology: An overview. Journal of Emerging Technologies and Innovative Research, 8(10), 442-484.
33. Syah, A. F., Marsono, & Susilo, S. R. T. (2025). Strengthening the merit system in accelerating bureaucratic reform in tangerang regency. KnE Social Sciences, 26-39. https://doi.org/10.18502/kss.v10i15.19151
34. Şahin, E. (2023). Kamu görevlisi alımında sözlü sınav ve mülakat yöntemler ile yargısal denetim sorunu. Ankara Barosu Dergisi, 81(1), 63-113. https://doi.org/10.30915/abd.1132227
35. Şen, M. L. (1995). Liyakat ilkesi ve Türk personel sistemindeki uygulaması. Amme İdaresi Dergisi. 28(1), 77-92.
36. Şen, M. L. (2020). Türkiye’de kamu personel rejiminin sistemsel sorunları. Strategic Public Management Journal, 6(12), 70-85. https://doi.org/10.25069/spmj.826314
37. Tekinsoy, M. A. (2013). Anayasa mahkemesinin kamu görevlilerinin kişisel sorumluluğu konusundaki yaklaşımının muhtemel sonuçları. Ankara Barosu Dergisi, 1, 20-55. Retrieved from: https://izlik.org/JA22LU34RL
38. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (1982). Retrieved from: https://mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2709.pdf (10.01.2026)
39. Uz, A. (2011). Anayasal bir hak olarak kamu hizmetine girme hakkı ve liyakat ilkesi. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2(1), 59-94.
40. Ün, L. (2022). Türk kamu yönetiminde liyakat ilkesinin uygulanmasını denetleyici kurumların rolü. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 459-475. https://doi.org/10.18506/anemon.1056000
41. Yıldız, G. (2016). Türk kamu yönetiminde liyakat ilkesi. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(8), 140-180. Retrieved from: https://izlik.org/JA95YE88JJ
42. Yıldız, H. (2019). İdare hukukunun kısa tarihçesi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 22(4), 197-223. https://izlik.org/JA92ZY79HY
43. Yılmaz, F. G. (2017). Güçlü bir hukuk devleti için etik, demokratik, laik eğitim sistemi ve eğitim hukuku. TBB Dergisi, 129, 347-388. Retrieved from: https://medya.barobirlik.org.tr/tbbdergisi/App_Themes/Dergi/2017-129-1650.pdf
44. Yücel, T., & Özmen, A. (2020). Meritokrasiyi kısıtlayan kayırmacılığın bir türü olarak nepotizm: 1982 Anayasası’nın 10. ve 70. maddeleri kapsamında bir değerlendirme. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 22(39), 312-335. Retrieved from: https://izlik.org/JA44BZ92HP