Review Article

DOĞAL AFET RİSK ANALİZİNDE MAKİNE ÖĞRENME YÖNTEMLERİNİN KULLANIMI HAKKINDA BİR İNCELEME

Volume: 21 Number: 54 December 31, 2024
EN TR

DOĞAL AFET RİSK ANALİZİNDE MAKİNE ÖĞRENME YÖNTEMLERİNİN KULLANIMI HAKKINDA BİR İNCELEME

Abstract

Doğanın dengesinin bozulması ile kasırgalar, seller, toprak kaymaları ve kuraklık ön görülemez bir şiddette ve zamanda yaşanmaktadır. İklim değişikliğine bağlı olarak artan bu doğal felaketler, insan sağlığı, ekonomi ve çevreye zarar vererek çok daha sık ve şiddetli biçimde yaşanmaktadır. Doğal afet boyutundaki meteorolojik olayların tahmini ve modellemesinin yanı sıra uydu tabanlı görüntüler üzerinden potansiyel tehlike kaynaklarının belirlenmesi ve risk senaryolarının oluşturulması ile ilgili çok sayıda çalışma yapılmaktadır. Yapay zekâ yöntemleri birçok disiplinden gelen veriyi anlamlandırarak çözüm üretebilmektedir. Kuraklığın izlenmesi, sel duyarlılık haritalamasının yapılması, toprak kayması riskinin takip edilmesi gibi doğa olayları, meteorolojik olarak sensorlar, simülasyonlar ya da gözlemlerden gelen zamansal ve mekânsal büyük veriyi analiz etmek için makine öğrenme ve derin öğrenme yöntemlerinden yararlanmak giderek daha çok ilgi gören bir araştırma alanı olmaktadır. Bu inceleme, doğal afet riskleri için çeşitli yapay zekâ uygulamaları hakkında bir literatür araştırması sağlamayı amaçlamaktadır. 2017-2022 yılları arasında yayınlanan kuraklık, sel ve toprak erozyonları odaklı makine öğrenme ve derin öğrenme yöntemleri tabanlı risk analiz modellerini kullanan araştırma makaleleri incelenmiştir. Araştırma sonucunda yapay zekâ tabanlı modellerin, doğal afetlerin tahmininde oldukça önemli bir role sahip olduğu sonucuna varılmıştır.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışmada “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir.

References

  1. Ali, M., Deo, R. C., Downs, N. J. ve Maraseni, T. (2018). Multi-stage committee based extreme learning machine model incorporating the influence of climate parameters and seasonality on drought forecasting. Computers and electronics in agriculture, 152, 149-165.
  2. Arabameri, A., Seyed Danesh, A., Santosh, M., Cerda, A., Chandra Pal, S., Ghorbanzadeh, O., Roy, P. ve Chowdhuri, I. (2022). Flood susceptibility mapping using meta-heuristic algorithms. Geomatics, Natural Hazards and Risk, 13(1), 949-974.
  3. BBC. (2021). Ida Kasırgası: Louisiana'da 1 milyon kişi elektriksiz kaldı. https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-58380293
  4. Bui, Q.-T., Nguyen, Q.-H., Nguyen, X. L., Pham, V. D., Nguyen, H. D. ve Pham, V.-M. (2020). Verification of novel integrations of swarm intelligence algorithms into deep learning neural network for flood susceptibility mapping. Journal of Hydrology, 581, 124379.
  5. Gianinetto, M., Aiello, M., Vezzoli, R., Polinelli, F. N., Rulli, M. C., Chiarelli, D. D., Bocchiola, D., Ravazzani, G. ve Soncini, A. (2020). Future Scenarios of Soil Erosion in the Alps under Climate Change and Land Cover Transformations Simulated with Automatic Machine Learning. Climate, 8(2), Article 28. https://doi.org/10.3390/cli8020028
  6. Khan, N., Sachindra, D. A., Shahid, S., Ahmed, K., Shiru, M. S. ve Nawaz, N. (2020). Prediction of droughts over Pakistan using machine learning algorithms. Advances in Water Resources, 139, Article 103562. https://doi.org/10.1016/j.advwatres.2020.103562
  7. Kumar, N., Poonia, V., Gupta, B. B. ve Goyal, M. K. (2021). A novel framework for risk assessment and resilience of critical infrastructure towards climate change. Technological Forecasting and Social Change, 165, Article 120532. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2020.120532
  8. LeCun, Y., Bengio, Y. ve Hinton, G. (2015). Deep learning. Nature, 521(7553), 436-444.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Sociology and Social Studies of Science and Technology

Journal Section

Review Article

Early Pub Date

December 25, 2024

Publication Date

December 31, 2024

Submission Date

April 13, 2023

Acceptance Date

December 23, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 21 Number: 54

APA
Parlar, T. (2024). DOĞAL AFET RİSK ANALİZİNDE MAKİNE ÖĞRENME YÖNTEMLERİNİN KULLANIMI HAKKINDA BİR İNCELEME. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(54), 183-193. https://izlik.org/JA25NL97ZD
AMA
1.Parlar T. DOĞAL AFET RİSK ANALİZİNDE MAKİNE ÖĞRENME YÖNTEMLERİNİN KULLANIMI HAKKINDA BİR İNCELEME. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2024;21(54):183-193. https://izlik.org/JA25NL97ZD
Chicago
Parlar, Tuba. 2024. “DOĞAL AFET RİSK ANALİZİNDE MAKİNE ÖĞRENME YÖNTEMLERİNİN KULLANIMI HAKKINDA BİR İNCELEME”. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 21 (54): 183-93. https://izlik.org/JA25NL97ZD.
EndNote
Parlar T (December 1, 2024) DOĞAL AFET RİSK ANALİZİNDE MAKİNE ÖĞRENME YÖNTEMLERİNİN KULLANIMI HAKKINDA BİR İNCELEME. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 21 54 183–193.
IEEE
[1]T. Parlar, “DOĞAL AFET RİSK ANALİZİNDE MAKİNE ÖĞRENME YÖNTEMLERİNİN KULLANIMI HAKKINDA BİR İNCELEME”, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 21, no. 54, pp. 183–193, Dec. 2024, [Online]. Available: https://izlik.org/JA25NL97ZD
ISNAD
Parlar, Tuba. “DOĞAL AFET RİSK ANALİZİNDE MAKİNE ÖĞRENME YÖNTEMLERİNİN KULLANIMI HAKKINDA BİR İNCELEME”. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 21/54 (December 1, 2024): 183-193. https://izlik.org/JA25NL97ZD.
JAMA
1.Parlar T. DOĞAL AFET RİSK ANALİZİNDE MAKİNE ÖĞRENME YÖNTEMLERİNİN KULLANIMI HAKKINDA BİR İNCELEME. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2024;21:183–193.
MLA
Parlar, Tuba. “DOĞAL AFET RİSK ANALİZİNDE MAKİNE ÖĞRENME YÖNTEMLERİNİN KULLANIMI HAKKINDA BİR İNCELEME”. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 21, no. 54, Dec. 2024, pp. 183-9, https://izlik.org/JA25NL97ZD.
Vancouver
1.Tuba Parlar. DOĞAL AFET RİSK ANALİZİNDE MAKİNE ÖĞRENME YÖNTEMLERİNİN KULLANIMI HAKKINDA BİR İNCELEME. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi [Internet]. 2024 Dec. 1;21(54):183-9. Available from: https://izlik.org/JA25NL97ZD

32930

Articles published in the Hatay Mustafa Kemal University Journal of the Institute of Social Sciences are licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0). The responsibility for the ideas and opinions expressed in the articles rests entirely with their authors. These ideas and opinions do not represent the institutional perspective or policies of our journal.